III SA/Po 472/19

Dnia 2 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "K.p.a." w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej: "p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] marca 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] sp. z o. o. w [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec [...] sp. z o. o. w [...] w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez: 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], dalej: "ZUS", 2. innych wierzycieli, w tym Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Egzekucja prowadzona wobec spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS okazała się bezskuteczna. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. działając na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki. ZUS wniósł zażalenie na postanowienie z [...] grudnia 2018 r. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uchylił postanowienie z [...] grudnia 2018 r. i na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS. Pismami z [...] lutego 2019 r. i [...] lutego 2019 r. ZUS wniósł o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki. Postanowieniem z [...] marca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosków wierzyciela. ZUS wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując m. in., że wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych jest zgodne ze wskazaniami zawartymi w wyroku o sygn. akt II FSK 2992/17 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). W wyroku tym wskazano, że organ egzekucyjny wyda postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a p.e.a. i na to postanowienie przysługuje wierzycielowi zażalenie. Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zważył, co następuje. Gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.). Wierzyciel wniósł o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela (art. 64c § 6a pkt 2 p.e.a.). Koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS zostały w całości wyegzekwowane w toku jego prowadzenia i nie obciążyły wierzyciela, zatem organ egzekucyjny nie miał podstaw do wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał [...] lutego 2016 r. sprzedaży dwóch nieruchomości należących do spółki. Ze sprzedaży pierwszej uzyskano [...] zł, które w całości zaspokoiły należności zaliczone do pierwszej kategorii zaspokojenia, tj. koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł i koszty upomnienia w wysokości [...] zł oraz w trzeciej kolejności zaspokojenia, częściowo należności zabezpieczone hipoteką na rzecz ZUS w wysokości [...] zł. Organ egzekucyjny w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez: 1. Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] - sporządził protokół o stanie majątkowym spółki; 2. innego wierzyciela - skierował na podstawie art. 31 p.e.a. zlecenia rekwizycyjne do miejsc wskazanych przez spółkę jako miejsc prowadzenia działalności gospodarczej, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]; stąd koszty egzekucyjne powstałe w związku z dokonaniem tych czynności nie powstały w wyniku egzekucji w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS i nie mogą go obciążać. Zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje z urzędu jedynie, gdy koszty te obciążają wierzyciela (art. 64c § 6a p.e.a.). Skoro żadne koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki nie obciążyły ZUS, nie ma podstaw prawnych do wydania tego rodzaju zawiadomienia (por.: wyrok o sygn. akt I SA/Sz 498/18 - dostępny w CBOSA). Wniosek wierzyciela nie może zatem podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu i z tej przyczyny należało odmówić wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.). W skardze wierzyciel zarzucił aktowi organu odwoławczego naruszenie: 1. art. 64c § 1 p.e.a.; 2. art. 61 § 1 i art. 138 § 1 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, W uzasadnieniu skargi wskazano, co następuje. Organ egzekucyjny dokonał czynności powodujących powstanie kosztów egzekucyjnych w rozumieniu art. 64c § 1 p.e.a. Są nimi m. in. skierowanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zlecenia rekwizycyjnego, sporządzenie protokołów o stanie majątkowym, koszty dokonania czynności w siedzibie spółki, tj. przejazdu poborcy lub egzekutora do siedziby spółki, dokonanie czynności zmierzających do ustalenia majątku spółki przez skierowanie za pośrednictwem międzybankowej aplikacji OGNIVO zapytań o rachunki bankowe, wezwanie do PKO BP S. A. oraz Banku Pocztowego S. A. o udzielenie informacji w zakresie występujących na rachunkach obrotów, zapytania do zbioru JPK odnośnie kontrahentów spółki oraz odpowiednich instytucji państwowych takich jak Ministerstwo Cyfryzacji Departament Utrzymania i Rozwoju Systemów, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych w Warszawie. Zapytania kierowano bez wskazania egzekwowanych należności, co generowało koszty związane z pozyskaniem informacji o stanie majątkowym dłużnika obciążające wszystkich wierzycieli. Biorąc pod uwagę przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. bezskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powstałe koszty muszą obciążać wierzyciela (art. 64c § 4 p.e.a.). W związku z tym, na podstawie art. 64c § 6a p.e.a., organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu sporządzić i przekazać wierzycielowi zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie całego postępowania egzekucyjnego. Niewydanie takiego zawiadomienia może przyczynić się do pozbawienia skarżącego możliwości kwestionowania naliczonych w postępowaniu kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd podziela argumenty organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. W związku z ich omówieniem powtarzanie ich byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, co następuje. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela (art. 64c § 6a pkt 2 p.e.a.). Do wydania powyższego zawiadomienia nie jest zatem wystarczające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Niezbędne jest ponadto wystąpienie sytuacji, w której koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Organ słusznie wskazał, że sytuacja taka nie nastąpiła w niniejszej sprawie. Koszty egzekucyjne mające obciążać danego wierzyciela, o których mowa w art. 64c § 6a pkt 2 p.e.a., to koszty powstałe w wyniku czynności dokonanych w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez tego wierzyciela, a nie innych wierzycieli. Organ podniósł, że koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w całości wyegzekwowano. Organ wskazał w tym kontekście, że w toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał [...] lutego 2016 r. sprzedaży dwóch nieruchomości należących do spółki. Ze sprzedaży pierwszej uzyskano [...] zł, które w całości zaspokoiły należności zaliczone do pierwszej kategorii zaspokojenia, tj. koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł i koszty upomnienia w wysokości [...] zł oraz w trzeciej kolejności zaspokojenia, częściowo należności zabezpieczone hipoteką na rzecz ZUS w wysokości [...] zł. Wierzyciel pokrywa zaś koszty egzekucyjne jedynie wtedy, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 p.e.a.). Organ egzekucyjny nie miał zatem podstaw do wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Czynności wymienione w skardze nie zostały dokonane na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, lecz przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (protokół o stanie majątkowym spółki) i innego wierzyciela (skierowanie na podstawie art. 31 p.e.a. zlecenia rekwizycyjnego do miejsc wskazanych przez spółkę jako miejsc prowadzenia działalności gospodarczej, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]). Skoro koszty egzekucyjne powstałe w związku z dokonaniem tych czynności nie powstały w wyniku egzekucji w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS, to nie mogą go obciążać. Zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje z urzędu jedynie, gdy koszty te obciążają wierzyciela (art. 64c § 6a p.e.a.). Skoro żadne koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki nie obciążyły ZUS, nie ma podstaw prawnych do wydania tego rodzaju zawiadomienia. Słusznie zatem wskazał organ, że wniosek wierzyciela o wydanie powyższego zawiadomienia nie może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu, stąd należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 64c § 1 p.e.a., art. 61 § 1 i art. 138 § 1 K.p.a. Odnośnie stanowiska wyrażonego w wyroku o sygn. akt II FSK 2992/17 należy podnieść, że jego uzasadnienie nie wskazuje, że organ ma w niniejszej sprawie obowiązek wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Warunkiem bowiem wydania takiego zawiadomienia, jak już wyżej wskazano, jest okoliczność, aby koszty egzekucyjne obciążały wierzyciela, a taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.