III SA/Po 476/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-06-03
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Maciej Busz, Monika Świerczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zatwierdzająca zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która dotyczy planu utraconego mocy obowiązującej, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy zatwierdzająca zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest nieważna, jeśli dotyczy planu, który utracił moc obowiązującą. Zmiana nieobowiązującego aktu prawnego jest niedopuszczalna i stanowi naruszenie zasady legalizmu. Dodatkowo, niedochowanie terminów na przekazanie uchwały do oceny zgodności z prawem oraz do publikacji w dzienniku urzędowym również skutkuje nieważnością uchwały.Stan faktyczny
Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Ostrów Wielkopolski z 15 września 2004 r. zatwierdzającą zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucił, że uchwała dotyczy planu ogólnego z 1986 r., który utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2004 r., co czyni zmianę niedopuszczalną. Ponadto podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia trybu sporządzania planu, w tym niedochowania terminów na przekazanie uchwały do oceny zgodności z prawem i do publikacji. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził od Gminy Ostrów Wielkopolski na rzecz Wojewody Wielkopolskiego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy Ostrów Wielkopolski z dnia 15 września 2004 r. nr XVI/155/2004 w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrów Wielkopolski w części dotyczącej wsi Lamki 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. 2. zasądza od Gminy Ostrów Wielkopolski na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Na sesji w dniu 15 września 2004 r. Rada Gminy Ostrów Wielkopolski (dalej: Rada Gminy lub Organ) podjęła uchwałę nr XVI/155/2004 w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrów Wielkopolski w części dotyczącej wsi Lamki (zwaną dalej: Uchwałą, Planem miejscowym lub Planem).
Pismem z 8 października 2025 r. (IR-XI.0552.49.2025.2) Wojewoda Wielkopolski (dalej: Wojewoda lub Skarżący), reprezentowany przez r. W., wywiódł skargę na Uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że Uchwała została doręczona Wojewodzie 26 listopada 2024 r. Ponadto stwierdził, że jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.) [w skrócie: u.s.g.], a także "art. 4 ust. 1, art. 26 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 717 ze zmianami)" [w skrócie: u.p.z.p.].
Dalej Skarżący wyjaśnił, że w wyniku analizy Uchwały w zakresie zgodności z u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym 15.9.2004 r.) w odniesieniu do zasad i trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie: m.p.z.p.) stwierdził, co następuje:
- do sporządzania zmiany planu Rada Gminy przystąpiła 3 września 1999 r., podejmując na podstawie art. 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, z późn. zm.) [w skrócie: u.z.p.] uchwałę nr VIII/110/99 w sprawie przystąpienia do sporządzania zmian planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrów Wielkopolski – w części dotyczącej wsi Lamki;
- 11 lipca 2003 r. weszła w życie u.p.z.p., jednak w świetle jej art. 85 ust. 2 u.p.z.p. nie znajduje ona zastosowania do Uchwały, gdyż o terminie pierwszego wyłożenia projektu Planu do publicznego wglądu zawiadomiono 8 lipca 2003 r.;
- zgodnie z § 1 Uchwały, Plan stanowi zmianę miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrów Wielkopolski zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Ostrowie Wielkopolskim Nr XVII/80/86 z dnia 27 listopada 1986 r. (Dz. Urz. Woj. Kaliskiego Nr 26, poz. 302, z późn. zm.: w skrócie: Plan ogólny z 1986 r.), obejmującą obszar sołectwa Lamki w granicach oznaczonych na zał. nr 1 do uchwały z dnia 3 września 1999 r. Nr VIII/110/99. W § 2 ust. 2 Uchwały wprowadzono nowe zapisy do treści Planu ogólnego z 1986 r. (do jego zał. nr 2). Natomiast w § 3 ust. 1 i 2 Uchwały stwierdzono derogację tegoż aktu w części objętej ustaleniami Planu miejscowego oraz ustalono obowiązek naniesienia granic zmiany planu na rysunek Planu ogólnego z 1986 r.;
- zdaniem Skarżącego z powyższego wynika, że uchwalona zmiana planu to w istocie akt prawa miejscowego, który wprowadza zmiany oraz modyfikacje do obowiązującego już planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiąc jego integralną część. Uchwałę tę należy zatem zawsze odczytywać w kontekście ustaleń planu pierwotnego;
- w świetle art. 87 ust. 3 u.p.z.p. – zgodnie judykaturą – po 1 stycznia 2004 r. nie ma prawnej możliwości zastosowania ustaleń planów podjętych przed 1 stycznia 1995 r. Rada gminy, chcąc, aby regulacje m.p.z.p. uchwalonych przed 1995 r. zachowały swoją aktualność, może jedynie inkorporować treść tych aktów do nowo przygotowywanej uchwały;
- Plan ogólny z 1986 r. utracił moc obowiązującą 1 stycznia 2004 r. Zatem Rada Gminy, uchwalając zmianę nieobowiązującego aktu normatywnego, wykroczyła poza przyznany jej zakres delegacji ustawowej, naruszając tym samym zasadę legalizmu, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania m.p.z.p. Wojewoda podkreślił, że uchwalona zmiana planu nie może funkcjonować samodzielnie, gdyż normy prawne w niej zawarte należy odczytywać w powiązaniu z ww. planem.
Poza tym Wojewoda – powoławszy się na treść art. 18 ust. 2 pkt. 13 i 14 oraz ust. 3, art. 27 ust. 1 i art. 28 u.p.z.p., a także na wyrok NSA o sygn. akt II OSK 488/07 – stwierdził, że niedochowanie przez Radę Gminy 30-dniowego terminu na przekazanie Uchwały do ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania m.p.z.p. i powinno skutkować stwierdzeniem nieważności Uchwały w całości.
Dodatkowo Wojewoda – odnosząc się do wniosku Wójta Gminy Ostrów Wielkopolski (zwanego dalej: Wójtem) z 21 listopada 2024 r. o ocenę zgodności Uchwały z przepisami prawa – zauważył, obok wskazanych wcześniej naruszeń, że warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego jest jego ogłoszenie w oficjalnym publikatorze. Tymczasem Uchwała – "obok wątpliwej aktualności jej zapisów po 20 latach od podjęcia" – nie spełnia wymogów obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461; w skrócie: u.o.a.n.), co uniemożliwia jej skuteczną publikację w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Niewykonanie obowiązku publikacji Uchwały od 2004 r. jest zaś – zdaniem Skarżącego – równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 91 u.s.g., albowiem skutkuje nieuzyskaniem przez niego mocy obowiązującej (por. wyrok WSA o sygn. akt III SA/Kr 1068/19).
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy, reprezentowana przez Wójta, wniosła o: uwzględnienie skargi w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy bez udziału stron. W uzasadnieniu odpowiedzi, jej autor wskazał, że przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy został ustalony prawidłowo na podstawie czynności dokonanych przez pracowników Urzędu Gminy Ostrów Wielkopolski i Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. Przyjęta zaskarżoną Uchwałą zmiana planu stanowi zmianę Planu ogólnego z 1986 r. Zgodnie z podzielaną przez Organ interpretacją Skarżącego, ww. uchwała z 1986 r. utraciła moc obowiązującą 1 stycznia 2004 r. Rada Gminy nie była uprawniona do zmiany uchwały, która straciła moc obowiązującą. Działanie to stanowiło zaprzeczenie samej istoty stanowienia prawa. Jeżeli akt prawny utracił moc obowiązującą (został uchylony lub wygasł), nie istnieje już w obrocie prawnym. W związku z tym wszelkie próby jego zmiany są bezprzedmiotowe i niedopuszczalne. Nowelizacja polega bowiem na zmianie przepisów, które są aktualnie w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Należy zaznaczyć, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."), tj. na wniosek Rady Gminy, któremu Skarżący się nie sprzeciwił.
Na wstępie wypada podkreślić, że skargę na przedmiotową uchwałę Rady Gminy Ostrów Wielkopolski wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (stan prawny na dzień wniesienia skargi: Dz. U. z 2025 r. poz. 1153; w skrócie: u.s.g.).
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 238-241; zob. także np.: wyrok NSA z 15.7.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia NSA i WSA przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie: CBOSA, ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie nie orzekł o nieważności Uchwały - doręczonej mu, jak podano w skardze, 26 listopada 2024 r. (a więc po ponad 20 latach od podjęcia Uchwały, sic!) - wobec czego był władny zaskarżyć ją później w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g.
Korzystając z kompetencji przewidzianej w tym przepisie, organ nadzoru ma obowiązek szczegółowego wykazania w skardze na czym, jego zdaniem, polega naruszenie prawa przez kwestionowany akt. Prawidłowo skonstruowana skarga "nadzorcza" powinna zatem zawierać uzasadnienie przesłanek i podstaw prawnych zastosowania tego środka. Pozwala to organom jednostek samorządu terytorialnego (w skrócie "j.s.t.") na merytoryczną polemikę z zarzutami podniesionymi w skardze, zaś sądowi administracyjnemu na ocenę argumentów przedstawionych przez obie strony postępowania (tak trafnie E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 237; por. też B. Dolnicki [w:] Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, pod red. B. Dolnickiego, Warszawa 2020, uw. 2 do art. 81).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takie uzasadnienie zawiera.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów j.s.t. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5.3.2008 r., I OSK 1799/07; z 9.4.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyroki NSA: z 5.6.2014 r., II OSK 117/13; z 20.12.2022 r., II OSK 2150/21) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Tak sprawowanej kontroli sądowej została poddana w niniejszej sprawie uchwała XVI/155/2004 Rady Gminy Ostrów Wielkopolski z dnia 15 września 2004 r. w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrów Wielkopolski w części dotyczącej wsi Lamki.
Nie ulega wątpliwości, że Uchwała, jako podjęta w przedmiocie uchwalenia zmiany m.p.z.p., jest aktem prawa miejscowego - o czym wyraźnie stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (aktualnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 538, z późn. zm.; w skrócie: u.p.z.p.). Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji.
W kontekście wspomnianych granic zaskarżenia należy podkreślić, że autor skargi wskazał w niej wyraźnie, iż zaskarża Uchwałę "w całości", formułując przy tym zarzuty odnoszące skutek właśnie do całej Uchwały, a zatem w takim zakresie Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.
Odnośnie do właściwego wzorca tej kontroli, należy zauważyć – w ślad za autorem skargi – że w dniu 11 lipca 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (stan prawny na dzień podjęcia Uchwały: Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.). Jednak w świetle jej art. 85 ust. 2 (powołanym w podstawie prawnej Uchwały) – zgodnie z którym do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz planów zagospodarowania przestrzennego województw, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe – zastosowanie do oceny Planu miejscowego znajdują przepisy dotychczasowe. A to z uwagi na fakt, że Rada Gminy w dniu 3 września 1999 r. podjęła, na podstawie art. 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, z późn. zm.; w skrócie: u.z.p.), uchwałę nr VIII/110/99 w sprawie przystąpienia do sporządzania zmian planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ostrów Wielkopolski - w części dotyczącej wsi Lamki, a następnie w dniu 8 lipca 2003 r. – a więc jeszcze przed wejściem w życie u.p.z.p. – zawiadomiła o terminie pierwszego wyłożenia projektu Planu do publicznego wglądu. Należy przy tym zaznaczyć, w ślad za trafnymi wypowiedziami doktryny i orzecznictwa, że przez pojęcie "przepisów dotychczasowych", o których mowa w art. 85 ust. 2 u.p.z.p., należy rozumieć wyłącznie przepisy u.z.p., a nie całokształt regulacji prawa materialnego obowiązujących przed wejściem w życie u.p.z.p. (por. wyroki NSA: z 25.5.2007 r., II OSK 164/07; z 11.1.2012 r., II OSK 2016/10). Oznacza to, że przy sporządzaniu planów, o których mowa w tym przepisie, stosuje się przepisy prawa materialnego obowiązujące po wejściu u.p.z.p. w życie (zob. I. Zachariasz [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, red. H. Izdebski, I. Zachariasz, Warszawa 2023, uw. 5 do art. 85).
Na kanwie niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma jednak okoliczność, że w myśl art. 87 ust. 3 u.p.z.p. obowiązujące w dniu wejścia w życie tej ustawy miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowują moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Powyższe jest istotne z tej przyczyny, że zaskarżona Uchwała miała w założeniu stanowić zmianę miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostrów Wielkopolski, zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Ostrowie Wielkopolskim Nr XVII/80/86 z dnia 27 listopada 1986 r. (Dz. Urz. Woj. Kaliskiego Nr 26, poz. 302, z późn. zm.; w skrócie: Uchwała z 1986 r. lub Plan ogólny z 1986 r.). Tymczasem zmieniana Uchwała z 1986 r. – w świetle cytowanego art. 87 ust. 3 u.p.z.p. – jako uchwalona przed dniem 1 stycznia 1995 r. utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2004 r.
Zasadnie wskazał Wojewoda, że Organ uchwalił zmianę Planu ogólnego z 1986 r. jedynie w części obejmującej obszar sołectwa Lamki, w granicach oznaczonych na załączniku nr 1 do ww. uchwały intencyjnej z dnia 3 września 1999 r. Nr VIII/110/99 (zob. § 1 Uchwały). W efekcie ustalenia zaskarżonego Planu miejscowego regulują (a ściślej: miały regulować) wyłącznie sposób zagospodarowania fragmentów obszaru objętego zmienianym planem miejscowym (tj. Planem ogólnym z 1986 r.), który jednak utracił moc. W § 2 ust. 2 Uchwały wprowadzono bowiem (a ściślej: zamierzono wprowadzić) nowe ustalenia do treści Planu ogólnego z 1986 r. Natomiast w § 3 ust. 1 oraz ust. 2 Uchwały, odpowiednio, derogowano (a ściślej: zamierzono derogować) wprowadzającą go Uchwałę z 1986 r. w części objętej ustaleniami Planu miejscowego oraz ustalono (a ściślej: zamierzono ustalić) obowiązek naniesienia granic zmiany Planu na rysunek Planu ogólnego z 1986 r.
Należy przy tym zaznaczyć, że Sądowi w niniejszym składzie znany jest pogląd prezentowany w doktrynie i orzecznictwie, zgodnie z którym utrata mocy planów miejscowych uchwalonych przed dniem 1 stycznia 1995 r. wyjątkowo mogła nie obejmować niektórych zmian w tych planach dokonanych po ww. dacie. W uzasadnieniu tego stanowiska podaje się, że pomimo braku wyraźnej regulacji dotyczącej uchwał podjętych na podstawie przepisów u.z.p. w sprawie zmiany planów, uchwalonych przed dniem 1 stycznia 1995 r., należy przyjąć, że zachowują one moc obowiązującą, jeśli mają na tyle samodzielny charakter, iż w zakresie objętym nowelizacją mogą w sposób zupełny określać przeznaczenie i zagospodarowanie terenu (por.: T. Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Zakamycze 2004, s. 252; wyrok WSA z 30.6.2011 r., IV SA/Po 1026/10, i tam przywołane dalsze orzecznictwo).
Godzi się jednak zauważyć, że ów pogląd dotyczy uchwał zmieniających "stare" plany (te sprzed 1995 r.) dostatecznie samoistnych oraz podjętych przed wygaśnięciem tych planów, tj. w okresie od 1 stycznia 1995 r. do 31 grudnia 2003 r. Z taką sytuacją nie mamy zaś do czynienia w kontrolowanej sprawie, w której zaskarżona Uchwała ani nie ma charakteru dostatecznie samoistnego, ani nie została podjęta przed wygaśnięciem Planu ogólnego z 1986 r.
Sąd podziela stanowisko Wojewody, że przyjęta na mocy zaskarżonej Uchwały zmiana m.p.z.p. to w istocie akt prawa miejscowego, który miał wprowadzić określone zmiany do Planu ogólnego z 1986 r., a zamysłem uchwałodawcy było, aby tę Uchwałę odczytywać w powiązaniu z ustaleniami zmienianego Planu ogólnego. Tymczasem w dniu podjęcia zaskarżonej Uchwały – tj. 15 września 2004 r. – Uchwała z 1986 r. już nie obowiązywała. Ta ostatnia bowiem, zgodnie z art. 87 ust. 3 u.p.z.p., utraciła moc obowiązującą od 1 stycznia 2004 r. Nie istnieje zaś (i wówczas też nie istniała) prawna możliwość wprowadzenia zmian do nieobowiązującego już aktu prawnego. Takie działanie Rady Gminy – jak trafnie skonstatowano w odpowiedzi na skargę – "stanowiło zaprzeczenie samej istoty stanowienia prawa". W konsekwencji należało też podzielić stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym skoro Uchwała z 1986 r. przestała obowiązywać od 1 stycznia 2004 r., to Rada Gminy, uchwalając zmianę nieobowiązującego aktu normatywnego, wykroczyła poza przyznany jej zakres delegacji ustawowej, naruszając zasadę działania w granicach i na podstawie prawa (tj. zasadę legalizmu).
Już z tej przyczyny należało stwierdzić, że Uchwała jest dotknięta wadą nieważności.
Niezależnie od tego trzeba wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 i 14 u.z.p., organ właściwy powinien był, kolejno, przedstawić wojewodzie uchwałę rady gminy wraz z dokumentacją planistyczną w celu oceny zgodności z prawem (pkt 13) oraz skierować, w terminie nie dłuższym niż 30 dni, uchwałę rady gminy do ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym (pkt 14). Przepis ust. 2 stosował się odpowiednio do zmiany m.p.z.p. (art. 18 ust. 3 ab initio u.z.p.). W myśl zaś art. 28 u.z.p. uchwała rady gminy w sprawie m.p.z.p. obowiązywała od dnia w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Na tym tle normatywnym Wojewoda słusznie stwierdził, że nieprzedstawienie jemu ówcześnie, wbrew dyspozycji art. 18 ust. 2 pkt 13 u.z.p., Uchwały wraz z dokumentacją planistyczną w celu oceny zgodności z prawem stanowiło istotne naruszenie trybu sporządzania m.p.z.p. (analogicznie, na gruncie obecnie obowiązującego art. 20 ust. 2 u.p.z.p., wyrok NSA z 20.6.2007 r., II OSK 488/07).
Podobnie wypada przyjąć, że takim samym uchybieniem było niedochowanie przez Radę Gminy 30-dniowego terminu na przekazanie Uchwały do ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W tej sprawie jest wszak poza sporem zarówno okoliczność nieskierowania przez Organ zaskarżonej Uchwały w ww. terminie do oficjalnej publikacji, jak również – będący tego konsekwencją – fakt nieogłoszenia ww. aktu prawa miejscowego w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Tymczasem ogłoszenie aktu prawa miejscowego w oficjalnym publikatorze jest warunkiem jego wejścia w życie (zob. art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), zaś niewykonanie obowiązku publikacji jest równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 91 u.s.g., gdyż skutkuje nieuzyskaniem przez ów akt mocy obowiązującej (por. wyrok WSA z 6.12.2019 r., III SA/Kr 1068/19). Taki akt (tu: Uchwała) jest nieważny, przy czym owa nieważność dotyczy całości uchwały jako aktu prawa miejscowego, gdyż z powodu nieogłoszenia go w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie może on wywołać skutków prawnych w nim zamierzonych (por. np. wyroki NSA: z 23.10.2008 r., I OSK 701/08; z 9.1.2013 r., I OSK 1608/12).
W tym miejscu wypada wyjaśnić, że pod rządem obecnie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się zasadniczo przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej Z kolei pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności uchwały w przedmiocie m.p.z.p. z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy (por. wyroki NSA: z 11.9.2008 r., II OSK 215/08; z 25.5.2009 r., II OSK 1778/08; z 9.6.2014 r., II OSK 3083/13; z 8.12.2021 r., II OSK 453/21; z 13.6.2023 r., II OSK 1956/20).
Natomiast poprzednio obowiązujący art. 27 ust. 1 u.z.p. stanowił, że naruszenie trybu postępowania oraz właściwości organów określonych w art. 18 u.z.p. powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. W doktrynie prawa trafnie wskazywano, że ponieważ tryb postępowania w sprawie sporządzania i ustanowienia tego planu oraz związane z tym kompetencje organów zostały określone w art. 18 u.z.p., a istota naruszenia powodującego nieważność uchwały nie została bliżej określona, oznacza to, że każde naruszenie trybu postępowania i właściwości organów pociąga za sobą nieważność uchwały (E. Radziszewski Komentarz do ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, Warszawa 2002, uw. 1 do art. 27).
W tym stanie prawnym również naruszenie przywołanym wyżej regulacji art. 18 ust. 2 pkt 13 i 14 w zw. z art. 27 ust. 1 u.z.p. – obok wcześniej wytkniętej, jako oczywiście niedopuszczalnej, zmiany nieobowiązującego już wówczas Planu ogólnego z 1986 r. – musiało skutkować stwierdzeniem nieważności Uchwały w całości, ze względu na naruszenie trybu jej sporządzenia.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w całości (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając należne pełnomocnikowi skarżącego Wojewody wynagrodzenie ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118, z późn. zm.), w wysokości 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło