III SA/Po 475/13

Dnia 04 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 04 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ponownego ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 i 2012 rok; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący W. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi wynosi 100 zł) oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 03 czerwca 2014 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (k.116 akt sądowych). W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trzema synami. Rodzina zamieszkuje w budynku wolno stojącym o pow. 69 mkw. Deklarowany dochód rodziny wynosi 2.600 zł brutto miesięcznie (działalność gospodarcza wnioskodawcy). Natomiast z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku Skarżący osiągnął z prowadzenia działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.310.250,56 zł. Koszty uzyskania przychodu wyniosły 1.284.584,03 zł. Dochód za 2013 rok to 25.666,53 zł. Skarżący posiada do spłaty kredyty bankowe na łączną kwotę około 470.000 zł. Wnioskodawca wniósł sprzeciw i zażądał uchylenia postanowienia referendarza sądowego oraz przyznania prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem. W uzasadnieniu sprzeciwu wyjaśnił, że orzeczenie referendarza sądowego oparte zostało na błędnych ustaleniach faktycznych. Wnioskodawcy zostały przypisane dochody, których nie osiąga. Referendarz nie uwzględnił, że w wyniku działań komorniczych Wnioskodawca został doprowadzony do bankructwa. Przeciwko Skarżącemu prowadzonych jest osiem postępowań egzekucyjnych. Komornik zlicytował jedną z nieruchomości wnioskodawcy. Pieniądze za zapłacone faktury wpływają na zajęty rachunek bankowy i w całości są przejmowane przez komorników sądowych. Pismem z dnia 14 lipca 2014 roku Skarżący został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, poprzez: - udokumentowanie wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za okres od 01 stycznia 2014 roku, - przedłożenie spisu aktualnie posiadanych rachunków bankowych wraz z wyciągami dokumentującymi operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 01 stycznia 2014 roku, - udokumentowanie rodzaju i wysokość aktualnie egzekwowanych należności, rodzaju aktualnie stosowanych środków egzekucyjnych, a także wysokość kwot przekazanych organom egzekucyjnym lub przejętych wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych za okres od 01 stycznia 2014 roku. W odpowiedzi Wnioskodawca przekazała historię z trzech rachunków bankowych, w tym z dwóch za okres od 01 stycznia 2014 roku do 05 sierpnia 2014 roku, a z jednego za okres od 29 października 2010 roku do 04 sierpnia 2014 roku. Z przedłożonych wyciągów wynika, że na rachunkach bankowych nie było jakichkolwiek obrotów, poza obciążeniem z tytułu prowadzenia rachunku bankowego w dniu 01 listopada 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Ciężar dowodu okoliczności warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał warunków do objęcia go ochroną na zasadzie prawa pomocy. Wnioskodawca nie wykonał skierowanego do niego wezwania. Przedłożone wyciągi z rachunków bankowych nie potwierdzają twierdzeń zawartych w sprzeciwie, że przychody z działalności gospodarczej wpływają na zajęty rachunek bankowy i w całości są przejmowane przez komorników sądowych. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia stanowiska, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej Skarżącego w taki sposób, iż nie będzie on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania Skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.