III SA/Po 487/18

Dnia 30 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oddala skargę Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej "K.p.a." oraz art. 33 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), dalej "p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia A. O. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów nieistnienia obowiązku i niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych, w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2017 r., wystawionego przez wierzyciela (P. S. A. w W.), obejmującego zaległości pieniężne z tytułu opłat abonamentowych od stycznia 2012 r. do 31 maja 2015 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku strony na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2017 r. obejmującego zaległości pieniężne z tytułu opłat abonamentowych w wysokości należności głównej 785,50 zł. Pismem z 4 grudnia 2017 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, którego podstawą jest: 1. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.) i 2. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a.). W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podniósł, że od 1999 r. nie mieszka pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym ([...]). Od tego czasu przez 6 lat mieszkał w R. ([...]). Naliczenie opłaty za okres od stycznia 2012 r. do maja 2015 r. jest zatem bezpodstawne. Ostatecznym postanowieniem z [...] lutego 2018 r. wierzyciel uznał powyższe zarzuty za nieuzasadnione. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. odmówił uwzględnienia zarzutów. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. wskazując, że organ pierwszej instancji mimo zakwestionowania przez stronę skuteczności nadania jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie odniósł się do tej okoliczności, w szczególności nie załączył decyzji o jego nadaniu ani dowodu skutecznego jej doręczenia zobowiązanemu. Jeżeli numer taki nadano, powinien był on być doręczony stronie na jej adres zamieszkania, a nie na nieaktualny od szeregu lat miejsce pobytu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z [...] czerwca 2018 r. podniósł, że podstawą zarzutów jest: 1. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.) i 2. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a.). Zgodnie z art. 34 § 1 p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Jeżeli więc wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zarzut za niezasadny, organ egzekucyjny jest takim stanowiskiem związany. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów. Organ drugiej instancji wskazał, że wniesione przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.) i niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a.) wierzyciel ostatecznym postanowieniem uznał za niezasadne. Wobec ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów, którym organ egzekucyjny jest związany, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prawidłowo uznał zarzuty za niezasadne, gdyż z art. 34 § 1 p.e.a. wynika, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Ponadto w uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204), dalej "ustawa o opłatach abonamentowych", zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z tej ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, podlegającemu egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany nie przedstawił dowodu na wyrejestrowanie odbiornika po zmianie miejsca zamieszkania, stąd nie można uznać, że wyrejestrowanie nastąpiło. Użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu czy o zaprzestaniu używania odbiorników. Rejestracja odbiornika nastąpiła pod adresem [...], niemniej jednak późniejsza zmiana miejsca zamieszkania (zaprzestanie korzystania z odbiornika) nie skutkuje ustaniem obowiązku uiszczania opłat z tytułu abonamentu, gdyż jest on przypisany nie do adresu, lecz do osoby. Jeżeli zatem nie dokonano prawnie skutecznego wyrejestrowania odbiornika (strona nie przedstawiła dokumentu wyrejestrowania), nadal istnieje obowiązek uiszczania opłaty. Zobowiązany w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie podniósł, że nie doręczono mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Okoliczność tą podniósł dopiero w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Organ odwoławczy, w związku z art. 34 § 1 p.e.a., nie miał tym samym obowiązku badania tej okoliczności. Odnosząc się do podniesionego przez stronę dopiero w zażaleniu argumentu dotyczącego nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej z uwagi na niedoręczenie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta stwierdzono, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony. W piśmie z 4 grudnia 2017 r., doprecyzowanym 14 grudnia 2017 r., strona oparła swoje zarzuty nieistnienia obowiązku oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych wyłącznie na niekorzystaniu z odbiornika pod adresem [...] i nieposiadania własnego odbiornika w czasie przebywania pod adresem [...]. Brak doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta nie był podnoszony w treści powyższego pisma, stąd analiza skutków prawnych związanych z ewentualnym brakiem doręczenia tego zawiadomienia w aspekcie istnienia czy dochodzenia opłat za abonament nie mogła być dokonana w ramach postępowania dowodowego, w szczególności gdy będąca zainteresowana wydaniem korzystnego orzeczenia strona nie sygnalizowała istnienia tej okoliczności jako podstawy mogącej świadczyć o nieistnieniu obowiązku. Rozpoznając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej nie można bowiem badać ich zasadności pod kątem innych podstaw niż te, które sformułował zobowiązany. Skoro więc strona w zarzutach nie wskazała, że nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta, organ egzekucyjny nie miał podstaw do występowania w tym przedmiocie do wierzyciela. Odnośnie drugiego zarzutu (niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. - art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a.) organ odwoławczy podniósł, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska oraz adresu zobowiązanego (art. 27 § 1 pkt 2 p.e.a.). Brak wpisania przez wierzyciela w tytule wykonawczym aktualnego adresu zobowiązanego nie powoduje wadliwości takiego tytułu. Istotne jest bowiem, aby organ egzekucyjny - otrzymując tytuł wykonawczy z wnioskiem wierzyciela o wszczęcie egzekucji - był w stanie ustalić aktualny adres zobowiązanego. Regulacja art. 29 § 2 p.e.a. nie może stanowić podstawy nieprzystąpienia do egzekucji w przypadku, gdy organ egzekucyjny - po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z tytułem wykonawczym - stwierdzi, że nie jest właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na to, że adres zobowiązanego uległ zmianie i nie jest tożsamy z adresem wskazanym przez wierzyciela w tytule wykonawczym. Jak wynika bowiem z art. 19 K.p.a. obowiązek przestrzegania przez organy swojej właściwości miejscowej i rzeczowej stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym. Jeśli organ administracji, do którego podanie skierowano, nie jest właściwy do załatwienia sprawy, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania. Organ egzekucyjny, do którego został niewłaściwie skierowany wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z tytułem wykonawczym, ma obowiązek przekazania tytułu wykonawczego w trybie art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. właściwemu organowi egzekucyjnemu. Wskazanie zatem przez wierzyciela w tytule wykonawczym adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, który okazuje się adresem nieaktualnym, nie stanowi braku formalnego tytułu wykonawczego w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 2 p.e.a., jeżeli organ egzekucyjny - otrzymując wniosek wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z tytułem wykonawczym - jest w stanie ustalić aktualny adres zamieszkania zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. pismem z 14 listopada 2017 r., po ustaleniu aktualnego adresu zamieszkania zobowiązanego, przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O., jako organowi egzekucyjnemu właściwemu do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przedmiotowy tytuł wykonawczy. Nie można zatem uznać zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych za uzasadniony. W skardze na postanowienie organu odwoławczego zobowiązany powtórzył zarzut zawarty w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Wskazał, że organ pierwszej instancji - mimo zakwestionowania przez stronę skuteczności nadania jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego - nie odniósł się do tej okoliczności, w szczególności nie załączył decyzji o jego nadaniu ani dowodu skutecznego jej doręczenia zobowiązanemu. Jeżeli numer taki nadano, powinien był on być doręczony stronie na jej adres zamieszkania, a nie na nieaktualny od szeregu lat miejsce pobytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zobowiązany w piśmie z 4 grudnia 2017 r., doprecyzowanym oświadczeniem z 14 grudnia 2017 r. (k. 13 akt adm.), zawarł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako podstawy zarzutów wskazał: 1. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.) i 2. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a.). W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podniósł, że od 1999 r. nie mieszka pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym ([...]). Od tego czasu przez 6 lat mieszkał w R. ([...]). Naliczenie opłaty za okres od stycznia 2012 r. do maja 2015 r. jest zatem jego zdaniem bezpodstawne. Innych zarzutów nie podniesiono, stąd Sąd jest zobowiązany ograniczyć się do zbadania legalności postanowień organów pod kątem kwestii istnienia obowiązku skarżącego polegającego na zapłacie opłaty abonamentowej i spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych. W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji skarżący podniósł, że organ ten nie odniósł się do skuteczności nadania stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w szczególności nie załączył decyzji o jego nadaniu ani dowodu skutecznego jej doręczenia stronie. Jeżeli numer taki nadano, powinien był on być doręczony stronie na jej adres zamieszkania, a nie na nieaktualny od szeregu lat miejsce pobytu. Zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a., jak i na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a. (nieistnienia obowiązku) stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące (art. 34 § 1 p.e.a.). Inaczej jest w przypadku drugiego zarzutu - tu stanowisko to nie wiąże organu egzekucyjnego. Jeżeli chodzi o zarzut nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny nie ma możliwości zakwestionowania stanowiska wierzyciela, który uznał go za niezasadny. Na marginesie można podnieść, że skarżący nie kwestionował rejestracji odbiornika, a jedynie wskazywał na jego nieużywanie w związku z przeprowadzką w inne miejsce zamieszkania. Nie ma to jednak znaczenia w przypadku niewyrejestrowania odbiornika. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników wynika z przepisów ustawy o opłatach abonamentowych. Stosownie do jej art. 2 za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1) i domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2). Skoro podstawę do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych stanowił wprost przepis prawa, egzekucja egzekwowanego obowiązku znajduje oparcie w przepisach. Brak też podstaw do uznania, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią przepisu prawa. W tym kontekście należy również postrzegać zgłoszone dopiero na etapie postępowania zażaleniowego nowe uzasadnienie zarzutu nieistnienia obowiązku, związane z nieskutecznym nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. I w tym zatem zakresie organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Organ ten może badać pod kątem nieistnienia obowiązku jedynie takie okoliczności, które nastąpiły już po wydaniu tytułu egzekucyjnego, a do takich nie należy nadanie numeru identyfikacyjnego. Niezależnie od tego, odnosząc się do zarzutu skargi, na marginesie należy zauważyć, w odniesieniu do indywidualnego numeru identyfikacyjnego, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), dalej: "rozporządzenie", dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Natomiast w myśl ust. 2 tego paragrafu operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z przepisów tych nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania czy zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. W skardze nie zakwestionowano prawidłowości zaskarżonego postanowienia w zakresie dotyczącym niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a.). W związku z tym, a także wobec niezwiązania organu w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela (art. 34 § 1 p.e.a.), Sąd z urzędu zbadał zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia w powyższym zakresie i stwierdził, że jest ono z nim zgodne. Sąd podziela w całości argumenty organu podniesione w tym zakresie w zaskarżonym postanowieniu, a w związku z ich obszernym przytoczeniem ich powtarzanie byłoby zbędne. Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) oddalił skargę.