III SA/Po 492/08

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ S. Michalski Skarżąca, "A" Sp. z o.o., zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 4.264,00zł, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że przedmiot działalności Spółki obejmuje, między innymi: - produkcję: ceramiki budowlanej, wyrobów betonowych i budowlanych, stolarki budowlanej, - budownictwo ogólne i inżynieria lądowa, - roboty budowlane i drogowe, zakładanie stolarki budowlanej, - wydobywanie: torfu, kopalnictwo rud żelaza, skał wapiennych, kredy, węgla kamiennego, żwiru i pisaku. Jednocześnie Spółka podniosła, że wydobywanie kruszywa ze złoża P. zakończyła w 2003 roku i od tego czasu nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej; podejmuje jedynie działania mające na celu odzyskanie zadatków wpłaconych na zakup złóż M. i H. położonych w gminie W. nad N. Środki wniesione do Spółki na pokrycie udziałów zostały wyczerpane na częściowe pokrycie zadatku na zakup złóż. Zapłata pozostałej części miała nastąpić z kredytu. Jednak bank wycofał się z wcześniejszych zapowiedzi udzielenia kredytu, przez co nie doszło do sfinalizowania transakcji. Spółka straciła cały kapitał zakładowy (250.000,00zł) i nie jest w stanie finansować żadnej działalności. Na rachunku bankowym widnieje saldo zerowe; drugi rachunek bankowy został zlikwidowany. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, w piśmie z dnia 07 marca 2009 roku, Skarżąca Spółka wyjaśniła, że aktualne koszty funkcjonowania Spółki finansowane są przez wspólników, lecz nie odbywa się to w drodze dopłat do kapitału (k. 30-31). Spółka nie zatrudnia żadnych osób. Sprawy Spółki prowadzi prokurent. Usługi na rzecz Skarżącej świadczą bank, w którym Spółka posiada rachunek bankowy oraz właściciel budynku, w którym znajduje się biuro Spółki. Spółka nie została postawiona w stan likwidacji ani nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Zaległości płatnicze Spółki wynoszą około 12.000,00zł. Złożono wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 13 lutego 2004r. do dnia 11 sierpnia 2004r. oraz wydruki zajęć rachunku bankowego; obroty na rachunku za wskazany okres wyniosły 24.590,01zł. W dniu 19 marca 2009 roku, uzupełniając odpowiedź, przedłożono sporządzone przez prokurenta: zestawienie obrotów z głównymi kontrahentami za okres działalności Spółki (k.116) oraz bilans (k.118) z rachunkiem zysków i strat (k.117) za okres od stycznia 2007 roku do dnia 28 lutego 2009 roku. Wielkości obrotów po stronie należnej Spółce od głównych kontrahentów (odbiorcy usług i towarów) za okres prowadzenia działalności w zakresie wydobywania kopali żwiru, zgodnie z przedłożonym oświadczeniem (k.116), wyniosła 92.501,51zł. Natomiast wielkość obrotu po stronie należnej od Spółki (dostawcy usług i towarów) została określona na kwotę 482.690,96zł. Bilans Spółki na koniec roku 2007, na koniec roku 2008 oraz na dzień 28 lutego 2009 roku pozostaje niezmieniony i zamyka się kwotą 450.000,00zł. Pismem z dnia 20 kwietnia 2009r. Skarżąca została zobowiązana do: - przedłożenia umowy spółki wraz ze wszystkimi zmianami, - udokumentowania przekazania Spółce środków finansowych na pokrycie wkładów pieniężnych, - udokumentowania rozdysponowania wkładów rzeczowych i pieniężnych, - określenia wysokości wierzytelności dochodzonych przez Spółkę, - wykazania wysokości kosztów prowadzenia spraw Spółki oraz udokumentowanie tytułu prawnego i wysokości środków, które wspólnicy przekazują na pokrycie bieżącej działalności, - określenia wymagalnych zobowiązań Spółki ze wskazaniem tych objętych postępowaniami egzekucyjnymi. W wykonaniu wezwania w piśmie z dnia 10 maja 2005 roku wyjaśniono, że od zakupienia firmy "A" Sp. z o.o. minęło 10 lat w ciągu, których Spółka była przekształcana; zmieniły się: siedziba (dwukrotnie), udziałowcy, a także księgowi. Dokumentacja Spółki została rozproszona i obecnie jest scalana; niektóre dokumenty trzeba odtworzyć. Wyjaśniono, że tytułem zadatku na zakup złóż żwiru wpłacono 640.000,00zł (udokumentowano wpłaty na kwotę około 220.000,00zł). Do pisma załączono: umowę kupna przez Spółkę dwóch nieruchomości za kwotę 14.200.000,00zł z dnia 28 sierpnia 2001 roku, protokół z nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia 19 lipca 2002r. obejmujący dwie uchwały zmieniające umowę Spółki (załączono tekst uchwały z dnia 26 lipca 2002r. ustalającej jednolity tekst umowy Spółki). Przedłożono także trzy oświadczenia o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym Spółki oraz umowę o świadczenie usług księgowych z dnia 31 marca 2009 roku. Jednocześnie Skarżąca wystąpiła o przedłużenie o 10 dni terminu na dostarczenie pozostałej dokumentacji. Jednak, pomimo upływu terminu żądanego przez Skarżącą, żadnej dokumentacji nie dostarczono. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie, zarówno jakichkolwiek, jak i pełnych, kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 §2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej i zwolnienie od ich ponoszenia następuje na zasadzie wyjątku od konstytucyjnej zasady ponoszenia danin publicznych - art. 84 Konstytucji RP. Na tym tle zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli niewątpliwy brak możliwości zgromadzenia środków na opłaty ogranicza realizację prawa do sądu. Ciężar dowodu spoczywa na podmiocie wnoszącym o prawo pomocy; obowiązek sądu wyczerpuje się poprzez wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie majątkowe przedłożone na urzędowym formularzu (k. 79-80) budziło wątpliwości i okazało się niewystarczające dla oceny zdolności płatniczych strony. Wynika z niego, że Spółka, pomimo całkowitego wyczerpania kapitału zakładowego (250.000,00zł) i zaprzestania działalności w zakresie wydobywania żwiru, nie została postawiona w stan likwidacji i nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Jednocześnie dochodzi ona zwrotu zadatków wpłaconych tytułem umowy kupna nieruchomości (640.000,00zł). Zaistniała, więc konieczność ustalenia źródła finansowania działalności Spółki. Z dodatkowych wyjaśnień i przekazanej dokumentacji wynika, że koszty działalności Spółki są finansowane przez wspólników. Niemniej, pomimo wezwania, Strona nie określiła ani wysokości otrzymywanych środków finansowych ani tytułu prawnego tych świadczeń; podniosła jedynie, że nie są to dopłaty. Przekazane informacje wskazują, że rozchody Spółki (640 tys. zł - zadatki na zakup złóż żwiru, 32 tys. zł – inni dostawcy) znacznie przewyższyły jej ujawnione przychody (250 tys. zł - kapitał zakładowy oraz 92 tys. zł odbiorcy usług Skarżącej). W konsekwencji kwoty przekazane tylko tytułem umowy kupna złóż żwiru prawie dwukrotnie przekraczają całość deklarowanych przychodów Spółki. Stąd uzasadnione jest stanowisko, że jeszcze w okresie prowadzenia działalności gospodarczej źródłem finansowania działalności "A" Sp. z o.o. były środki pochodzące od wspólników. Podkreślić należy, że strona ubiegająca się o prawo pomocy powinna wykazać brak możliwości uiszczenia kosztów postępowania sądowego na gruncie wszystkich dostępnych jej źródeł finansowania. Jeżeli istotnym źródłem finansowania działalności Spółki z o.o., a od około pięciu lat jedynym, są środki pochodzące od wspólników, to osoba prawna powinna wykazać, brak możliwości uiszczenia kosztów postępowania także w zakresie tego źródła. Niewystarczające jest powołanie się na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Przyznanie prawa pomocy w okolicznościach niniejszej sprawy prowadziłoby do zaakceptowania naruszenia przez Skarżącą równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych. Koszty dochodzenia należności przypadających Spółce finansują wspólnicy, natomiast koszty obrony przed zastosowaniem sankcji prawnych za prowadzenie, w ocenie organów, działalności niezgodnie z prawem, miałyby ponosić Skarb Państwa, a w rzeczywistości podatnicy. Zatem stwierdzając, że Skarżąca nie wykazała braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w oparciu o wszystkie dostępne jej źródła finansowania, jako aktualne na gruncie niniejszej sprawy należało uznać stanowisko, orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Z powyższych względów, na podstawie art. 246 §2 pkt 1 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ S. Michalski D.W.d