III SA/Po 5/13

Dnia 11 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi S Z D na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia ... r., nr ... w przedmiocie odmowy wydania decyzji dotyczącej wymiaru podatku rolnego na rok 2012 oddala skargę Decyzją z dnia 23 lipca 2012 r. Wójt Gminy S odmówił S D wydania na niego decyzji wymierzającej podatek za 2012 r. i uznania go podatnikiem podatku rolnego od gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi B. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że właścicielem tej nieruchomości oraz osobą figurującą jako właściciel w ewidencji gruntów i budynków jest M C. Wyżej wymieniona wszczęła na podstawie tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne, a Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O W dokonał w dniu 16 października 2008 r. czynności wydania właścicielce ruchomości oraz gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonego we wsi B. Nie dokonano wydania i opróżnienia budynku mieszkalnego zajmowanego przez S D z uwagi na brak lokalu tymczasowego. Pomimo jednak wydania ruchomości i gruntów właścicielce-M C S D nadal je użytkuje i uprawia do chwili obecnej. Na tej podstawie Wójt Gminy S wydał mu zaświadczenie o faktycznym użytkowaniu nieruchomości, potwierdzając w nim jedynie stan faktyczny, a nie stan prawny przedmiotowego gospodarstwa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym podatnikiem tego podatku są m. in. osoby będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości, a obowiązek podatkowy posiadacza wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela (art. 3 ust. 2 ustawy). Z rejestru gruntów wynika jednoznacznie, że ich właścicielem jest M C, a dane ewidencyjne są dla organów podatkowych wiążące w tym zakresie. Jeżeli w ewidencji jest uwidoczniony jedynie właściciel, a nie posiadacz samoistny to obowiązek podatkowy ciąży tylko na właścicielu. Organ I instancji wyjaśnił, że S D nie można uznać za posiadacza samoistnego spornego gospodarstwa, gdyż użytkowanie go po dokonaniu czynności komorniczych stanowi formę samowolnego dzierżenia i użytkowania rzeczy. Strona nie włada gospodarstwem jak właściciel. Fakt formalnego wydania ruchomości i gruntów właścicielce spowodował utratę władztwa w postaci samoistnego posiadania. Z tego względu decyzje podatkową za 2012 r. należało wydać na rzecz podatnika M C. Organ wskazał też, że niedopuszczalne jest, aby to samo zobowiązanie podatkowe uiszczane było zarówno przez właściciela jak i przez posiadacza gruntów. W odwołaniu od powyższej decyzji S D wniósł o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona zarzuciła wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 3 ust. 2 i 6 ustawy o podatku rolnym oraz art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Według odwołującego ustawa o podatku rolnym nie uzależnia statusu podatnika od wpisania jego osoby do ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem S D jest on od kilkunastu lat posiadaczem samoistnym przedmiotowego gospodarstwa rolnego – włada nim i zbiera pożytki oraz inne przychody z gospodarstwa. Wobec powyższego Wójt Gminy S nie powinien wydawać decyzji w sprawie podatku rolnego na rzecz M C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K decyzją z dnia 26 października 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, powołując się na przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym oraz art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne podkreślił, że jeżeli istnieje właściciel i posiadacz samoistny gospodarstwa rolnego to podatnikiem winien być posiadacz samoistny, albo tylko właściciel – gdy jedynie on jest podmiotem uwidocznionym w ewidencji gruntów i budynków, której dane są wiążące dla organów podatkowych. Ponadto organ odwoławczy powtórzył tezę i argumentację organu I instancji, że strona nie jest posiadaczem samoistnym gospodarstwa. Wskazał w szczególności, że nastąpiło wydanie nieruchomości właścicielce i tylko M C może podejmować wszelkie decyzje w odniesieniu do nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S D wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi II instancji nierozpatrzenie zarzutu odwołania dotyczącego wydania decyzji przez organ I instancji z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że jest posiadaczem spornego gospodarstwa od 1961 roku. Decyzja podatkowa, w ocenie strony, winna być dokumentem poświadczającym faktyczne posiadanie gospodarstwa rolnego. Jej wydanie nie jest uzależnione od posiadania tytułów prawnych do nieruchomości rolnej. Skarżący podniósł też, że już po złożeniu przez niego wniosku Wójt "...wydał decyzję podatkową na rzecz M C, która trafiła w ręce osoby inaczej oznaczonej co do tożsamości M C, która nie posiada żadnego gospodarstwa..." W odpowiedzi na skargę SKO w K wniosło o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2013 r. uczestnik postępowania M również wniosła o oddalenie skargi jako bezpodstawnej i nieuzasadnionej. W uzasadnieniu pisma wskazano, że o byciu podatnikiem w podatku rolnym decydują dane z ewidencji gruntów i budynków, które mają charakter wiążący dla organów podatkowych. Skarżący nie jest właścicielem, ani posiadaczem samoistnym nieruchomości, gdyż dokonuje on bezprawnego naruszenia prawa własności przynależnego M C. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich legalności. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 696 ze zm.) podatnikiem tego podatku są właściciele gruntów oraz osoby będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości, a obowiązek podatkowy posiadacza wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela (art. 3 ust. 2 ustawy). Podatnikiem jest wobec tego właściciel gruntu, chyba, że włada nim posiadacz samoistny (zob. też L. Etel, komentarz do art. 3 ustawy o podatku rolnym, lex 2013). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy podatkowe obu instancji zasadnie uznały, że S D nie może być uznany za podatnika spornej nieruchomości rolnej, gdyż nie jest jej właścicielem, ani posiadaczem samoistnym. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j. t. – Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę dokonywanego wymiaru podatków. Z rejestru ewidencji gruntów i budynków wynika, że właścicielem spornej nieruchomości rolnej jest M C, a dane ewidencyjne są dla organów podatkowych wiążące w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, że M C wszczęła na podstawie tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne przeciwko osobie skarżącego, a Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O W dokonał w dniu 16 października 2008 r. czynności wydania właścicielce ruchomości oraz gruntów wchodzących w skład spornego gospodarstwa rolnego położonego we wsi B (sprawa ... ). Nie dokonano wówczas jedynie wydania i opróżnienia budynku mieszkalnego zajmowanego przez S D z uwagi na brak lokalu tymczasowego, budynków gospodarczych, ponieważ dłużnik utrudniał do nich dostęp i dokumentów przyczepy (k. 57-58 akt administracyjnych). S D odmówił podpisania protokołu wydania i opróżnienia. Pomimo wydania ruchomości i gruntów właścicielce M C S D nadal je użytkuje i uprawia (to okoliczność bezsporna w niniejszej sprawie). Wójt Gminy S wydał skarżącemu, na jego wniosek, zaświadczenie z dnia 23 czerwca 2009r. o faktycznym użytkowaniu gospodarstwa (bezumownym), potwierdzając w nim jednak (jak słusznie stwierdziły organy podatkowe) tylko określony stan faktyczny, a nie stan prawny przedmiotowego gospodarstwa. Z powyższego zaświadczenia wynika, że zostało ono wydane celem przedłożenia w Agencji Rynku Rolnego w sprawie zwiększenia limitu kwoty mlecznej. W jego treści zawarto jednoznaczną informację, że właścicielem tego gospodarstwa jest M C, która jest także podatnikiem podatku rolnego. W opinii Sądu organy podatkowe obu instancji zasadnie zatem stwierdziły, że S D nie można uznać za posiadacza samoistnego spornego gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisu art. 336 Kodeksu cywilnego, gdyż użytkowanie tej nieruchomości po dokonaniu czynności komorniczych stanowi jedynie formę samowolnego dzierżenia i użytkowania rzeczy. Strona nie włada gospodarstwem jak właściciel, czyli nie ma przymiotu posiadacza samoistnego. Wskazać należy, że posiadanie jest rodzajem władztwa nad rzeczą, na które składają się element fizyczny oraz element psychiczny. Element fizyczny władztwa polega na tym, że dana osoba może władać rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo (w przypadku posiadania samoistnego – prawo własności ), przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego prawa (zob. T. Filipiak, komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, lex 2013). Element psychiczny władztwa nad rzeczą oznacza natomiast wolę wykonywania względem tej rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten , kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności (zob. T. Filipiak, komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, lex 2013). Analizując stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że tak organ I jak i organ II instancji prawidłowo przyjęły, że skarżący nie może być uznany za osobę władającą przedmiotową nieruchomością rolną jak właściciel. Przymiot taki przysługuje bowiem jedynie M C, uwidocznionej jako właściciel w księdze wieczystej oraz wskazanej jako jedyny właściciel w ewidencji gruntów i budynków. Z załączonych do akt wypisach z rejestru gruntów (k. 86-93) brak natomiast jakiejkolwiek informacji o posiadaniu samoistnym. Tylko M C może rozporządzać gospodarstwem jak właściciel (zbyć, oddać w darowiznę, najem, dzierżawę itd.). Skarżący użytkuje zaś jedynie rolniczo sporne gospodarstwo i pobiera z niego określone pożytki, jednak są to czynności faktyczne nie wynikające z umowy ani z innego tytułu prawnego i dokonywane bez zgody właściciela. Podkreślić należy w tym miejscu, że fakt formalnego, protokolarnego wydania właścicielce ruchomości oraz gruntów wchodzących w skład spornego gospodarstwa rolnego w dniu 16 października 2008r. pozbawił stronę przymiotu posiadacza samoistnego. Tylko M C, jak słusznie zauważyły organy podatkowe, może podejmować wszelkie decyzje w odniesieniu do spornego gospodarstwa. Z tego względu decyzję podatkową w zakresie podatku rolnego za 2012 r. należało wydać na rzecz podatnika M C, będącej właścicielem przedmiotowej nieruchomości rolnej. Dalsze, mające już miejsce po czynnościach egzekucyjnych, użytkowanie gospodarstwa rolnego i uprawianie ziemi przez S D nie można bowiem uznać za rodzaj władztwa jak właściciel, a jedynie za formę samowolnego dzierżenia oraz użytkowania wbrew woli właściciela gospodarstwa. Również powoływane przez stronę zaświadczenie nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej do rażącego naruszenia art. 210 § 1 pkt 8 O.p., albowiem decyzja organu I instancji została prawidłowo podpisana przez Wójta Gminy S. Wbrew zarzutom skarżącego nie miało też miejsca naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając więc na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.