III SA/Po 496/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi M. P. i R. P. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2026 r. (znak: [...]) w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 7 kwietnia 2026 roku R. P. oraz M. P., którego reprezentuje R. P. (dalej razem: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2026 r. (znak: [...]) w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych. W skardze R. P. jako adres do korespondencji wskazał: ul. [...], [...]. Następnie, wykonując zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z dnia 6 maja 2026 roku, tutejszy Sąd wezwał trzema oddzielnymi pismami (wezwaniami) R. P. do: 1) uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL obu skarżących, złożenie 65 odpisów skargi oraz złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu M. P.; 2) uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych; 3) wykazania naruszenia własnego, indywidualnego interesu prawnego; w terminie 7 dni od daty doręczenia ww. wezwań, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wszystkie trzy wezwania została nadana w dniu 7 maja 2026 r. przez tutejszy Sąd na adres wskazany przez skarżących w skardze, tj. ul. [...], [...]. Następnie przesyłka została w dniu 12 maja 2026 r. zwrócona tutejszemu Sądowi, z adnotacją: "Pod wskazanym adresem mieści się Urząd Pocztowy i adresat nie jest znany". Zarządzeniem sędziego z dnia 3 czerwca 2026 r. przesyłkę pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Jednocześnie, do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie uzupełnili żadnego z braków formalnych skargi wskazanych w wezwaniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. W doktrynie wskazuje się, że modelowy wydaje się pogląd, zgodnie z którym pierwsze doręczenie w sprawie powinno być dokonane do rąk adresata. Nie uwzględnia on jednak tego, że postępowanie sądowoadministracyjne inicjowane jest przez strony, które zobowiązane są do podania aktualnego adresu, a zatem brak jest uzasadnienia do eliminowania doręczenia w trybie zastępczym, nawet gdy jest to pierwsze pismo doręczane przez sąd (zob. T. Kolanowski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. J. Wegner, Warszawa 2026, art. 70, LEX). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący w skardze – piśmie inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne – podali adres: ul. [...], [...]. Na powyższy adres tutejszy Sąd nadał pierwsze pismo w sprawie, tj. trzy wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przesyłka następnie została zwrócona z adnotacją, że pod wskazanym adresem mieści się Urząd Pocztowy, a adresat nie jest znany. Wobec powyższego tutejszy Sąd podjął czynności na rzecz ustalenia innego adresu skarżących w aktach sprawy. Wobec braku jego ujawnienia, zarządzeniem sędziego z dnia 3 czerwca 2026 r. przesyłkę pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Zgodnie bowiem z art. 70 § 2 P.p.s.a. w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia sądu o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby, pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. Na tym tle w orzecznictwie oraz doktrynie powstała istotna rozbieżność. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2007 r. (sygn. II FSK 647/06) pierwsze doręczenie w sprawie musi być dokonane do rąk adresata, nie ma bowiem pewności, że adres wskazany w piśmie jest prawidłowy, a ponadto sąd przy pierwszym doręczeniu powinien pouczyć stronę o obowiązku określonym w art. 70 § 1 i skutkach jego niedopełnienia. Dlatego poprzestanie przy doręczeniu pierwszego pisma procesowego, do którego dołączono pouczenie z art. 70 § 1 i 2, na doręczeniu zastępczym przez awizo i w konsekwencji pozostawienie tego pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia narusza art. 70 § 1 i 2 w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W myśl przeciwnego poglądu – wyrażonego przez B. Dautera – powyższe zapatrywanie NSA razi nadmiernym formalizmem i nie uwzględnia faktu, że strona składająca skargę, pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. W związku z tym powinna dołożyć należytej staranności w zakresie możliwości odbioru pism sądowych. Poza tym z przepisów o doręczeniach nie wynika obowiązek doręczania pierwszego pisma w sprawie bezpośrednio do rąk adresata. Tryb doręczenia zastępczego określony w art. 73 P.p.s.a. w pełni gwarantuje możliwość odbioru przesyłek sądowych. W sytuacjach wyjątkowych zawsze istnieje możliwość obalenia domniemania doręczenia lub przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 70, LEX). Sąd orzekający w niniejszym składzie zdecydowanie przychyla się do drugiego poglądu. Na marginesie podkreślić trzeba, że skutek doręczenia określonego w art. 70 § 2 P.p.s.a. następuje z datą wydania zarządzenia przez przewodniczącego bądź sędziego sprawozdawcę o pozostawieniu pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 70, LEX). W niniejszej sprawie był to więc dzień 3 czerwca 2026 r. Mając powyższe uwagi na względzie, wskazać należało, że w myśl art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wskazane w punktach 1-3 tego przepisu. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skarżący zostali wezwani do uzupełnienia licznych braków formalnych skargi, m.in. podania numeru PESEL, złożenia odpisów skargi, złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Wezwania zawierały pouczenie, że nieuzupełnienie rzeczonych braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wobec skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej powyższe wezwania w trybie przewidzianym przez art. 70 § 2 P.p.s.a. w dniu 3 czerwca 2026 r., siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął z dniem 10 czerwca 2026 r. Skarżący nie uzupełnili jednak żadnego z powyższych braków formalnych skargi. Ziściły się zatem przesłanki do odrzucenia skargi. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.