III SA/Po 473/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Wojewody z dnia [...] marca 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii zaświadczeń o samodzielności lokali I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2006r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. G.kwotę 115,- ( sto piętnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania , III. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane. /-/M. Ławniczak /-/T.M. Geremek /-/B. Koś Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2006r. na podstawie art. 74 §2 w związku z art. 73 kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wydania J. G. , sporządzonych na wniosek innych osób, kserokopii zaświadczeń o samodzielności lokali mieszkalnych w budynkach przy ul. [...] i[...] w P. z dnia: [...] sierpnia 1999r., [...] grudnia 2001r., [...] maja 2002r., [...] czerwca 2004r. oraz [...] lipca 2004r; żądaniem wydania odpisów objęte były również kserokopie złożonych wniosków, oświadczeń oraz operatów inwentaryzacyjnych. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 73 k.p.a. prawo przeglądania akt, sporządzania notatek i odpisów przysługuje jedynie stronie postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.. J. G. jest najemcą lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] i nie był stroną postępowań prowadzonych w sprawie wydania zaświadczeń, o których kserokopie wystąpił. Prezydent Miasta P. uznał, że interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu posiada jego właściciel. Najemca lokalu usytuowanego w danym budynku mieszkalnym ma jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy. Na powyższe postanowienie J. G. wniósł zażalenie żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że jego interes prawny określa art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 1990r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych (Dz. U. Nr 44, poz. 255 ze zm.). Powołując treść powyższego przepisu argumentował, że dla skuteczności żądania udostępnienia materiałów informacji i innych danych nie jest prawnie istotną okolicznością czy występujący ze stosowanym żądaniem był lub nie był stroną postępowania administracyjnego, w którym te materiały zgromadzono. Stwierdził, że przy sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w P. w sposób oczywisty naruszono jego interes prawny jako najemcy mieszkania. Naruszenie jego praw wiąże się także z wydaniem zaświadczeń o samodzielności lokali w tych budynkach. Podstawą sporządzenia zaświadczeń nie była ewidencja, rejestry, bądź inne dane znajdujące się w posiadaniu Urzędu Miasta P. , lecz nierzetelne dokumenty – operaty inwentaryzacji budynków, oświadczenia i wnioski, w których poświadczano nieprawdę. Zdaniem wnoszącego zażalenie wydanie zaświadczeń, o których kserokopie wystąpił, dokonane zostało z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., a odmowne załatwienie jego wniosku ma na celu ukrycie nieprawidłowości. W tych okolicznościach zmuszony jest dochodzić swoich praw w sądzie cywilnym. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2006r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 124 k.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P. . Wyjaśnił, że zgodnie z art. 217 k.p.a. zaświadczenie wydaje się na wniosek osoby legitymującej się interesem prawnym w jego wydaniu. Inna osoba, która jest legitymowana do uzyskania zaświadczenia, składa własny wniosek o jego wydanie. Dlatego za uzasadnioną uznał odmowę udostępnienia kserokopii zaświadczeń i pozostałych dokumentów. Zdaniem organu odwoławczego powołana przez wnoszącego zażalenie podstawa prawna dotyczy czynności prawnych lub decyzji administracyjnych przenoszących własność lub inne prawo majątkowe na niepaństwowe osoby prawne lub fizyczne. Zaświadczenie jest czynnością faktyczną, aktem wiedzy, wywołanie skutków prawnych nie jest jego głównym celem. Wskazał, że na podstawie art. 1 ust 1 ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych najemca, którego interes prawny został naruszony w związku ze sprzedażą budynku i lokalu mieszkalnego może przed wystąpieniem do sądu zwrócić się do właściwego organu państwowego o udostępnienie materiałów informacji i innych danych. Jednakże, w ocenie organu odwoławczego, powołany przepis nie oznacza, że organ administracji nie może rozpatrzyć wniosku negatywnie, jeśli odrębne przepisy na to wskazują. Wydając zaświadczenie o samodzielności lokali organ nie rozstrzyga czy sprzedaż lokali narusza interes prawny najemcy lokalu znajdującego się w tym budynku. Na postanowienie Wojewody J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stawiając zarzut naruszenia art. 6 oraz art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, wniósł o zastosowanie prawem przewidzianych środków. W uzasadnieniu skargi wskazał, że podtrzymuje swój wniosek oraz argumentację zawartą w zażaleniu. Nadto podniósł co następuje. Organy błędnie przyjęły jako podstawę prawną żądania art. 73 kodeksu postępowania administracyjnego. Treść przepisu art. 2 ust. 3 ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych wskazuje, że jedynym warunkiem udostępnienia przez organ materiałów, informacji i innych danych jest zamiar wystąpienia do sądu podmiotów wyszczególniony w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy. Odmowa udostępnienia odpisów żądanych dokumentów pozbawia skarżącego skutecznej obrony jego interesów prawnych w sądzie cywilnym. Wskazał, że wydane zaświadczenia są załącznikami do czynności prawnej, aktu notarialnego, którym ustanowiono w budynkach odrębne lokale i przeniesiono ich własność na inne osoby niż dotychczasowy właściciel. Sprzedaż została dokonana z naruszeniem przepisów prawa, interesu prawnego PKP S.A. oraz interesu prawnego skarżącego. Podniósł, że jego żądaniem objęte jest wydanie kserokopii istniejących dokumentów. Nie zamierza, na co wskazuje w uzasadnieniu postanowienia Wojewoda , występować o wydanie nowych zaświadczeń. Uważa bowiem, iż organy nie miały podstaw do wydania takich zaświadczeń, gdyż pomieszczenia na poddaszu budynku nr [...] nigdy nie spełniały i nie spełniają warunków do uznania ich za samodzielny lokal mieszkalny. Argumentując dalej podniósł, że istnieje zasadnicza różnica pomiędzy żądaniem wydania zaświadczenia, a żądaniem wydania jego kserokopii. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu i wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie dodatkowo wyjaśnił, że żądane informacje są niezbędne dla ustanowienia odrębnej własności lokalu zajmowanego przez skarżącego. Skarżący jako najemca, którego interes prawny został naruszony przez sprzedaż lokali innym najemcom i umożliwienie im jako nabywcom korzystania ze schodów, które są w jego mieszkaniu, może w myśl art. art. 2 ust. 3 ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych zwrócić się do właściwych organów o wydanie stosownych materiałów. Skarżący wystąpił już do Sądu o rozwiązanie umów sprzedaży i do pozwów musi załączyć żądane we wniosku z dnia 27 stycznia 2006r. zaświadczenia wraz z operatami inwentaryzacji budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Organ, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji błędnie przyjął przepis art. 73 k.p.a. jako podstawę prawną dla oceny interesu prawnego skarżącego. W sposób nieuprawniony zostało wyłączone zastosowanie w sprawie przepisu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 1990r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych (Dz. U. Nr 44, poz. 255 ze zm.), który samodzielnie określa interes prawny dla wniosku o udostępnienie materiałów, informacji i innych danych pozostających w dyspozycji organów państwowych. Rozstrzygnięcie kolizji przepisów: art. 2 ust. 3 ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych oraz art. 73 k.p.a., zaproponowane w uzasadnieniu postanowienia Wojewody jest nieprawidłowe. Wynika z niego, że art. 2 ust. 3 jest zbędny. Jeżeli w każdym przypadku, gdy dochodzi do rozporządzenia prawem własności lub innym prawem majątkowym w formie decyzji, podmiot ubiegający się o udostępnienie materiałów miałby legitymować się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., wówczas zakres zastosowania przepisu art. 2 ust. 3 cytowanej ustawy byłby zbiorem pustym. Nigdy nie wystąpiłyby okoliczności, w których mógłby on mieć zastosowanie. Zawsze bowiem, gdy jest się stroną postępowania administracyjnego ma się pełny wgląd do materiałów w nim zgromadzonych. Założenie racjonalności prawodawcy wyklucza interpretację, która zakłada, że wprowadzona do systemu norma prawna nigdy nie znajdzie zastosowania. Do takich samych rezultatów, czyli bezpodstawnej odmowy uznania uprawnień płynących z art. 2 ust. 3 przedmiotowej ustawy, prowadzi argumentacja, że skarżący winien wystąpić o wydanie zaświadczenia w granicach swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 217 §2 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Uprawnienie określone w art. 2 ust. 3 cytowanej ustawy jest niezależne od tego czy wnoszący o udostępnienie materiałów był, w rozumieniu art. 28 k.p.a., stroną postępowania, w którym zgromadzono materiały istotne dla dochodzenia roszczeń określonych tą ustawą. Okoliczności prawne w jakich organy weszły w posiadanie materiałów nie stanowi przesłanki zasadności żądania udostępnienia materiałów w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Zgodnie z jej postanowieniami, organ administracji publicznej bada jedynie czy żądanie zostało zgłoszone przez podmiot określony w art. 2 ust. 1 ustawy o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych oraz czy dotyczy ono realizacji roszczeń określonych w treści przepisu art. 1 ust. 1 tej ustawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 §1 pkt 1a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta P. . Na podstawie art. 200 powołanej ustawy rozstrzygnięto o kosztach postępowania, a w oparciu o treść art. 152 orzeczono, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane. /-/M. Ławniczak /-/T.M. Geremek /-/B. Koś