III SA/Po 486/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi R. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek o d d a l a s k a r g ę /-/W. Długaszewska /-/T. M. Geremek /-/M. Kosewska Decyzją z dnia 12 maja 2010r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., Inspektorat we W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w P., Inspektorat we W. z dnia 16 marca 2010r.., nr [...] odmawiającą umorzenia R. J. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 2084,45zł, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 881,85zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 16 lutego 2010r. R. J. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, które nie zostały zapłacone w związku z prowadzona działalnością gospodarczą We wniosku zobowiązany podniósł, że do tej pory systematycznie spłaca raty, zgodnie z umową zawartą w dniu 3 grudnia 2008r. o rozłożeniu zaległości na raty, mimo, że od 1 marca 2008 r. nie pracuje. Zobowiązany wskazał, że oczekiwał na rozstrzygnięcie wniosku o wcześniejszą emeryturę i nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy, W listopadzie 2008r. otrzymał decyzje odmowną. Obecnie nie pracuje i nie ma żadnych środków do życia. Organ rentowy pismem z dnia 16 lutego 2010r. poinformował o możliwości uzupełnienia dokumentów określających status prawny firmy oraz dokumentów potwierdzających stan faktyczny dotyczący sytuacji finansowej i rodzinnej. W dniu 25 lutego 2010r. do akt sprawy wpłynęło oświadczenie zobowiązanego o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej. Na podstawie pozyskanego materiału dowodowego organ ustalił, że zobowiązany od 7 stycznia 1999r. prowadził działalność gospodarczą głównie w zakresie usług transportowych. Działalność ta została wykreślona z ewidencji z dniem 30 września 2008r. Wnioskując o układ ratalny zobowiązany wskazał, że raty będzie spłacał ze środków z pracy dorywczej a później z wynagrodzenia w przypadku zawarcia umowy o pracę Zawarta 3 grudnia 2008r.,na wniosek zobowiązanego, umowa zawiera harmonogram spłaty zadłużenia do 16 sierpnia 2011 r. Z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym wynika, że do lutego 2010 r. raty były opłacane. Od 23 lutego 2010r. R. J. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna nie pobierająca zasiłku. Zobowiązany prócz zobowiązań wobec ZUS, nie posiada innych długów. Mając na względzie powyższe oraz po ponownym przeanalizowaniu sprawy – na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo. Przechodząc do rozważań prawnych, organ rentowy przytoczył treść art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i podkreślił jego uznaniowy charakter. W jego ocenie ustalenia dokonane w postępowaniu wyjaśniającym nie dały podstaw do przyjęcia, iż zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład wymienił dokumenty, które stanowiły podstawę jego ustaleń faktycznych. Zaznaczył przy tym, iż nie wziął pod uwagę pozostałych dokumentów dołączonych do wniosku z dnia 1 marca 2009r., gdyż zostały one złożone nie w oryginałach, ale w niepotwierdzonych kserokopiach. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie ZUS prawidłowo przyjął, iż obecnie nie zachodzą przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności wymienione w pkt 1, 2, 3 i 4. Za zasadne organ odwoławczy uznał również stanowisko ZUS, że ustalenia dokonane w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr141, poz. 1365). Zdaniem organu rentowego w szczególności materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na przyjęcie, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (par. 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia). W skardze na powyższą decyzję zobowiązany podniósł, iż decyzja organu II instancji jest niezgodna ze stanem faktycznym. W jego ocenie uzasadnienie odnosi się do osoby, która posiada zaległości nieopłacone, a nie do osoby, która systematycznie opłaca zobowiązania. Skarżący zaznaczył, że zaprzestanie działalności nastąpiło na wyraźne żądanie ZUS. Wskazał, że umowę na spłatę zadłużenia podpisał z myślą, że otrzyma wcześniejszą emeryturę; W konkluzji skargi zobowiązany zwrócił się o umorzenie, ponieważ nigdzie nie pracuje i nie może otrzymać pracy w tym wieku, a ponadto choruje (oświadczył, że przebywał w szpitalu). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy), a zatem w przypadku, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, a zatem w przypadku braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności według powyższego katalogu, organ pozbawiony jest możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. W niniejszej sprawie organ odniósł się do wszystkich wskazanych powyżej przesłanek i prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności. Ponadto w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 2003 r. Nr 141, poz. 1365) w związku z art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. Warunkiem niezbędnym (ale nie wystarczającym) jest wykazanie przez zobowiązanego, że ze względu na jego stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku (§ 3 ust. 1 rozporządzenia): 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Należy przy tym zauważyć, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Organ zobowiązany jest jednakże do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach (tut. z § 3 ust.1 rozporządzenia) przesłanki Przepis § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, do którego odwoływał się skarżący w niniejszej sprawie, wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji zobowiązanego, tak, aby organ miał podstawy do przyjęcia, że zapłata należności przez zobowiązanego, czy to jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji, oznacza niemożność zapewnienia koniecznych potrzeb bytowych zobowiązanego i jego rodziny. W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie decyzja zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącej. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, które zresztą nie były kwestionowane przez skarżącą. Zdaniem Sądu organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniała podstawa umorzenia określona w pkt 2 i pkt 3 ust. 1 § 3 ww. rozporządzenia. Mając powyższe na względzie, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).