III SA/Po 479/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-06-03
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Maciej Busz, Monika Świerczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, który przed 31 grudnia 2023 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem, a po jego śmierci złożył wniosek o świadczenie z tytułu opieki nad matką, może uzyskać świadczenie na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.?Ratio decidendi
Wnioskodawca nie nabył prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. z tytułu opieki nad matką, ponieważ do dnia śmierci ojca istniała negatywna przesłanka wyłączająca przyznanie świadczenia (pobieranie świadczenia na ojca). Prawo do świadczenia na matkę mogło powstać najwcześniej po śmierci ojca, czyli po 31 grudnia 2023 r., co oznacza, że wniosek złożony w grudniu 2025 r. podlegał ocenie według nowych przepisów, które nie przyznają świadczenia na matkę.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która jest wdową i niezdolna do samodzielnej egzystencji od 2021 r. Skarżący nie pracuje, ponieważ sprawuje opiekę nad matką. Wcześniej, do dnia śmierci ojca, pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad nim. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie można zastosować przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., ponieważ wniosek został złożony po tej dacie, a prawo do świadczenia na matkę nie powstało przed tą datą z uwagi na pobieranie świadczenia na ojca.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2026 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z 17 lutego 2026 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania P. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 29 grudnia 2025 r. ([...]) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja SKO zapadła, jak wynika z jej uzasadnienia, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 2 grudnia 2025 r. P. S. (dalej: Wnioskodawca lub Skarżący) złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką, Z. S. (zwaną dalej: Matką), która jest wdową. Do wniosku załączono m.in. wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w [...] z 19 sierpnia 2021 r., w którym stwierdzono trwałą niezdolność Matki do samodzielnej egzystencji do nadal.
Z przeprowadzonego w toku postępowania wywiadu środowiskowego wynikało, że Wnioskodawca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną Matką, która jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, porusza się na wózku, wymaga opieki i pomocy osoby drugiej we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Wnioskodawca nie pracuje zawodowo, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, jest osobą zdrową, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia, jednak z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad Matką zatrudnienia nie podejmuje. Wnioskodawca oświadczył, że od 1 maja 2021 r. zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego z powodu sprawowania opieki nad ojcem, S. S. (zwanym dalej: Ojcem), i nad Matką.
Przywołaną wyżej decyzją z 29.12.2025 r. Burmistrz Gminy [...] (dalej: Burmistrz lub organ I instancji) odmówił Wnioskodawcy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że okolicznością wykluczającą przyznanie tego świadczenia jest niespełnienie kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Organ powołał się na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych [w skrócie: u.ś.r.] w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., wskazując, że niepełnosprawność Matki powstała po ukończeniu 25. roku życia.
Wnioskodawca w odwołaniu od ww. decyzji Burmistrza wniósł o jej uchylenie w całości i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji niezasadnie zastosował w sprawie nieobowiązujący już art. 17 ust. 1b u.ś.r. Skarżący podkreślił, że przepis ten został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13.
Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z 29.12.2025 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 17.2.2026 r. – SKO w uzasadnieniu uznało, że decyzja organu I instancji, "mimo błędnego uzasadnienia co do kryterium wieku powstania niepełnosprawności", odpowiada prawu. Zarazem wskazało, że skład orzekający z urzędu ma wiedzę o tym, iż Wnioskodawca od 1 września 2022 r. decyzją SKO z 13 marca 2023 r. ([...]) miał przyznane, na czas nieokreślony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad Ojcem. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] Ojciec zmarł. Składając następnie, w dniu 2.12.2025 r., wniosek o przyznanie świadczenia, na zasadach obowiązujących do 31.12.2023 r., w związku ze sprawowaniem opieki nad Matką, Wnioskodawca oświadczył, że do tej pory nie składał wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem od 2021 roku opieki nad Matką, ponieważ wcześniej pobierał świadczenie pielęgnacyjne przyznane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad Ojcem. Zaznaczył, że ubiega się o uznanie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad Matką powstało i zostało nabyte do 31.12.2023 r., a złożenie wniosku w grudniu 2025 r. jest wynikiem ustania przeszkody formalnej.
Dalej SKO zwróciło uwagę na fakt, że z dniem 1 stycznia 2024 r., na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie: u.ś.w.), dokonano nowelizacji przepisów u.ś.r. – uchylono m.in. jej art. 17 ust. 1b, a treść art. 17 ust. 1 uległa zmianie. W świetle art. 63 u.ś.w. warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji jest ustalenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31.12.2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można zaś mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki. W ocenie SKO przywołane wyżej unormowanie nie ma zastosowania do Skarżącego, gdyż przedmiotowe prawo nie zostało mu przyznane na Matkę. Okoliczność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przed 31.12.2023 r. na Ojca pozostaje bez wpływu na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na Matkę. Organ II instancji podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący wnioskiem z 2.12.2025 r. po raz pierwszy ubiegał się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Matką. Dlatego w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości zastosowania w sprawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r. Podstawę prawną orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Jednak Wnioskodawca nie może otrzymać świadczenia na tych tzw. nowych zasadach, gdyż warunkiem nabycia na nich prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki wyłącznie nad dzieckiem legitymującym się ściśle określonym orzeczeniem o niepełnosprawności do ukończenia 18. roku życia, zaś Matka ma [...] lat. Końcowo SKO podkreśliło, że – wbrew stanowisku organu I instancji – kwestia wieku powstania niepełnosprawności nie ma w sprawie niniejszej żadnego znaczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, Wnioskodawca – zarzuciwszy naruszenie:
1. art. 63 u.ś.w. – przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Skarżący nie nabył prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 31.12.2023 r., podczas gdy spełniał wszystkie przesłanki materialne, a brak wcześniejszego złożenia wniosku wynikał z obiektywnej niemożności prawnej,
2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – przez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięcie okoliczności:
a) faktycznego sprawowania przez Skarżącego opieki nad Matką przed 31.12.2023 r.,
b) posiadania przez Matkę orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji już od 2021 r.,
c) istnienia przeszkody formalnej w ubieganiu się o świadczenie, tj. pobieranie przez Skarżącego świadczenia na Ojca,
3. art. 8 k.p.a. – przez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa, polegające na przyjęciu interpretacji przepisów, która prowadzi do negatywnych skutków dla strony wynikających z konstrukcji systemu świadczeń,
4. art. 32 Konstytucji RP – przez nierówne traktowanie Skarżącego jako opiekuna osoby niepełnosprawnej w zależności od tego, czy wcześniej pobierał świadczenie na inną osobę wymagającą opieki,
– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty. W szczególności wskazał, że Matka legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji od 19.8.2021 r., a zatem przesłanka dotycząca stanu zdrowia osoby wymagającej opieki była spełniona na długo przed 31.12.2023 r. W ocenie Skarżącego również pozostałe warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego były w tym okresie spełnione, gdyż faktycznie sprawował on opiekę nad Matką, a jednocześnie nie podejmował zatrudnienia, z uwagi na konieczność wykonywania obowiązków opiekuńczych. Zakres tej opieki obejmował wszystkie podstawowe czynności życia codziennego, co odpowiada ustawowym przesłankom przyznania świadczenia. W przekonaniu Skarżącego kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, która została całkowicie pominięta przez organ, tj. istnienie obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej Skarżącemu wcześniejsze wystąpienie z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad Matką, w postaci przyznanego mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad Ojcem. W obowiązującym wówczas stanie prawnym niedopuszczalne było jednoczesne pobieranie więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego, co oznacza, że złożenie wniosku dotyczącego Matki przed ustaniem prawa do świadczenia na Ojca byłoby bezprzedmiotowe i nieskuteczne.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie: p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem SKO wyrażonym w odpowiedzi na skargę (k. 8 akt sądowych), któremu Skarżący, należycie pouczony (k. 11v. akt sądowych), się nie sprzeciwił.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 lutego 2026 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 29 grudnia 2025 r. [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego przez Skarżącego na matkę, Z. S..
W świetle stanowisk procesowych stron postępowania sądowego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest jedynie kwestia, czy Skarżący nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad Matką, na tzw. starych zasadach – obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem – a zarazem ma istotne znaczenie – okoliczność, że Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Matką (już wcześniej sprawowaną) po raz pierwszy w dniu 2 grudnia 2025 r. (k. 50 akt adm. I inst.). Wcześniej bowiem pobierał świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzją SKO z 13.3.2023 r. w związku z opieką nad swym ojcem, S. S., którą sprawował i z tytułu której pobierał świadczenie do dnia śmierci Ojca ([...]).
Tymczasem od 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (ówcześnie: Dz. U. poz. 1429; w skrócie: u.ś.w.), w wyniku czego przestały obowiązywać te przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (ówcześnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.; w skrócie: u.ś.r.), na podstawie których przyznawano dotychczas świadczenia pielęgnacyjne z tytułu opieki nad osobami dorosłymi. Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zasadniczo wyłącznie na osoby w wieku do ukończenia 18. roku życia.
Jednocześnie zgodnie z przepisem przejściowym art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [tj. u.ś.r.] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie zaś do art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy [tj. u.ś.w.], albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy [tj. u.ś.w.], na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [tj. u.ś.r.] w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Zgodnie natomiast z art. 63 ust. 3 u.ś.w. osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
W świetle tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych należy uznać, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, z tym że jeżeli wniosek został złożony po dniu 31.12.2023 r., zasadniczo chodzi tu najpóźniej o ten dzień. Wówczas przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych – zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. Potwierdza to analiza uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, w którym wskazano, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1.1.2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy, będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (por. wyrok WSA z 6.3.2024 r., IV SA/Po 105/24; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia NSA i WSA przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie: CBOSA, ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądowym, odwołującym się do ww. przepisów i uzasadnienia projektu u.ś.w., trafnie przyjmuje się, że ze względu na konsekwencje zmiany prawa, z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy – zasadniczo – stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 31.12.2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania (por. wyrok WSA z 30.1.2024 r., II SA/Ol 912/23).
W ocenie Sądu z żadną z opisanych wyżej sytuacji nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Wniosek wszczynający postępowanie w tej sprawie, dotyczący przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Matką, został złożony przez Skarżącego już po wejściu w życie przepisów u.ś.w., jako że w dniu 2.12.2025 r. Przed 1.1.2024 r. Skarżącemu przysługiwało zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Ojcem, które pobierał do Jego śmierci w dniu [...]
To wszystko prowadzi zaś do wniosku, że obecnie procedowany wniosek nie jest wnioskiem "kontynuacyjnym", ponieważ dotyczy opieki nad innym (Matka), aniżeli dotychczas (Ojciec), członkiem rodziny. Tymczasem przepisy przejściowe u.ś.w. pozwalają przyznać świadczenie pielęgnacyjne na "starych" (tj. obowiązujących do 31.12.2023 r.) warunkach jedynie w sytuacji kontynuowania opieki nad tym samym członkiem rodziny, co przed 1.1.2024 r.
Jak trafnie podkreślono w orzecznictwie, analizowane przepisy przejściowe miały na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa – zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych, która "ma zapewnić ochronę praw podmiotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych, nabytych w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i praw nabytych in abstracto (zgodnie z ustawą przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie), a także ekspektatyw maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia praw pod rządami danej ustawy bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy (Trybunał Konstytucyjny: orzeczenie z 11 lutego 1992 r. sygn. K 14/91 i wyrok z 22 czerwca 1999 r. sygn. K 5/99). Ustawodawca ustalił w nich zasady ochrony praw nabytych dla osób, którym wcześniej przyznano prawo do przedmiotowego świadczenia. Powyższa zasada sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 1999 r. sygn. K 34/98, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 października 2024 r. II SA/Sz 649/24)" [zob. wyrok WSA z 21.11.2024 r., II SA/Rz 902/24].
W okolicznościach niniejszej sprawy mamy zaś do czynienia z zupełnie nowym wnioskiem, z tytułu opieki nad innym, niż dotychczasowy, członkiem rodziny, a więc nie można mówić o naruszeniu zasady ochrony praw nabytych. Na taką ocenę sytuacji nie wpływa okoliczność, że Skarżący już wcześniej opiekował się obojgiem rodziców, ani fakt, że jego Matka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 19.8.2021 r. Kluczowe znaczenie ma bowiem okoliczność, że dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne było przyznane z tytułu rezygnacji przez Skarżącego z zatrudnienia w związku z opieką nad Ojcem. Jego więc śmierć, w takiej sytuacji, spowodowała wygaśnięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a nie kontynuację tego prawa z związku z opieką nad Matką. Warunkiem przyznania świadczenia było więc dopiero wystąpienie z nowym wnioskiem (por. wyrok WSA z 21.11.2024 r., II SA/Rz 902/24).
Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, jakoby już przed 1.1.2024 r. spełniał on wszystkie przesłanki uprawniające do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Matką, trzeba wyjaśnić, że do dnia śmierci Ojca, tj. do [...], istniała po stronie Skarżącego negatywna przesłanka wyłączająca "przysługiwanie" mu – a co za tym idzie: w ogóle powstanie – prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad Matką, jaką było pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad Ojcem (zob. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r.).
Jak zaś trafnie wyjaśniono w orzecznictwie sądowym, zwrot "prawo powstało" zastosowany w redakcji art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że do dnia 31.12.2023 r. spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Oznacza to, że analizowana regulacja umożliwia przyznanie świadczenia na dotychczasowych zasadach tylko tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek o przyznanie świadczenia, spełniały wszystkie warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, ale organy nie zdążyły go rozpoznać do dnia 31.12.2023 r. Regulacja ta nie będzie zaś mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31.12.2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych warunków wynikających z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji (por. wyrok NSA z 15.10.2025 r., I OSK 1977/24).
Taka sytuacja – niemożliwości (niedopuszczalności) przyznania wnioskowanego świadczenia przed dniem 31.12.2023 r. – wystąpiła właśnie w kontrolowanej sprawie, gdyż zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.: "Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: [...] b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów".
Skoro zatem, co bezsporne, ojciec Skarżącego zmarł w dniu [...] to dopiero po tej dacie przestała istnieć negatywna przesłanka, która – w świetle cytowanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. – uniemożliwiała powstanie (verba legis: "przysługiwanie") wcześniej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad Matką. Tym samym prawo to mogło powstać najwcześniej po ww. dniu, a więc już po 31.12.2023 r. Zatem przyjęcie, że – jak twierdzi Skarżący – już przed tą datą nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad Matką – a jedynie nie mógł go formalnie "pobierać" – nie znajduje dostatecznego oparcia w analizowanych przepisach prawa.
W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że zasadnie organy obu instancji (choć Burmistrz z błędną argumentacją) odmówiły Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad Matką, zawnioskowanego przez niego w dniu 2 grudnia 2025 r. Świadczenie takie nie przysługiwało bowiem Skarżącemu ani na wskazanych we wniosku – "starych" zasadach (obowiązujących do 31.12.2023 r.) – ani na podstawie, słusznie rozważonych także przez organy, zasadach "nowych" (obowiązujących od 1.1.2024 r.).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło