III SA/Po 477/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na pismo Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 20 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 26 marca 2026 r. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na pismo Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 20 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji. W treści skargi wskazał, że wnosił o udostepnienie numerów służbowych funkcjonariuszy, a rzeczonym pismem Dyrektor ZK odmówił mu udostepnienia tej informacji. Zdaniem skarżącego uniemożliwia mu to dochodzenie sprawiedliwości przed sądem i wnosi, żeby Sąd nakazał Dyrektorowi podanie tych informacji. Argumentował, że planuje pozwać funkcjonariuszy w procesie cywilnym o naruszenie jego dóbr osobistych, a udostępnienie numerów telefonów to jedyny sposób na ich uzyskanie. Jego zdaniem numery funkcjonariuszy są jawne. Podał, że odmowę Dyrektora zaskarżył do sądu penitencjarnego skargą z 26 stycznia 2026 r., niestety sąd ten odrzucił skargę stwierdzając, że Dyrektor nie naruszył prawa, bo mieści się ona w ramach jego uprawnień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZK w [...] wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że skarżący złożył pismem z dnia 9 stycznia 2026 r. wniosek o podanie informacji: jakie instytucje w imieniu Skarbu Państwa reprezentuje ZK w [...] przed wymiarem sprawiedliwości oraz o podanie numerów służbowych kilku funkcjonariuszy. Dalej organ wskazał, że wniosek został rozpatrzony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. poz. 1960). Zdaniem Dyrektora na sposób załatwienia wniosku w tym trybie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że odmówiono udzielenia informacji w zakresie numerów służbowych z uwagi na ochronę prawną przewidzianą w art. 24b ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1750), zgodnie z którym informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów. Ponadto organ wskazał, że skarga nie została wniesiona w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. § 2a); w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3); a także rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4). Powyższe wyszczególnienie aktów i czynności jest wyczerpujące i stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach działalności administracji publicznej, niż określone powyżej, nie podlega kontroli sądów administracyjnych i zostanie odrzucona w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wskazać należy, że skazany może na podstawie art. 7 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2025 r., poz. 411, dalej jako: "k.k.w.") zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3-6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Stosownie do art. 7 § 2 k.k.w. skargi takie rozpoznaje właściwy sąd powszechny. Natomiast kwestie rozpoznawania skarg skazanych (osadzonych) na jednostkę organizacyjną Służby Więziennej regulują przepisy kodeksu karnego wykonawczego oraz wydane na podstawie tej ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1960). Będące przedmiotem skargi do WSA w Poznaniu pismo Dyrektora Zakładu Karnego stanowiące odpowiedź na zapytanie skarżącego A. P. w przedmiocie: wskazania instytucji, która reprezentuje ZK [...] przed wymiarem sprawiedliwości i podania numerów służbowych wybranych funkcjonariuszy nie należy do żadnej kategorii wymienionych aktów i czynności administracyjnych podlegających kognicji sądów administracyjnych. Jak wynika z akt sprawy Dyrektor ZK w [...] udzielił skarżącemu odpowiedzi pismem z dnia 20 stycznia 2026 r., na które w dniu 26 stycznia 2026 r. skarżący złożył skargę do Sądu Okręgowego w [...] Postanowieniem z dnia 26 lutego 2026 roku w sprawie o sygn. akt [...] Sąd ten utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora ZK w [...] z dnia 20 stycznia 2026 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarga na rozstrzygnięcie Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 20 stycznia 2026 r. nie należy do właściwości przedmiotowej sądu administracyjnego. Skazanemu, który złożył wniosek do Dyrektora ZK wydano w tym zakresie rozstrzygnięcie na podstawie k.k.w. oraz wspomnianego wyżej rozporządzenia. W takim przypadku na odpowiedź Dyrektora w tym zakresie przysługuje skarga do sądu penitencjarnego. Regulacje wskazane powyżej kompleksowo regulują kwestie rozpoznawania skarg osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. To stanowisko jawi się jako prawidłowe, tym bardziej, że skarżący posiadał i wykorzystał przysługujący mu tryb odwoławczy przewidziany w tych przepisach. Stwierdzenie, że sprawa nie mieści się we właściwości przedmiotowej sądu administracyjnego wyklucza możliwość rozpoznania sprawy merytorycznie przez WSA w Poznaniu. Sąd w niniejszej sprawie nie dokonuje, zatem kontroli, czy będące przedmiotem zaskarżenia działanie organu znajdowało umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Ponadto, niezależnie od powyższych argumentów, rację ma Dyrektor ZK podnosząc w odpowiedzi na skargę, że nawet gdyby była dopuszczalna, to podlegałaby odrzuceniu wskutek niezachowania terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem zaskarżone pismo wydane zostało przez Dyrektora ZK 20 stycznia 2026 r., a niniejsza skarga datowana jest na 26 marca 2026 r. W międzyczasie pismem z dnia 26 stycznia 2026 r. skarżący skierował skargę do sądu penitencjarnego, więc co najmniej w tej dacie przyjąć można, że kwestionowane pismo z 20 stycznia 2026 r. zostało mu doręczono. Mając na uwadze powyższe, wobec uznania, że skarga nie podlega właściwości sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a., jak orzekł w postanowieniu.