III SA/Po 465/15

Dnia 25 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w ... z dnia ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w ... decyzją z dnia 27 stycznia 2015 r., nr ..., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1–3 pkt 6, ust. 3a i ust. 4, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.); dalej: u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: "rozporządzenie z dnia 31 z dnia 31 lipca 2003 r.") odmówił Z. umorzenia: - składek na ubezpieczenia społeczne za poszczególne miesiące 2001, 2002–2004 r., - składek na ubezpieczenia zdrowotne za poszczególne miesiące 2002, 2003 i 2004 r., - składek na Fundusz Pracy i FGŚP za poszczególne miesiące 2001, 2002, 2003 i 2004r., - dodatkowej opłaty oraz odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 21 listopada 2014 r. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 25 marca 2015 r., nr ..., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) organ utrzymał w mocy decyzje z dnia 27 stycznia 2015 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Organ wyjaśnił, że ze złożonego przez stronę wniosku z dnia 21 listopada 2014 r. oraz zgromadzonej przez organ dokumentacji wynika, że wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest dochód uzyskiwany przez stronę oraz jej małżonka z tytułu przyznanej emerytury, łącznie małżonkowie emeryturę w wysokości 2.354,39 zł netto miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego strona określiła na kwotę 375,01 zł miesięcznie, natomiast koszty leczenia na kwotę 223,40 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych wierzytelności, ani cennego mienia ruchomego. Wraz z małżonkiem jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości ..., na której Zakład ustanowił hipotekę przymusową na kwotę 163.657,28 zł. Nieruchomość tę w większości nieodpłatnie użycza Ł.. Poza tym ustalono, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych zobowiązań z tytułu podatków, jak również innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Nie posiada zaległości podatkowych w Urzędzie Skarbowym w .... Oboje małżonkowie podlegają leczeniu na skutek chorób oraz przebytych zabiegów operacyjnych, co znajduje potwierdzenie w dostarczonej dokumentacji. Ponadto, organ ustalił, że wnioskodawczyni posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z 12.11.2014 r. , jednak brak w nim wskazań dotyczących ograniczeń możliwości zatrudnienia, jak również konieczności korzystania z opieki lub pomocy drugiej osoby. Organ wskazał również, że wobec strony prowadzone było skuteczne postępowanie egzekucyjne, które uległo zawieszeniu w związku ze złożonym wnioskiem o abolicję oraz o układ ratalny na należności niepodlegające abolicji. Strona spłaca regularnie zobowiązania na podstawie umowy ratalnej z dnia 2 .01.2014 r. W ocenie organu w sprawie brak jest przesłanek do umorzenia należności ze względu na całkowita nieściągalność. Istnieje bowiem majątek, który pozwala na spłatę istniejącego zadłużenia składkowego. Brak również podstaw do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka umorzenia ze względu na ważny interes zobowiązanej. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania administracyjnego. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną i życiową, w tym na to, że z trudem realizuje układ ratalny; nie jest w stanie wykupić wszystkich lekarstw wypisanych przez lekarza. Wskazała również na pogarszający się stan zdrowia. Skarżąca podniosła również, że posiadała zadłużenie z tytułu podatków, które zostało umorzone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w .... W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 marca 2015 r., nr 3/2015/O, utrzymująca w mocy decyzję z dnia 27 stycznia 2015 r., nr 1/2015, o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 u.s.u.s.). Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6 jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 w.w. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest dochód uzyskiwany przez skarżącą oraz jej małżonka z tytułu przyznanej emerytury, łącznie małżonkowie emeryturę w wysokości 2.354,39 zł netto miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżąca określiła na kwotę 375,01 zł miesięcznie, natomiast koszty leczenia na kwotę 223,40 zł miesięcznie. Skarżąca nie posiada żadnych wierzytelności, ani cennego mienia ruchomego. Wraz z małżonkiem jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości ..., na której Zakład ustanowił hipotekę przymusową na kwotę 163.657,28 zł. Nieruchomość tę w większości nieodpłatnie użycza Ł.. Poza tym ustalono, że skarżąca nie posiada żadnych zobowiązań z tytułu podatków, jak również innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Nie posiada zaległości podatkowych w Urzędzie Skarbowym w .... Oboje małżonkowie podlegają leczeniu na skutek chorób oraz przebytych zabiegów operacyjnych, co znajduje potwierdzenie w dostarczonej dokumentacji. Ponadto, organ ustalił, że skarżąca posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z 12.11.2014 r. , jednak brak w nim wskazań dotyczących ograniczeń możliwości zatrudnienia, jak również konieczności korzystania z opieki lub pomocy drugiej osoby. Wobec skarżącej prowadzone było skuteczne postępowanie egzekucyjne, które uległo zawieszeniu w związku ze złożonym wnioskiem o abolicję oraz o układ ratalny na należności niepodlegające abolicji. Skarżąca spłaca regularnie zobowiązania na podstawie umowy ratalnej z dnia 2.01.2014 r. W ocenie Sądu, w świetle dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniające umorzenie zaległych składek. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które wraz ze świadczeniem jej współmałżonka stanowi kwotę 2.354,39 zł netto miesięcznie. Jest także współwłaścicielką nieruchomości, na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustanowił zabezpieczenie w postaci hipoteki. W dniu 19.09.2006 r. dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego i egzekucja była prowadzona skutecznie. Postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z dniem złożenia przez skarżąca wniosku o umorzenie na podstawie zaległości na postawie ustawy abolicyjnej. Również odnośnie przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dokonana przez Zakład ocena, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia umorzenia zaległości, zdaniem Sądu, jest zasadna. Instytucja umorzenia zaległych składek stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. W przedmiotowej sprawie, organ prawidłowo ocenił, że sytuacja skarżącej na dzień wydania decyzji nie wskazywała na trwałą niemożność uregulowania zaległych składek. Wysokość uzyskiwanych przez skarżącą dochodów pozwala na ponoszenie, wskazanych w niniejszej sprawie przez skarżącą wydatków, jak również pozwala na regularną spłatę należności z tytułu zawartego układu ratalnego. Poza uzyskiwaniem stałych dochodów w postaci emerytury, skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, którą jak ustalił organ, nieodpłatnie użycza synowi Ł., na której ustanowiono zabezpieczenie w postaci hipoteki i która niewątpliwie stanowi majątek, z którego może zostać spłacona należność względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została dostatecznie umotywowana i nie przekracza granic uznania administracyjnego, nie nosi cech dowolności. Stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzedzona została wyczerpującym ustaleniem i analizą wszystkich istotnych okoliczności w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.