III SA/Po 491/18

Dnia 27 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok [...] oddala skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] r. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] ( o odmowie przyznania płatności ONW na rok [...] – płatność ONW strefa nizinna I ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności na rok [...]. We wniosku wskazano wybrane działki ewidencyjne. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]r. odmówił stronie przyznania płatności ONW na rok [...] – płatność ONW strefa nizinna I. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że strona wniosła o przyznanie płatności ONW do łącznej powierzchni [...] ha ( wskazując działki ewidencyjne m. in. nr [...] ). Postepowanie prowadzone przez organ I instancji wykazało, że strona nie była faktycznym i trwałym posiadaczem gruntów na działkach nr [...]. Organ II instancji podniósł, że warunkiem otrzymania płatności do danego gruntu jest jego faktyczne posiadanie i użytkowanie na dzień 31 maja danego roku. W odniesieniu do przedmiotowych działek strona nie wykazała ich posiadania w sposób trwały i swobodny. Co do działki nr [...] sam wnioskodawca przyznał, że nie był jej użytkownikiem w [...] r. Z kolei w kwestii działki nr [...] ustalono, że strona dokonała jedynie czynności polegających na koszeniu tej działki na przełomie [...]r. Strona deklarowała ponadto wykonywanie na tej działce również czynności dotyczących "rekultywacji terenu", ale nie wykazała ich dowodowo w prowadzonym postępowaniu ( m. in. nie przedstawiła świadków mogących potwierdzić te czynności ). Organ podniósł, że oświadczenia strony składane w toku postępowania ( m. in. na rozprawie administracyjnej ) dotyczące czynności dokonywanych na działce były niespójne. Ostatecznie organ II instancji uznał, że strona dokonywała wybranych czynności na działce nr [...], ale nie oznacza to trwałego i swobodnego posiadania tego gruntu. W skardze od decyzji organu II instancji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła, że kontrola administracyjna doprowadziła do pomniejszenia powierzchni kwalifikującej się do płatności, organ nie uwzględnił szeregu dokumentów ( w tym oświadczeń [...] ). Organ nie ustalił, czy [...] był faktycznym użytkownikiem działki w analizowanym okresie czasu. Zdaniem strony doszło ponadto do przekroczenia terminów na wydanie decyzji przez organ I i II instancji. Do skargi strona załączyła m. in. oświadczenia [...] dotyczące użytkowania spornej działki nr [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Brak jest także podstaw do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżący użytkował działkę zgłoszoną do płatności ONW ( nr [...] ) na dzień[...] roku. Jak ustaliły i oceniły organy I i II instancji skarżący nie spełniał tej przesłanki, co skutkowało koniecznością odmowy przyznania mu płatności ONW na rok [...]. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 płatność ONW przysługuje danemu rolnikowi, jeżeli m. in. posiada on na wybranym terenie kwalifikującym się do płatności ONW na dzień 31 maja użytki rolne o powierzchni łącznej minimum 1 ha oraz został mu nadany odpowiedni numer identyfikacyjny. W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest szeroko pogląd, że posiadanie gruntu oznacza jego faktyczne użytkowanie, dokonywanie na nim określonych profesjonalnych czynności agrotechnicznych. Posiadanie takie musi mieć przy tym charakter trwały i swobodny. Nie może zatem ograniczać się np. jedynie do dokonywania wybranych czynności agrotechnicznych na danym gruncie. Wskazać dodatkowo trzeba, że postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących przyznania płatności cechuje się istotnymi odmiennościami, które korespondują z wymogami prawa europejskiego, co do weryfikacji uprawnień do otrzymania płatności rolniczych. Przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w zakresie w jakim przepisy nie stanowią inaczej - art. 3 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308 ze zm., dalej: "u.s.w.b."). W postępowaniach tych, o czym stanowi już art. 3 ust. 2 u.s.w.b., organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 u.s.w.b.). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie płatności ONW do łącznej powierzchni [...] ha ( wskazując działki ewidencyjne m. in. nr [...] ). Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że postepowanie prowadzone przez organ I i II instancji zasadnie wykazało, iż strona nie była faktycznym i trwałym posiadaczem gruntów na działkach nr [...] na dzień [...] r. W kwestii działki nr [...] sam skarżący przyznał w toku prowadzonego postępowania, że nie był jej użytkownikiem w [...] r. Tych ustaleń skarżący nie kwestionował też na etapie postępowania sądowego. Odnośnie działki nr [...] ustalono natomiast prawidłowo zdaniem Sądu, że strona dokonała jedynie określonych czynności polegających na koszeniu tej działki na przełomie[...] r. Jak wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, strona skarżąca deklarowała wprawdzie wykonywanie na tej działce również innych czynności dotyczących "rekultywacji terenu", ale ostatecznie nie wykazała ich dowodowo w prowadzonym postępowaniu ( m. in. nie przedstawiła świadków mogących potwierdzić te czynności ). Jak już powyżej wskazano, regulacje prawne dotyczące postępowania w zakresie płatności uzasadniają konieczność podjęcia przez stronę określonej inicjatywy dowodowej w celu wykazania prezentowanych przez nią twierdzeń dotyczących okoliczności faktycznych danej sprawy. Tego rodzaju skutecznych czynności dowodowych ze strony skarżącej zabrakło w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł ponadto zasadnie, że różne oświadczenia strony składane w toku postępowania ( m. in. na rozprawie administracyjnej ) dotyczące czynności dokonywanych na działce były niespójne. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji szczegółowo wykazał te niespójności pomiędzy poszczególnymi oświadczeniami skarżącego. Zdaniem Sądu organ II instancji ostatecznie przyjął prawidłowo, że skarżący dokonał na przedmiotowym gruncie jedynie określonej czynności agrotechnicznej, ale nie posiadał on tej działki w sposób trwały i swobodny. [...]wyraził zgodę na wykoszenie przez skarżącego spornej działki w [...] r., co wynika z jego oświadczenia załączonego do skargi ( k. [...] akt sądowych ). Jest to jednak zgoda na wykonanie określonej czynności agrotechnicznej, która nie była negowana przez organy w toku prowadzonego postępowania. Z kolei z innego oświadczenia [...]o zezwoleniu skarżącemu na uprawę przedmiotowej działki ( k. [...] akt sądowych ) nie wynika, że skarżący dokonywał rzeczywiście na tym gruncie szereg innych czynności agrotechnicznych, które mogłyby świadczyć o trwałym i swobodnym posiadaniu przez niego analizowanej działki. Organ ARiMR przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii spełniania stworzenia przez stronę skarżącą warunków do otrzymania płatności, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył tak zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez stronę skarżącą, a na podstawie jego całokształtu ocenił wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawił w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W uzasadnieniu tym organ powołał materiał dowodowy, a przyjęte ustalenia faktyczne opatrzył argumentacją dotyczącą wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przytoczył także przepisy prawne istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wyjaśnił podstawę prawną wydanej decyzji, w tym zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Ocena organu ARiMR w omawianym zakresie jest racjonalna, logiczna i spójna, a co najważniejsze znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarga i zawarte w niej twierdzenia stanowią w istocie wyłącznie polemikę z tak dokonaną oceną, jednakże przez sam fakt niezgadzania się z nią przez stronę skarżącą nie można wysnuć wniosku o istotnym naruszeniu przez organ ARiMR przepisów procesowych w rozważanym zakresie. Z powyższych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ ARiMR prawidłowo zastosował prawo materialne, a poczynione ustalenia faktyczne były wystarczające do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowały się przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich ONW na [...] r. Zdaniem Sądu, niezasadne były zarzuty dotyczące przedłużania postępowania. Niezasadny był ponadto zarzut dotyczący "manipulowania" powierzchnią działek zakwalifikowaną do płatności. Organ II instancji wyjaśnił bowiem, że powierzchnia działek jest kwalifikowana do przyznania płatności w sposób profesjonalny, w oparciu o dane ze[...]. Powierzchnia działek rolnych kwalifikowanych do płatności nie jest ponadto tożsama z powierzchnią działek ewidencyjnych. Dane z [...] mogą mieć przy ustalaniu płatności jedynie charakter pomocniczy. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.