III SA/Po 49/18

Dnia 11 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. , decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 roku, po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku S. P. dotyczącego płatności rolniczych, przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową, płatność na zazielenienie, płatność redystrybucyjną oraz płatność do powierzchni upraw roślin wysoko białkowych na rok 2015. Organ zastosował sankcje w związku z przekroczeniem powierzchni ewidencyjno-gospodarczej dla deklarowanych do płatności działek rolnych. Strona postępowania wniosła odwołanie wskazując, że decyzja jest krzywdząca i nieobiektywna. Decyzja została wydana w sprawie dotyczącej 2015 roku, a ustalenia faktyczne poczyniono na podstawie oględzin działek rolnych dokonanych w roku 2017. Odwołujący wskazał, że nie zgadza się z wynikami pomiarów powierzchni działek rolnych. Zarzucił, że naliczenie sankcji jest nieuzasadnione. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., decyzją z dnia [...] listopada 2017 roku, po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. S. P. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. W dniu 04 kwietnia 2018 roku do Sądu wpłynęło pismo skarżącego sporządzone przez pełnomocnika w osobie adwokata. W treści pisma zawarto wniosek o uchylenie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W treści pisma wskazano, że organ administracji publicznej ukształtował postępowanie administracyjne w sposób nieprawidłowy, gdyż pominął w nim pełnomocnika skarżącego. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu odwołania od ponownej decyzji organu I instancji, wydanej w związku z jej uchyleniem. Zgłoszenie udziału pełnomocnika strony przy złożeniu odwołania od pierwotnej decyzji organu pierwszej instancji i brak informacji o cofnięciu pełnomocnictwa, skutkował dla organów koniecznością uwzględnienia pełnomocnika w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. Pełnomocnik podkreślił, że w ponownym postępowaniu udział pełnomocnika został całkowicie pominięty przez organy obu instancji, co stanowi jaskrawe naruszenie art. 32 oraz art. 40 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W piśmie podniesiono także zarzut naruszenia art. 8, art. 11 oraz art. 107 §1 i §3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W tym zakresie podniesiono, że w uzasadnieniu decyzji obszernie przywołuje się regulacje krajowe oraz unijne, ale jednocześnie nie określa się jakie były podstawy faktyczne oraz prawne wydania decyzji w kontekście rozpoznawanego wniosku. Strona podniosła także zarzut arbitralnej oceny stanu faktycznego, gdyż decyzja w sprawie za 2015 rok została wydana w oparciu o zdjęcia i kontrolę na miejscu przeprowadzone w 2017 roku. Strona podniosła ponadto, że kontrole na miejscu przeprowadzały te same osoby, które dokonywały czynności w toku uprzedniego etapu postępowania, co rodzi wątpliwości, co do obiektywności i rzetelności poczynionych ustaleń. W odpowiedzi na pismo pełnomocnika skarżącego organ wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału potwierdza czynny udział skarżącego w postępowaniu prowadzonym w celu ponownego rozpoznania sprawy z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok. Strona nie sygnalizowała, że w sprawie dalej ma umocowanie pełnomocnik. Także profesjonalny pełnomocnik nie wykazywał w sprawie żadnej aktywności. Organ powołał treść art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2017, poz. 1853) i podniósł, że producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego ARiMR zmiany danych zawartych we wniosku, w terminie 14 dni od zaistnienia zmiany, w tym imienia i nazwiska oraz adresu pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.) sąd uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W sprawie stwierdzono okoliczności, które należało zakwalifikować jako naruszenie prawa przez organ. Analiza akt administracyjnych jednoznacznie potwierdza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok zarówno organ II instancji, jak i Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w C. pominęli w ponownym postępowaniu administracyjnym ustanowionego w tej sprawie pełnomocnika strony – adwokata M. M.. Stanowi to naruszenie sformułowanej w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017, poz. 1257 ze zm.) zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a także przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd nie podziela stanowiska organu, że podstawą prawną dla dokonania oceny legalności prowadzonego ponownie postępowania administracyjnego stanowiły przepisy art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2017, poz. 1853), które zostały powołane przez organ w piśmie z dnia 09 kwietnia 2018 roku. Pełnomocnik skarżącego prawidłowo przyjmuje, że udzielone pełnomocnictwo miało charakter procesowy (art. 32 i art. 33 §1- §4 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Adwokat M. M. został upoważniony do działania w imieniu skarżącego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozpoznania sprawy z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok. Udział pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym został potwierdzony poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt postępowania administracyjnego. Ten fakt potwierdza decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2016 roku oraz pełnomocnictwo włączone do akt administracyjnych. Skoro pełnomocnictwo nie zostało odwołane, nie wygasło, a zakres pełnomocnictwa obejmował przedmiot ponownie rozpoznawanej sprawy, to organy administracji publicznej miały obowiązek uwzględnić, że w sprawie bierze udział pełnomocnik strony. Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. Akta administracyjne nie zawierają żadnych dowodów uzasadniających stanowisko, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy jakikolwiek podmiot uprawniony był do udziału w postępowaniu administracyjnym z tego tytułu, że ustanowiony został pełnomocnikiem producenta rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W tym stanie rzeczy chybiona jest także argumentacja organu zakładająca, że skarżący uchybił obowiązkowi z art. 14 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rozpoznając sprawę ponownie organy obu instancji będą miały na uwadze, że uzasadnienie decyzji jest jej integralną częścią (art. 107 § 1 pkt 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego), a treść uzasadnienia decyzji musi spełniać wymogi określone prawem – art. 107 § 3 w związku z art. 7, art. 8 art. 9 oraz art. 11 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mają procesowy obowiązek rozpoznania i odniesienia się do żądań i argumentacji zawartej w kierowanym do nich podaniu (art. 9 w związku z art. 61 § 1 i art. 63 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Brak w uzasadnieniu decyzji szerszego indywidualizującego wywodu na temat ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie oraz ich oceny prawnej, co stanowi o naruszeniu prawa, które nie pozwala na dokonanie oceny prawidłowości wydanej decyzji zarówno stronie postępowania, jak i sądowi administracyjnemu. Taka sytuacja powoduje, że przeprowadzenie oceny legalności wydanej decyzji w zakresie zastosowania prawa materialnego może być niemożliwe, co będzie przesądzać o istotnym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy obu instancji zobowiązane są rozpoznania zarzutów skarżącego podnoszonych w toku niniejszego postępowania sądowego, w tym do uwzględnienia zarzutów dotyczących treści uzasadnienia decyzji. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia 29 sierpnia 2017 roku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 §2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.