III SA/Po 489/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r. przy udziale sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Długaszewska /-/M. Ławniczak /-/T.M. Geremek W dniu 03.04.2008 roku M. M., zam. w P., przy ul. [...] złożyła w Urzędzie Miasta P. wniosek o wymeldowanie z lokalu adres j.w syna M. M. Wniosek uzasadniła faktem, iż syn nie przebywa pod wskazanym adresem od roku 2004, a ona sama zmuszona jest ponosić dodatkowe koszty związane np. z wywozem śmieci. Organ meldunkowy wszczął postępowanie w niniejszej sprawie, powiadamiając o tym strony postępowania, tj. M. M. i M. M. W toku postępowania organ meldunkowy przeprowadził wizję lokalową, w trakcie której M. M. zeznała, iż jej syn wyprowadzając się z domu zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste. W dniu 25 lipca 2008 roku Prezydent Miasta P. wydał decyzję o Nr [...], w której orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P., przy ul. [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, iż M. M. opuścił sporny lokal w roku 2004, zabrał z niego swoje rzeczy osobiste i była to jego dobrowolna decyzja. W ocenie organu zaistniały przesłanki do zastosowania art.15 ust.2 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dodatkowo organ podkreślił, iż Strona pomimo powiadomienia o toczącym się postępowaniu nie złożyła żadnych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. podniósł, iż nie wyprowadził się dobrowolnie z mieszkania, to matka nakazała mu opuścić mieszkanie i zabroniła powrotu. Dodatkowo wskazał, że nie ograniczał kontaktów z matką, a nawet ją odwiedzał regularnie, jednakże to z jej inicjatywy zmuszony był przeprowadzić się do ojca J. M. Na tę okoliczność wniósł o przesłuchanie ojca oraz siostry. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji dokonał ustaleń, iż współwłaścicielami mieszkania przy ul. [...] w P. są M. i J. M., nadto sporządził notatkę urzędową z rozmowy telefonicznej z J. M. Następnie, w dniu 10 września 2008 roku Wojewoda [...] decyzją o Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. w przedmiocie wymeldowana M. M. Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z treścią art.15 ust 2 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek osoby lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ocenie organu Odwołujący w spornym lokalu nie przebywa od kilku lat i mimo, iż twierdzi, że mieszkania nie opuścił w sposób dobrowolny, to z akt sprawy nie wynika, by skorzystał z jakichkolwiek środków prawnych umożliwiających mu powrót do mieszkania. Nadto w mieszkaniu w P. nie pozostawił żadnych osobistych rzeczy i jedynie przebywa w nim w ramach odwiedzin matki. Organ przyjął więc, iż M. M. zgadza się z takim stanem rzeczy, a co za tym idzie należy uznać, iż opuszczenie lokalu było dobrowolne. M. M. skorzystał z prawa zaskarżenia przedmiotowej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu. W skardze podniósł, iż nie zgadza się z ustaleniami organów meldunkowych, nadto przyznał, iż jego obecny pobyt w Areszcie Śledczym jest skutkiem własnych błędów, lecz po zwolnieniu z Aresztu nie będzie miał możliwości powrotu gdziekolwiek i tym samym pozostanie osobą bezdomną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art.3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –p.p.s.a (Dz. U Nr 153 ,poz.1270 ze zm.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej , a stosownie do przepisu art.1§ 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz.1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art.134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną . Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał , iż skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Przeprowadzając postępowanie administracyjne organ I instancji dokonując ustaleń faktycznych oparł się w głównej mierze na zeznaniach świadka, a jednocześnie inicjatorki postępowania tj. M. M. Za niesporny uznał fakt opuszczenia lokalu w roku 2004, nie poczynił jednakże żadnych ustaleń odnośnie charakteru opuszczenia przez Skarżącego mieszkania. Pomimo, iż niewątpliwie od momentu wszczęcia postępowania był on jego stroną z racji treści art. 28 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U Nr 30, poz.168 ze zmianami) oraz art.15 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006r; Nr 139,poz.993 ze zm.) nie został poinformowany o fakcie dokonania wizji lokalowej, która odbyła się w dniu 29 kwietnia 2008 roku, czyli jeszcze przed jego osadzeniem w Areszcie Śledczym. Z akt sprawy wynika jedynie, iż w dniu 16 kwietnia 2008 roku doręczono mu zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Tym samym organ nie zapewnił mu udziału w trakcie czynności procesowej, czym naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w treści art.10 Kpa. Artykuł ten stanowi jednoznacznie, iż strona ma prawo czynnie uczestniczyć w całym toku postępowania, w szczególności zaś w postępowaniu wyjaśniającym. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Z zawiadomienia przekazanego Skarżącemu już do Aresztu Śledczego wynika, iż ma on prawo zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym, z czego zgodnie z zawiadomieniem skorzystał żądając przekazania kopii materiałów do Aresztu w Z. Dopiero więc w odwołaniu podniósł okoliczności, które w ocenie Sądu winien rozważyć organ II instancji, a mianowicie, iż opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, na dowód czego zażądał przesłuchania ojca oraz siostry. Organ II instancji nie ustosunkował się do przedmiotowego wniosku dowodowego, jak również nie odniósł się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w ocenie Sądu rozpoznając ściśle określony zarzut odwołującego poparty wnioskiem dowodowym winien dać temu wyraz. Podobnie jak organ I instancji nie dokonując żadnych ustaleń w tej mierze podniósł, iż nastąpiły przesłanki wymeldowania tj. dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, iż Skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie należące do jego rodziców; nie sposób też uznać, iż organ przeprowadził dodatkowe uzupełniające postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalono, iż M. M. od chwili opuszczenia mieszkania przy ul. [...] w P. do czasu osadzenia w areszcie mieszkał u ojca. Dodatkowe postępowanie wyjaśniające bowiem musi również spełniać wymogi zasad postępowania dowodowego określone przepisami Kpa, a co za tym idzie zgodnie z treścią art.72 Kpa możliwość sporządzenia adnotacji z czynności organu, przewidziane w art.72 Kpa nie może dotyczyć ustaleń mających istotne znaczenie dla sprawy. Mogą to być bieżące adnotacje, mające znaczenie w sprawie, pomocne przy jej rozpatrzeniu, jednakże nie obejmujące ustaleń, od których jej rozstrzygniecie zależy lub może zależeć. Za taką adnotację może służyć notatka urzędowa z dnia 10 września 2008r. o ustaleniu właścicieli spornego lokalu. Natomiast ustalenia istotne dla sprawy powinny być dokonane przy pomocy środków dowodowych przewidzianych w art.75 §1 Kpa i spełniać warunki określone w art.67 § 1 i § 2 Kpa w związku z art. 68 § 1 Kpa i 69 Kpa (protokoły). Niewątpliwie okolicznością istotną i wymagającą spisania protokołu były fakty ustalane przez organ w drodze notatki, a dotyczące faktu zamieszkiwania M. M. wspólnie z ojcem w P., przy [...]. Jak wyżej podniesiono o przesłuchanie ojca jako świadka wnosił M. M. składając odwołanie od decyzji organu I instancji i nie zgadzając się z ustaleniami dokonanymi przez ten organ. W jego ocenie przesłuchanie jego ojca i siostry dowieść miało braku dobrowolności opuszczenia mieszkania. Tym bardziej więc stanowisko strony i jednocześnie świadka w postępowaniu wymagało spisania protokołu, a nie sposób uznać, że okoliczności przywołane w tej notatce czynią zadość żądaniu strony czy też dowodzą jakichkolwiek okoliczności zgodnie z regułami Kpa. Zwłaszcza, iż stanowisko ojca uczestnika postępowania mogło mieć wpływ na decyzję z merytorycznego punktu widzenia, gdyż zdaniem uczestnika podziela on jego stanowisko w kwestii okoliczności opuszczenia spornego lokalu. Przedstawione fakty uzasadniają twierdzenie, że decyzje organów obu instancji w tej sprawie podjęte zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 §1, 80 i 107 §1 i 3 Kpa, a uchybienia tym przepisom miały istotny wpływ na wynik sprawy. Należy również zauważyć, iż ustalając w postępowaniu odwoławczym (pomimo dokonania już takich ustaleń przez organ I instancji), iż współwłaścicielem spornego mieszkania jest oprócz M. M. także J. M. przekazał jemu również zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ nie odniósł się do faktu, czy J. M. jako współwłaściciel lokalu ma interes prawny w sprawie o wymeldowanie, czy też jest jedynie osobą inicjującą postępowanie administracyjne, które winno toczyć się z urzędu. Brak takiego odniesienia nie pozwala na jednoznaczną ocenę, czy wobec J. M. zachowano wymogi dotyczące jego udziału w prowadzonym postępowaniu. Organ nie wyjaśnił zgodnie z regułami art. 107 Kpa jaki skutek miało ustalenie dokonane w trakcie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza, iż takie same ustalenia poczynił organ I instancji nie doręczając jednakże decyzji J. M. Tylko decyzja, która zostaje wydana w warunkach zachowania wszystkich wymogów proceduralnych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego może być podstawą do oceny przez organ z punktu widzenia poprawności merytorycznej. Decyzje objęte niniejszym postępowaniem wobec w/w uchybień nie poddają się kontroli legalności, a rozpatrując sprawę ponownie organy administracji publicznej winny wyczerpująco i w sposób zgodny z przepisami Kpa zgromadzić materiał dowodowy, umożliwić stronom czynny udział w postępowaniu a następnie ocenić materiał dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Z tych względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o ich uchyleniu, a na podstawie art. 152 o wykonalności zaskarżonej decyzji. /-/W. Długaszewska /-/M. Ławniczak /-/T.M. Geremek