III SA/Po 501/18

Dnia 19 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 roku, o sygn. akt III SA/Po 3/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. G. W., uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 12 października 2015 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia 3 lipca 2015 roku nr w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy administracji publicznej, przy rozstrzyganiu sprawy przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy, nie powołały przepisów znajdujących zastosowanie do płatności, o które ubiegała się skarżąca. W ocenie Sądu nie budziło wątpliwości, że skarżąca nie była podmiotem ubiegającym się o pomoc z tytułu przetwórstwa produktów sektora suszu paszowego. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L., decyzją z dnia 4 października 2017 roku, po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku o przyznanie płatności na rok 2013: 1) przyznał jednolitą płatność obszarową w kwocie 74.882,82 zł; 2) z uwagi na częściowe cofnięcie wniosku umorzył postępowanie w zakresie: - jednolitej płatności obszarowej odnośnie działek rolnych M, Ł oraz N o łącznej pow. 3,35ha, - uzupełniającej płatności podstawowej odnośnie działek rolnych Ł1 i M1 o łącznej powierzchni 3,17 ha, - płatności uzupełniającej do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca); 3) odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 12.078,14 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że początkowa powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wynosiła 95,55ha. Po wycofaniu wniosku odnośnie niektórych działek rolnych powierzchnia kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 92,20ha. Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej (92,20ha x 830,30 = 76.553,66 zł) została pomniejszona z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego do kwoty 74.882,82 zł. Organ uznał, że wskutek zmiany wniosku strona wycofała żądanie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawnianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). We wniosku z dnia 16 maja 2013 roku zawarto żądanie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). Wraz z wnioskiem wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o przeznaczeniu na susz paszowy traw z trwałych użytków zielonych o łącznej powierzchni 46,85ha. W dniu 31 maja 2013 roku strona zmieniła wniosek w ten sposób, że dodała nowe działki do płatności uzupełniającej. Łączna powierzchnia wyniosła 89,82 ha. Do zmiany wniosku również złożono oświadczenie o przeznaczeniu na susz paszowy traw z trwałych użytków zielonych. Pismem z dnia 30 kwietnia 2014 roku strona wycofała wniosek o przyznanie płatności do działek rolnych Ł1 i M1 (łączna powierzchnia 3,17ha), co skutkowało umorzeniem postępowania w tym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie organu strona wyjaśniła, że trawę pochodzącą z działek objętych żądaniem przyznania uzupełniającej płatności obszarowej sprzedała okolicznym rolnikom, którzy przeznaczyli ją na paszę. Strona wyjaśniła także, że plon został przekazany rolnikom w formie siana. Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, że przyznanie płatności uzupełniającej dotyczy produktów wymienionych rozporządzeniu Rady (WE) 1308/2013 za wyjątkiem siana i produktów zawierających siano. Organ wskazał przy ty, że aby wyprodukować susz paszowy zielonka musi być pełnowartościowa, o wilgotności minimum 30%. Rośliny na susz kosi się wcześniej niż na siano – najlepiej w fazie strzelania w źdźbło, najpóźniej w fazie kłoszenia. Susz z zielonek wytwarza się w różnego rodzaju suszarniach, najczęściej bębnowych. Wcześniej skoszona i rozdrobniona zielonka suszona jest przy użyciu mieszaniny powietrza i gazów. Naturalne suszenie siana na pokosie polega natomiast na przegrabieniu siana kilka razy (w zależności od warunków pogodowych może to trwać nawet kilka dni) a następnie zebranie z pola. Skoro strona oświadczyła, że "trawa została przekazana rolnikom w formie siana", to tym samym plon nie został przeznaczony na susz paszowy. Strona, reprezentowania przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała prawa do odwołania. Strona nie zgodziła się z decyzją w części, w której odmówiono jej przyznania płatności uzupełniającej oraz nałożono sankcję wieloletnią. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 23 maja 2018 roku, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L.. L. G.-W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego wskazując, że została ona wydana: - z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.) poprzez pominięcie zawartych w wyroku wskazań, co do dalszego postępowania, - w oparciu o całkowicie dowolne ustalenie stanu faktycznego, gdyż bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań organy ustaliły, że plon zebrany przez skarżącą miał mniejsza lub większą wilgotność niż 30%, - w oparciu o całkowicie dowolne ustalenia, co do terminu zbioru plonu, - przy bezpodstawnym podważeniu oświadczenia strony z dnia 18 maja 2015 roku. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.). Po przeprowadzeniu kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności uzupełniającej oraz rozstrzygnięcia o nałożeniu sankcji, gdyż nie stwierdził ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew twierdzeniom skargi organy obu instancji zrealizowały zalecenia wskazane w wyroku sądu administracyjnego. W treści wydanych rozstrzygnięć wskazane zostały przepisy prawa materialnego w oparciu, które organy rozstrzygały o żądaniach skarżącej. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Organy obu instancji wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Z tego względu nie może być mowy o braku wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2016 roku, o sygn. akt III SA/Po 3/16. Sąd uznaje, że organy dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy, bez naruszenia przepisów postępowania przyjęły ustalenia odnośnie stanu faktycznego sprawy i prawidłowo zastosowały prawo materialne. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 roku o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014, poz. 240) przepisy dotychczasowe stosuje się do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2012 r. poz. 1164 i 1529 oraz z 2013r. poz. 311) oraz do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności lub wsparcia: wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W konsekwencji organy prawidłowo przyjęły, że kwestia płatności uzupełniającej do powierzchni upraw trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy za rok 2013 powinna zostać rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2009r. Nr 40, poz. 326 ze zm.). Płatnością uzupełniającą do powierzchni wskazanych upraw są objęte, uprawiane w plonie głównym, trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczone na susz paszowy - §2 ust. 1 pkt 12 powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadnie i zgodnie z prawem uznał, że przesłanki przyznania pomocy finansowej ze środków krajowych w postaci płatności uzupełniającej do powierzchni upraw trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy dookreśla rozporządzenie Komisji (WE) nr 382/2005 z dnia 7 marca 2005 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1786/2003 w sprawie wspólnej organizacji rynku suszu paszowego (Dz. U. UE. L. z 2005 r. Nr 61, str. 4 ze zm.). Powołane rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich – art. 37 rozporządzenie Komisji (WE) nr 382/2005. W konsekwencji organ zgodnie z zasadą praworządności uwzględnił, że pomoc ze środków krajowych w postaci spornej płatności uzupełniającej może zostać przyznana wówczas, gdy plon główny z trwałych użytków zielonych został przeznaczony na susz paszowy w rozumieniu prawa unijnego, czyli aktów prawnych regulujących wspólną organizację rynku suszu paszowego. Organ trafnie odniósł się w tym zakresie do definicji zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1786/2003 z dnia 29 września 2003 roku w sprawie wspólnej organizacji rynku suszu paszowego (Dz. U. UE. L. z 2003 r. Nr 270, str. 114 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 roku ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. UE. L. z 2007 r. Nr 299, str. 1 ze zm.). Powołane akty prawne jednoznacznie wskazują, że susz paszowy to wyroby paszowe sztucznie suszone. Suszem paszowym nie jest ani siano, ani produkty zawierające siano. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom autora skargi organy administracji publicznej nawet w najmniejszym stopniu nie podważyły oświadczenia skarżącej z dnia 18 maja 2015 roku. Zgodnie z treścią wskazanego oświadczenia organ przyjął, że skarżąca "sprzedała płody rolne z trwałych użytków zielonych okolicznym rolnikom z przeznaczeniem na paszę". Jednak treść pierwotnego oświadczenia nie rozstrzygała w jakiej formie płody rolne z trwałych użytków zielonych znajdowały się w chwili przekazania ich rolnikom. Ta kwestia wyjaśniona została dopiero przez dalsze pisemne oświadczenie strony złożone w dniu 18 sierpnia 2017 roku, gdzie skarżąca jednoznacznie wskazała, że trawa została przekazana rolnikom w formie siana. W ocenie Sądu skarżąca jako czynny producent rolny niewątpliwie powinna posiadać świadomość różnic pomiędzy płodem rolnym w postaci siana, a płodem rolnym w postaci suszu paszowego. Organ trafnie uznały, że oświadczenie skarżącej, jako czynnego producenta rolnego, profesjonalisty, niewątpliwie jest rzetelnym i najszybszym dowodem, który wyczerpuje kryterium przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w rozumieniu art. 7 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm.). Siano to wykoszona trawa, która schła na polu dzięki działaniu promieni słonecznych oraz ruchowi powietrza. Przyjmuje się, że siano przeznaczone do składowania powinno zawierać nie więcej niż 15 - 20% wilgotności. Dla dużych, kwadratowych balotów wilgotność powinna być w zakresie od 12 do 15%. Dla dużych, okrągłych balotów wilgotność powinna wynosić od 16 do 20%. Dla małych snopków, wilgotność powinna mieścić się w przedziale od 18 do 20%. Natomiast susz paszowy wytwarza się z zielonek w różnego rodzaju suszarniach, w których wcześniej skoszona i rozdrobniona zielonka suszona jest przy użyciu mieszaniny powietrza i gazów. W końcowym etapie, po osiągnięciu odpowiedniej wilgotności susz może być ewentualnie rozdrabniany do postaci mączki, granulowany bądź brykietowany. Czas od wprowadzenia zielonki na teren zakładu do rozpoczęcia suszenia nie może przekraczać 48 godzin. Zielonka do produkcji suszu musi być pełnowartościowa, o wilgotności minimum 30%, z której nie zostały zebrane nasiona. Rośliny na susz kosi się wcześniej niż na siano, ponieważ chcemy uzyskać paszę o jak najwyższej zawartości białka, a małej włókna. Z całą stanowczością podkreślić należy, że organy administracji publicznej nie przeprowadzały żadnych dowodów na okoliczność terminu koszenia, czy wilgotności plonu z trwałych użytków zielonych przekazanego okolicznym rolnikom, lecz z treści pisemnego oświadczenia wnioskodawczyni wyciągnęły wnioski zgodne zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Skoro skarżąca przekazała okolicznym rolnikom ruń łąkową zakonserwowaną w postaci siana, to nie spełniła warunku przeznaczenia plonu na susz paszowy, gdyż płody rolne z trwałych użytków zielonych nie zostały przekazane w formie zielonki (trawa o wilgotności powyżej 30%), czyli w formie półproduktu, który warunkował przeznaczenie plonu z trwałych użytków zielonych na susz paszowy. Oświadczenie wnioskodawczyni w pełni uzasadnia stanowisko, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do uzupełniającej płatności do powierzchni upraw trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy, a powierzchnią kwalifikowaną do tej płatności wynosi 100 %. W związku z powyższym organy prawidłowo uznały, że zaktualizowały się okoliczności dla zastosowania w §17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skoro różnica między powierzchnią zadeklarowaną do uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną przekraczała 50%, to zgodnie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, należało odmówić przyznania płatności. Jednocześnie na rolnika należało nałożyć sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota nałożonych sankcji podlega, zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006, potrąceniu z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.