III SA/Po 502/21

Dnia 7 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2021 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego oddala skargę Dyrektor WOR ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że [...] czerwca 2018 r. strona złożyła wniosek o płatność z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018. W dniach [...] i [...] października 2018 r. doszło do kontroli w przedmiotowym gospodarstwie. Organ I instancji wydał [...] maja 2019 r. decyzję przyznającą płatność na rok 2018. [...] maja 2019 r. skarżący wniósł wniosek kontynuacyjny o płatność za 2019 rok. W dniu [...] września 2019 r. skarżący złożył Oświadczenie o uzupełnieniu lub poprawieniu planu działalności rolnośrodowiskowej lub planu działalności ekologicznej. Następnie organ I instancji [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności. Skarżący wniósł odwołanie, ale jego zarzuty zostały uznane przez organ II instancji za niezasadne. Organ odwoławczy stwierdził, że po raz pierwszy skarżący został poinformowany o nieprawidłowościach dotyczących braku uzupełnienia planu w Raporcie z czynności kontrolnych w dniu [...] lutego 2019 r.. Wskazano na jakich działkach występują nieprawidłowości. W dniu [...] maja 2019 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny, ale nie dołączył oświadczenia o poprawie planu – dokonał tego dopiero w dniu [...] września 2019 r. Zgodnie z § 33 ust. 10 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 jeżeli zostanie stwierdzone, że plan działalności rolnośrodowiskowej jest niekompletny lub jest niezgodny z informacjami przekazanymi we wniosku i załącznikami do niego w zakresie informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 4, lub ust. 2 pkt 1 lub 2, lub ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia, rolnik lub zarządca: 1) uzupełnia lub poprawia ten plan, 2) składa oświadczenie o uzupełnieniu lub poprawieniu tego planu do kierownika biura powiatowego Agencji – najpóźniej w terminie składania wniosków o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, a w przypadku gdy w ostatnim roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego zostanie stwierdzone, że ten plan jest niekompletny lub jest niezgodny z informacjami przekazanymi we wniosku i załącznikami do niego w zakresie informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 4, lub ust. 2 pkt 1 lub 2, lub ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia – w terminie do dnia 14 marca ostatniego roku realizacji tego zobowiązania. W raporcie z kontroli na miejscu wskazano określone nieprawidłowości dotyczące konkretnych działek pouczając jednocześnie o konieczności złożenia oświadczenia o uzupełnieniu/poprawie planu w określonym terminie W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego organ II instancji nie uwzględnił wszystkich jego zarzutów. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019. 2325), dalej "Ppsa" uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego. W przedmiotowej sprawie [...] czerwca 2018 r. strona złożyła wniosek o płatność z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018. W dniach [...] i [...] października 2018 r. doszło do kontroli w przedmiotowym gospodarstwie. Organ I instancji wydał [...] maja 2019 r. decyzję przyznającą płatność na rok 2018. [...] maja 2019 r. skarżący wniósł wniosek kontynuacyjny o płatność za 2019 rok. W dniu [...] września 2019 r. skarżący złożył Oświadczenie o uzupełnieniu lub poprawieniu planu działalności rolnośrodowiskowej lub planu działalności ekologicznej. Zgodnie z § 33 ust. 10 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 jeżeli zostanie stwierdzone, że plan działalności rolnośrodowiskowej jest niekompletny lub jest niezgodny z informacjami przekazanymi we wniosku i załącznikami do niego w zakresie informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 4, lub ust. 2 pkt 1 lub 2, lub ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia, rolnik lub zarządca: 1) uzupełnia lub poprawia ten plan, 2) składa oświadczenie o uzupełnieniu lub poprawieniu tego planu do kierownika biura powiatowego Agencji – najpóźniej w terminie składania wniosków o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, a w przypadku gdy w ostatnim roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego zostanie stwierdzone, że ten plan jest niekompletny lub jest niezgodny z informacjami przekazanymi we wniosku i załącznikami do niego w zakresie informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 4, lub ust. 2 pkt 1 lub 2, lub ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia – w terminie do dnia 14 marca ostatniego roku realizacji tego zobowiązania. Powyższy przepis jednoznacznie i kategorycznie reguluje obowiązki skarżącego jako podmiotu realizującego konkretny program objęty pomocą dopłatową. Organ odwoławczy w ocenie Sądu w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał wyczerpująco, dlaczego obowiązki te nie zostały w przedmiotowej sprawie przez skarżącego dopełnione. Organ odwoławczy stwierdził zasadnie w uzasadnieniu decyzji, że po raz pierwszy skarżący został poinformowany o nieprawidłowościach dotyczących braku uzupełnienia planu w Raporcie z czynności kontrolnych w dniu [...] lutego 2019 r.. Wskazano na jakich działkach występują nieprawidłowości. W dniu [...] maja 2019 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny, ale nie dołączył oświadczenia o poprawie planu – dokonał tego dopiero w dniu [...] września 2019 r. Organ podkreślił, że w raporcie z kontroli na miejscu wskazano określone nieprawidłowości dotyczące konkretnych działek pouczając jednocześnie o konieczności złożenia oświadczenia o uzupełnieniu/poprawie planu w określonym terminie. Jak wskazał WSA w Lublinie w wyroku z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn.. akt III SA/Lu 833/20, " omawiany obowiązek złożenia przez producenta rolnego oświadczenia o uzupełnieniu lub poprawieniu planu działalności rolnośrodowiskowej, jeżeli zostanie stwierdzone, że plan działalności rolnośrodowiskowej jest niekompletny lub jest niezgodny z informacjami przekazanymi we wniosku, jest bezwzględnym obowiązkiem beneficjenta płatności wynikającym z przepisów prawa. Termin na złożenie oświadczenia, jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, ma charakter terminu prawa materialnego i nie podlega ani przedłużeniu, ani przywróceniu. Konsekwencją zaś jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości skutecznego dokonania określonej czynności. Wymaga przy tym podkreślenia, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przyznawana jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego producenta rolnego. Rolnik w pełni odpowiada za treść składanego wniosku o przyznanie płatności oraz zrealizowanie podjętego 5-letniego zobowiązania, niezależnie od tego, czy wniosek wypełnił samodzielnie, czy przy pomocy innych osób. Składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz wnioski kontynuacyjne skarżący podpisał przecież oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności, w tym i terminy składania odpowiednich wniosków oraz wymaganych załączników, a zatem obowiązany był dołożyć należytej i wymaganej staranności w celu sprostania wynikającym z tych zasad wymogom. Przyznawane płatności to przecież pomoc publiczna przyznawana w oparciu o określone kryteria, których spełnienie obciąża wnioskującego o jej przyznanie. Jednocześnie trzeba wskazać, że organ jest bezwzględnie związany treścią wniosku i nie jest uprawniony do samodzielnego korygowania przedkładanych mu dokumentów lub dokonywania czynności, które obciążają beneficjenta płatności. [...] Wobec materialnoprawnego charakteru tego terminu bez znaczenia pozostaje to, czy rolnik został we właściwej formie prawidłowo poinformowany o istniejących defektach wniosku, a nawet, czy w ogóle organ dodatkowo wzywał producenta rolnego do usunięcia tych braków w sytuacji, kiedy skarżący w rzeczywistości taką wiedzą już dysponował i obowiązany był dokonać określonej czynności w przewidzianym prawem terminie, czego jednak ewidentnie zaniechał. Upływ terminu materialnoprawnego do złożenia kompletnego i prawidłowego wniosku o przyznanie płatność jest bowiem od tych okoliczności niezależny. [...] Zgodnie z ogólną regułą określoną w art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217, ze zm. – dalej jako "ustawa PROW"), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie jednak do art. 27 ust. 1 ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW). Z powołanych przepisów wynika zatem, że wprawdzie w postępowaniach dotyczących przyznania płatności producentowi rolnemu organy Agencji stoją na straży praworządności i obowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, to jednak przewidziano w nich istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie obowiązku aktywnego uczestniczenia w tym postępowaniu przez wnioskodawcę dofinasowania, w tym przez nałożenie na taki podmiot bezwzględnego obowiązku przedstawiania odpowiednich dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. W powołanym wyżej w art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy PROW zakresie, aktywność organów ARiMR uzależniona jest zawsze od aktywności wnioskującego o płatności producenta rolnego i złożenia przez niego stosownych żądań i należytego ich udokumentowania. [ ... ] płatności rolnośrodowiskowe przyznawane są wyłącznie na wniosek rolnika, który dobrowolnie zobowiązany jest przestrzegać wszelkich rygorów w zakresie warunków przyznania płatności (pomocowych środków publicznych) oraz w całym okresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego spełniać wszelkie wymogi przewidziane prawem. Przyznawane środki mają bowiem charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, zatem beneficjent pomocy winien dołożyć wymaganej staranności, by ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełniać przesłanki określone w przepisach prawa oraz zobowiązany jest usunąć w określonym terminie stwierdzone nieprawidłowości, aby nie narażać się na ewentualne sankcje. W interesie skarżącego było zatem szczegółowe zapoznanie się z zasadami przyznawania płatności i przestrzeganie wszystkich reguł. Składając wniosek o płatność skarżący oświadczył przecież, że zasady przyznawania pomocy były mu znane." Sąd podziela całkowicie przedstawione powyżej stanowisko WSA w Lublinie. Skoro termin, o którym mowa w omawianym powyżej przepisie jest terminem prawa materialnego , nie ma więc możliwości jego przedłużenia ani skrócenia, tak więc jego niedochowanie skutkuje wygaśnięciem możliwości skutecznego dokonania określonej czynności . Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.