III SA/Po 47/12

Dnia 8 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... r. nr w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za niespełniający wymagań wyłącznik akumulatora; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę ... tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 27 grudnia 2010r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 z 2007 r., poz. 874 ze zm.) na M. karę pieniężną w kwocie 2300 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 23.10.2010 r. w miejscowości W (droga krajowa nr 7) został zatrzymany do kontroli samochód kierowany przez S. Podczas analizy czasu pracy kierowcy stwierdzono na podstawie wykresówek z dnia 22/23.10.2010 i 23.10.2010 r., że skrócił on dzienny czas odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o jedną godzinę i powyżej jednej godziny (za co otrzymał karę 100 zł i 200 zł). Podczas kontroli stwierdzono, iż pojazd nie spełnia wymagań części 9 umowy ADR dla pojazdów typu FL, gdyż główny wyłącznik akumulatora zainstalowany w kabinie pojazdu nie jest zabezpieczony przed przypadkowym użyciem (nie zastosowano pokrywy ochronnej, dwustopniowego sposobu przełączania lub innego odpowiedniego zabezpieczenia) – co skutkowało nałożeniem kary w kwocie 2000 zł. W toku prowadzonego postępowania strona przedłożyła ekspertyzę dotyczącą przedmiotowego wyłącznika akumulatora, jednakże w ocenie organu nie wyjaśniono w niej, w jaki sposób przełącznik jest zabezpieczony przed przypadkowym użyciem i nie wskazano, jakie dwie czynności trzeba wykonać, żeby uruchomić główny wyłącznik akumulatora. Nie może się on uruchamiać poprzez samo naciśnięcie przełącznika sterującego, co miało miejsce w kontrolowanym pojeździe. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podniosła, iż kontroler nie miał zastrzeżeń do czasu pracy kierowcy. Załączył ponadto opis działania wyłącznika prądu odpowiadającego wymaganiom umowy ADR. W celu jego uruchomienia należy pociągnąć przełącznik, a nie tylko go nacisnąć. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia ... r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał w pełni ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane w toku I instancji. Wskazano m. in., iż stosownie do treści przepisu 9.2.2.3.2 załącznika B do umowy ADR urządzenie sterujące umożliwiające rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych powinno być umieszczone w kabinie kierowcy, łatwo dla niego dostępne, oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem poprzez zastosowanie : pokrywy ochronnej, dwustopniowego sposobu przełączania lub innego stosownego rozwiązania. Wyłącznik przerywający obwody elektryczne powinien być umieszczony najbliżej akumulatora. W ocenie organu II instancji opinia zaprezentowana przez stronę potwierdza, że pojazd nie był odpowiednio zabezpieczony, gdyż zabezpieczenie urządzenia przed jego przypadkowym użyciem nie może się ograniczyć jedynie do wciśnięcia wyłącznika i przytrzymania go przez 0,5 s. Za zasadne uznano też nałożenie kary pieniężnej za skrócenie dziennego czasu odpoczynku, gdyż naruszenie tego rodzaju wynikało jednoznacznie z kontrolowanych wykresówek. Wyjaśniono ponadto, iż przedsiębiorca został zobowiązany do uiszczenia przedmiotowej kary, gdyż ponosi od odpowiedzialność za stwierdzone przez organ naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Jest on odpowiedzialny za kontrolowanie pojazdów i ich wyposażenia oraz zapisów zawartych na wykresówkach. W skardze na decyzję M wniósł o jej uchylenie w zakresie dotyczącym funkcjonowania wyłącznika prądu. W dniu 21 lipca 2010 r. dla przedmiotowego pojazdu wydano świadectwo dopuszczenia do przewozu towarów niebezpiecznych, z czego wynikać ma, iż spełniał on wymagania umowy ADR. Skoro organ podważał decyzję T oraz ekspertyzę techniczną elektromechanika to należało rozważyć powołanie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy (np. z Polskiego Związku Motorowego lub serwisu obsługi pojazdów ). Wniesiono o uchylenie kary w zakresie złego zabezpieczenia wyłącznika lub o powołanie biegłego. W odpowiedzi na skargę organ II wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji w powyżej określonych granicach Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona w części dotyczącej kary za niezabezpieczenie wyłącznika akumulatora. Sąd uwzględnił skargę z powodu naruszenia prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była zasadność nałożenia na stronę kary w kwocie 2000 zł za brak zabezpieczenia głównego wyłącznika akumulatora zainstalowanego w kabinie pojazdu przed przypadkowym użyciem, co oznaczać miało niespełnienie wymagań określonych w części 9 umowy ADR dla pojazdów typu FL. W ocenie organu to naruszenie dawało podstawę do nałożenia spornej kary na podstawie art. 92 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 z 2007 r., poz. 874 ze zm.) oraz załącznika lp. 6.3.7 do tej ustawy. Zgodnie z pkt. 9.2.2.3.2 umowy ADR urządzenie sterujące umożliwiające rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych powinno być umieszczone w kabinie kierowcy, łatwo dla niego dostępne, oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem poprzez zastosowanie : pokrywy ochronnej, dwustopniowego sposobu przełączania lub innego stosownego rozwiązania. Wyłącznik przerywający obwody elektryczne powinien być umieszczony najbliżej akumulatora. W aktach sprawy znajduje się świadectwo dopuszczenia przedmiotowego pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, mające potwierdzać spełnianie przez niego wymogów wskazanych w umowie ADR (zob. k. 11 akt). Dokument ten posiadał przy tym ważność do dnia 21.07.2011, czyli był aktualny również w dacie dokonywania kontroli pojazdu. Strona przedłożyła ponadto w toku postępowania ekspertyzę techniczną wykonaną przez pracownika zakładu elektromechanicznego (k. 29) stwierdzającą fabryczne zamontowanie dwustopniowego wyłącznika prądu, uniemożliwiającego jego przypadkowe użycie. Ponadto do odwołania załączono dodatkowy opis działania wyłącznika ADR, potwierdzający spełnianie wymagań wskazanych w przepisie 9.2.2.3.2 ADR (k. 67). Pomimo tej dokumentacji w ocenie Sądu organy obu instancji zbyt lakonicznie i arbitralnie odniosły się do kwestii odpowiedniego zabezpieczenia wyłącznika przed przypadkowym użyciem, ograniczając się w zasadzie do stwierdzenia, iż nie jest takim zabezpieczeniem jedynie konieczność wciśnięcia wyłącznika i przetrzymania go przez 0,5 s. Organy nie odniosły się w uzasadnieniach swoich decyzji do zarzutu podnoszonego przez stronę i dotyczącego stwierdzenia zgodności urządzeń zamontowanych w kontrolowanym pojeździe z normami umowy ADR, co wynika bezpośrednio ze świadectwa Dozoru z dnia 21.07.2010r. Jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Oznacza to wprawdzie możliwość przeprowadzenia odpowiedniego przeciwdowodu (art. 76 §3 kpa), ale nie mógł on zostać ograniczony wyłącznie do opisu urządzenia wynikającego z dokonanej kontroli. Zdaniem Sądu zasadny był zarzut strony skarżącej o konieczności rozważenia przez organy możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, ze względu na wiadomości specjalne wymagane w sprawie (art. 84 §1 kpa). Powinien być to ekspert z zakresu motoryzacji, który wypowiedziałby się jednoznacznie i precyzyjnie, co do tego, czy sporne urządzenie było zamontowane fabrycznie przez producenta i pozostawało w stanie niezmienionym (przynajmniej do dnia dokonywania kontroli pojazdu) oraz, czy jest ono odpowiednio zabezpieczone przed przypadkowym użyciem ,co pozwoli na ostateczne ustalenie istnienia (lub nie) podstaw do nałożenia kary na stronę skarżącą. Należy bowiem zauważyć, że strona nie była bierna w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Przedłożony przez stronę dokument z dnia 19.01.2011r. opracowany przez Zakład jest, co prawda jedynie twierdzeniem strony nie zaś opinią rzeczoznawcy, niemniej słusznie podkreśla się w nim, iż wymagania określone w omawianym przepisie nie są kategorycznie sformułowane gdyż mowa tam o możliwości zastosowania "innego stosownego rozwiązania". W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, 77 kpa), wobec czego orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W oparciu o art. 152 cytowanej ustawy Sąd postanowił o wykonalności tej decyzji. O zwrocie kosztów stronie skarżącej postanowiono natomiast na podstawie art. 200 ustawy.