III SA/Po 470/19

Dnia 25 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] Inspektorat w [...] w dniu [...] sierpnia 2008 r. o podanych numerach. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że organ I instancji prowadził wobec S. L. postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższych tytułów wykonawczych, obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne za okres [...]-12/1999 i ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]-12/1999. W toku postępowania organ dokonał zawiadomieniami z dnia [...] września 2008 r. licznych zajęć prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. skarżący złożył do ZUS w [...] wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o udzielenie informacji na temat tego postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia organ II instancji uznał podniesione w nim zarzuty za niezasadne. W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 59 § 1 czy § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. ), dalej : u.p.e.a. W szczególności nie doszło do przedawnienia zobowiązań objętych postępowaniem egzekucyjnym, a zatem nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Odnośnie biegu przedawnienia zobowiązań organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 5 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Chodzi przy tym również o czynności dokonywane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, np. wystawienie tytułu wykonawczego. Według organu, w sprawie nie doszło do przedawnienia należności ze względu na upływ 10-letniego okresu przedawnienia do dnia [...] grudnia 2011 r. oraz 5-letniego okresu przedawnienia od dnia [...] stycznia 2012 r., albowiem w dniu [...] października 2008 r. ( data wszczęcia postępowania egzekucyjnego ) doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 5 f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Z tego względu, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia [...] maja 2008 r. ( doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do dnia [...] sierpnia 2008 r. ( uprawomocnienie decyzji). Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] Inspektorat w [...] na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] września 2008 r. dokonał w dniu [...] września 2008 r. zajęć wierzytelności na rachunku bankowym zobowiązanego. Wprawdzie zajecie okazało się nieskuteczne, ale zdaniem organu czynność ta zmierzała do wyegzekwowania należności z tytułu składek w rozumieniu art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] S. L., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, podniósł zarzut naruszenia : - art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia należności - art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez uznanie, że skierowanie pisma do banku nieprowadzącego rachunku bankowego skarżącego stanowiło czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności oraz poprzez niewykazanie, czy skarżący został poinformowany o tej czynności. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przestawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka skutkująca koniecznością umorzenia postępowania wskazana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nie doszło bowiem do przedawnienia przedmiotowych należności z 1999 roku. Należności te obejmował 10-letni okres przedawnienia do dnia [...] grudnia 2011 r., a od dnia [...] stycznia 2012 r. 5-letni okres przedawnienia. Nie doszło do upływu tych terminów przedawnienia, albowiem ich bieg uległ skutecznemu zawieszeniu. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 5 f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. doręczona zobowiązanemu w dniu [...] lipca 2008 r. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w tym trybie od dnia [...] maja 2008 r. ( doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do dnia [...] sierpnia 2008 r. ( uprawomocnienie decyzji). Ponadto, organy zasadnie wskazały, że zgodnie z art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Chodzi przy tym również o czynności dokonywane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie za taką czynność słusznie uznano doręczenie w dniu [...] października 2008 r. w trybie art. 44 § 4 kpa skarżącemu tytułów wykonawczych, wystawionych w dniu [...] września 2008 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności ( w banku) z dnia [...] września 2008 r. W tym dniu ( [...] października 2008 r.) doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co stanowiło okoliczność powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zajęcie okazało się nieskuteczne, ale nie ma to znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanki z art. 24 ust. 5 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Niewątpliwie bowiem zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym, nawet jeżeli okazuje się ostatecznie nieskuteczne, oznacza, że organ dokonał czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Miała ona bowiem na celu zajęcie środków pieniężnych mogących stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego. Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone w trybie zastępczym (art. 44 § 4 kpa ), co nie zmienia oceny, że doszło w ten sposób do skutecznego zawiadomienia dłużnika o podjętej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Wystawienie tytułów wykonawczych nie musiało być poprzedzone wystawieniem upomnień, co wynika z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm. ), w wersji obowiązującej w dacie wystawienia tytułów wykonawczych. Ponieważ w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego skarga, jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.).