III SA/Po 484/25

Dnia 9 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2025 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej "Dyrektor ZUS") z 9 kwietnia 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] sp. z o.o. w [...] (dalej: "strona", "skarżąca" ). Wskazane postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. W związku z powstałymi zaległościami w opłacaniu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, Dyrektor ZUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych: z 17 sierpnia 2023 r. nr [...]; z 15 lipca 2024 r. [...], z 24 września 2024 r. nr [...] Powyższe tytuły wykonawcze zostały doręczone stronie odpowiednio w dniach: 11 września 2023 r., 2 sierpnia 2024 r. oraz 10 października 2024 r. Pismem z 11 marca 2025 r. strona złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej "u.p.e.a."). W uzasadnieniu spółka wskazała, że postępowanie powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., z uwagi na niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. przez niewskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, który to obowiązek wynika z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. oraz przez niepodanie imienia i nazwiska, stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7a u.p.e.a.), a także jego podpisu (art. 27 § 1 pkt 7b u.p.e.a.) i daty podpisania tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 7c u.p.e.a.). Postanowieniem z 9 kwietnia 2025 r. nr [...] Dyrektor ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że nie zaszła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. do umorzenia postępowania. Pismem z 5 maja 2025 r. strona skarżąca wniosła zażalenie podtrzymując twierdzenia wniosku. Nadto zdaniem strony podanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej przez ogólne wskazanie na art. 115 u.p.e.a. jest niewystarczające. Zakwestionowała również tożsamość organu egzekucyjnego i wierzyciela, przez co tytuły wykonawcze nie znajduje zastosowania przepis art. 27 § 1b u.p.e.a. Dyrektor DIAS postanowieniem z 13 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, że organ I instancji zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazał, że wymogu wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej nie należy utożsamiać z art. 115 u.p.e.a. Przepis ten wskazuje jedynie na kolejność zaspokojenia należności. Tylko w przypadku, gdy przepis szczególny zmienia pierwszeństwo zaspokajania, tytuł egzekucyjny musi realizować dyspozycję z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a., co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Nadto w ocenie organu odwoławczego nie doszło do naruszenia przepisu art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Skoro zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego to w sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 27 § 1b u.p.e.a. W skardze wniesionej do tut. Sądu strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów z 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a., co dotyczy postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych oraz że nie spełniał wymogów z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., co dotyczy postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z 17 sierpnia 2023 r. Nadto zarzucono błędne zastosowanie art. 27 § 1b u.p.e.a. w brzmieniu do dnia 24 marca 2024 r. na skutek wadliwego przyjęcia, że wierzyciel i organ egzekucyjny stanowią ten sam podmiot, co dotyczy postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z 17 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 13 czerwca 2025 r., jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora ZUS z 9 kwietnia 2025 r. nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniałby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Spór w niniejszej sprawie dotyczył prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych i możliwości prowadzenia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym wskazać, że w ramach postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny bada jedynie czy zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. lub w innych przepisach. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter trwały. Rozstrzygnięcie o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne łącznie w oparciu o 9 tytułów wykonawczych, opisanych w części wstępnej uzasadnienia, wystawionych w różnych datach: 17 sierpnia 2023 r., 15 lipca 2024 r. i 24 września 2024 r. Strona skarżąca jako podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywała na przepis art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej "u.p.e.a.") zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Prawidłowo, w ocenie Sądu, Dyrektor DIAS stwierdził, że nie zaszła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie doszło bowiem do naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Celem art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. jest wskazanie przez wierzyciela przepisu prawa materialnego, z którego wynikałoby, że należność ma pierwszeństwo zaspokojenia. Wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej nie jest przy tym elementem obligatoryjnym warunkujący ważność tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej jedynie gdy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Ocena tytułów wykonawczych będących przedmiotem niniejszego postępowania egzekucyjnego wskazuje, że tytuły wykonawcze w rubryce nr D.1.7. mają podaną jako podstawę prawną art. 115 u.p.e.a. w sposób ogólny, bez wskazania paragrafu i punktu przepisu. Należy zauważyć, że przedmiotem należności w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym są składki ZUS na ubezpieczenie społeczne, które to należności, jak zasadne wskazywał organ w uzasadnieniu postanowienia, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia. Pierwszeństwo zaspokojenia należności należy bowiem odróżnić od pojęcia kolejności zaspokojenia należności. Pierwszeństwo zaspokojenia polega na uprzywilejowaniu pewnych wierzytelności (np. alimentacyjnych), a kolejność zaspokojenia to określony ustawowo porządek zaspokajania wierzytelności, w którym wierzytelności niższej kategorii zaspokaja się po zaspokojeniu wyższej wierzytelności. Prawo reguluje jedynie w art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a. kolejność zaspokajania należności z tytułu ubezpieczeń społecznych (czwarte z kolei) z kwoty uzyskanej w wyniku egzekucji. Żaden natomiast przepis prawa nie wskazuje na pierwszeństwo zaspokojenia wierzytelności z tytułu składek ZUS. Tymczasem tylko w przypadkach, gdy regulacja szczególna zmienia pierwszeństwo zaspokajania tytuł egzekucyjny musi je wskazywać i tym samym realizować dyspozycję przepisu art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Prawidłowo zatem organ stwierdził, że wierzyciel nie miał obowiązku wypełnienia rubryki D.1.7.formularza tytułów wykonawczych, gdyż prawo pierwszeństwa zaspokojenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie przysługuje. Sąd także nie dopatrzył się naruszenia art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez ogólne wskazanie przepisu art. 115 u.p.e.a., bez wyszczególnienia poszczególnych jego jednostek redakcyjnych. Wskazanie ogólnie przepisu art. 115 u.p.e.a. może służyć jedynie jako informacja o kolejności egzekucji i nie ma wpływu na ważność egzekucji. Na podstawie tak wystawionego tytułu wykonawczego można bowiem było wszcząć egzekucję. Zarzuty skargi w tym zakresie były zatem bezzasadne. W dalszej kolejności należy wskazać, że nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, iż tytuły wykonawcze nie posiadają elementów określonych w przepisach art. 27 § 1 pkt 7a, 7b i 7c u.p.e.a.tj. imię nazwisko, stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, jej podpis i datę podpisania tytułu wykonawczego przez upoważnioną osobę. Analiza tytułów wykonawczych nr [...] wystawionych 17 sierpnia 2023 r. wskazuje, że nie zawierały podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. W rubryce J.2. ww. tytułów wykonawczych podpisała się osoba upoważniona do działania w imieniu organu egzekucyjnego, zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem art. 27 § 1b u.p.e.a. oraz wzorem tytułu wykonawczego. W dacie bowiem wystawienia tytułów wykonawczych z 17 sierpnia 2023 r. obowiązywał przepis art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zgodnie z którym wierzyciel powinien wskazać m.in. datę wystawienia tytułu, podpis, imię, nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. W myśl natomiast art. 27 § 1b u.p.e.a tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Zgodnie z formularzem będącym załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej z dnia 12 stycznia 2021 r., znajdującym zastosowanie do tytułów wykonawczych wystawionych 17 sierpnia 2023 r., w tytułach wykonawczych znajdowała się rubryka E.7 w której należało wskazać imię, nazwisk, stanowisk służbowe i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie zarzut, iż nie zachodzi tożsamość podmiotowa pomiędzy wierzycielem tj. ZUS I Oddział w [...], a organem egzekucyjnym tj. Dyrektorem I Oddziału ZUS w [...]. Dyrektor Oddziału ZUS jest niewątpliwie organem egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ZUS. W takim przypadku wierzyciel jest zatem jednocześnie organem egzekucyjnym zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r. w sprawie I GSK 1970/22, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako "CBOSA"). Z uwagi na tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego w sprawie znalazł zatem zastosowanie przepis art. 27 § 1b u.p.e.a. obowiązujący w dacie wystawienia tytułów wykonawczych z 17 sierpnia 2023 r. Zgodnie z tym przepisem tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym w postaci elektronicznej, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Zasadnie zatem tytuły wykonawcze wystawione 17 sierpnia 2023 r. przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym zostały podpisane przez pracownika Zakładu w rubryce J.2. prawidłowo, z pominięciem rubryki E.7, zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym i formularzem tytułu wykonawczego. Odnosząc się do kolejnego zarzutu Dyrektor DIAS zasadnie wskazał, że w dacie wystawienia tytułów wykonawczych 17 sierpnia 2023 r. nie obowiązywały jeszcze przepisy art. 27 § 1 pkt 7a -7c u.p.e.a., które weszły w życie dopiero z dniem 25 marca 2024 r. Przepis przejściowy art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556 ze zm. dalej "ustawa zmieniająca") stanowi natomiast, że w postępowaniach wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wystawione tytuły wykonawcze pozostają w mocy. Z powyższych względów nie można zatem twierdzić, że doszło do naruszenia przepisów art. 27 § 1 pkt 7a -7c u.p.e.a. skoro przepis przejściowy ustawy zmienianej nie wymagał uzupełnienia danych wskazanych w ww. przepisach 27 § 1 pkt 7a -7c u.p.e.a. Reasumując zatem stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji prawidłowo wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu stan prawny i formularze obowiązujące na dzień ich wystawienia. Nie ma podstaw do stwierdzenia, że tytuły wykonawcze, będące podstawą do wszczęcia egzekucji przeciwko stronie skarżącej nie spełniają wymogów z art. 27 u.p.e.a. Sąd nie stwierdził również wystąpienia innych podstaw do umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Organy egzekucyjne w sposób prawidłowy dokonały ustaleń faktycznych w sprawie, przeprowadziły swobodną ocenę dowodów i wskazały na właściwe podstawy prawne ich działania, zgodnie z przepisami i zasadami postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.