III SA/Po 502/25

Dnia 21 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2025 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych oddala skargę. W dniu 13 grudnia 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M. K. o rozłożenie na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. odmówił rozłożenia na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych. Rozpoznając zażalenie M. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponownie rozpoznając wniosek Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] postanowieniem z 9 listopada 2022 r., powołując się na art. 64 f §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej także jako u.p.e.a.), odmówił rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie 37 tytułów wykonawczych wymienionych w decyzji, wskazując każdorazowo numer tytułu wykonawczego, okres zadłużenia (od-do) oraz kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Wskutek zażalenia skarżącego postanowieniem z 21 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 17 § 1 i art. 18, a także art. 64f § 1 i art. 64e § 4 pkt 2 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podał, że zgodnie z art. 64 f § 1. u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, w przypadku uzasadnionym względami społecznymi lub gospodarczymi. Przepisy art. 64e § 4-8 stosuje się odpowiednio. DIAS ocenił, że rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych z uwagi na "uzasadnione względy społeczne" powinno przynieść pozytywne rezultaty z punktu widzenia szerszej grupy ludzi rozumianej jako społeczność. W tym pojęciu z pewnością mieści się ochrona wartości powszechnie cenionych, wysoko usytuowanych w ich hierarchii, typu: życie, zdrowie ludzkie, rodzina, możliwość zarobkowania. Natomiast rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych z uwagi na uzasadnione względy gospodarcze powinno przynieść pozytywne rezultaty z punktu widzenia ekonomicznego. W tym drugim przypadku może to dotyczyć korzyści, które dotyczą szerszego funkcjonowania mechanizmów rynkowych, w których pozostaje również zobowiązany. Przy czym organ zaznaczył, że w art. 64 f § 1. u.p.e.a. dodano przepis nakazujący odpowiednie stosowanie przepisów z art. 64e § 4-8 u.p.e.a., a zatem przepisów dotyczących pomocy publicznej w przypadku przedsiębiorców ubiegających się o tę ulgę. Brzmienie art. 64e § 4 u.p.e.a. ma na celu wskazanie konieczności zastosowania przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej w sytuacji, gdy umorzenie lub rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych dotyczy zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą. W świetle art. 64 e § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, jeżeli rozłożenie na raty: 1) nie stanowi pomocy publicznej; 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) stanowi pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b. Uzasadniając rozstrzygnięcie DIAS wskazał, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie wnioskowanej ulgi. Rozłożenie na raty zapłaty tylko kosztów egzekucyjnych, podczas gdy nie doszło do zawarcia umowy ratalnej w spłacie zadłużenia z tytułu składek ZUS nie jest uzasadnione względami społecznymi, czy też gospodarczymi. Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] sześciokrotnie zawierał z wnioskodawcą umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek ZUS. Podpisane zostały także dwa aneksy do umowy o numerze [...]. Zatem mimo wielokrotnie zawieranych umów pozwalających na regulowanie zaległych składek ZUS w ratach, wnioskodawca wygenerował kolejne zaległości. Łączna wysokość zaległości wobec ZUS wraz z odsetkami za zwłokę wynosi [...] zł na dzień 15 marca 2023 r. DIAS zaznaczył, że mimo pozytywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi do sfinalizowania umowy z ZUS nie doszło z powodu nie odesłania przez wnioskodawcę umowy w terminie wyznaczonym przez ten organ lub kwestionowania sposobu rozpatrzenia wniosku. Następnie organ - biorąc pod uwagę miesięczne dochody osiągane przez wnioskodawcę ([...] zł) oraz zadeklarowane stałe comiesięczne wydatki (około [...] zł) stwierdził, że zadeklarowana przez wnioskodawcę wysokość spłaty miesięcznej raty w kwocie [...]zł jest zbyt niska. Uwzględniwszy wysokość należnych kosztów egzekucyjnych, o których rozłożenie na raty zawnioskowano ([...] zł) uznano, że ich spłata roczna wynosiłaby [...] zł, co czyni taki układ nieefektywnym oraz wieloletnim. DIAS wziął też pod uwagę, że kwota należnych kosztów egzekucyjnych ([...] zł) stanowi zaledwie 3% kwoty należności ([...] zł) i ocenił, że udzielenie wnioskowanego układu ratalnego byłoby działaniem nieracjonalnym. Po rozpatrzeniu skargi strony, WSA w Poznaniu wyrokiem z 13 września 2023 r. o sygn. .akt III SA/Po 375/23 uchylił postanowienie organu II instancji z 21 kwietnia 2023 r. Sąd stwierdził, że skoro przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek skarżącego o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, rozstrzygnięcie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w art. 64f § 1 u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonej przesłanki może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Należy jednak mieć na uwadze, że tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu zaistnienia ustawowej przesłanki. W przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. Natomiast wobec stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi, jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a w z. z art. 18 u.p.e.a. Organ uznał, że względy społeczne przemawiają za respektowaniem obowiązku ponoszenia ciężarów pieniężnych o charakterze publicznoprawnym, zaś brak dobrowolnego wykonania tych obowiązków przez skarżącego, nie może, biorąc pod uwagę inne zobowiązania, w tym kredytowe, skutkować przyznaniem preferencji w postaci udzielenia ulgi w zapłacie kosztów egzekucyjnych. Stanowiłoby to uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy bez udzielenia im ulg, rzetelnie wywiązują się ze swoich obowiązków publicznoprawnych. Zdaniem organu byłoby to odstępstwo od równości wobec prawa. Taka argumentacja w ocenie Sądu w sposób niewystarczający wyjaśnia brak zaistnienia "względów społecznych". Argumentowanie przez proste zestawienie przedsiębiorców nie korzystających z ulg w postaci rozłożenia na raty ze skarżącym, który z taki wnioskiem wystąpił i wskazywanie na konieczność równego ich traktowania skutkuje tym, że instytucja rozłożenia na raty stałaby się w praktyce iluzoryczna. Oczywistym jest bowiem, że możliwość rozłożenia na raty adresowana jest do tych podmiotów, które mają zadłużenie i problemy z jego natychmiastową spłatą. Możliwość ta przewidziana jest nie tylko do spłaty głównego zadłużenia i odsetek ale na mocy art. 64 f § 1 u.p e.a. do uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Złożenie wniosku w świetle tego przepisu nie może samo w sobie być traktowane jako nieuzasadnione uprzywilejowanie wobec podmiotów, które wniosków takich nie składają. Uzasadniając brak względów gospodarczych organ podał, że u skarżącego pomimo posiadanych obciążeń finansowych nie występuje zagrożenie bytu ekonomicznego. Osiąga on bowiem dochody przewyższające ponoszone wydatki. To również w ocenie Sądu nie zostało przez organ dostatecznie i przekonująco wyjaśnione. Organ ustalił, że miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł, a stałe comiesięczne wydatki (opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, leczeniem, ubezpieczeniem, telefonem, kredytem) – [...] zł. Pozostała na zakup wyżywienia, środków czystości, ubrania, itd. (kwota 1012 zł/m-c) nie powoduje w ocenie organu zagrożenia bytu ekonomicznego, a deklarowana spłata kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie jest zbyt niska. Biorąc pod uwagę aktualne ceny artykułów spożywczych i usług nie sposób uznać za uzasadnione takie stanowisko organu. Tym bardziej, że skarżący ma [...] lat, opiekuje się chorą żoną, co przekłada się na niższe możliwości zarobkowe, czego organ nie rozważał. Organ wskazywał również na nieracjonalność udzielenia układu ratalnego w stosunku do kosztów egzekucyjnych, które stanowią zaledwie 3 % kwoty należnych składek ZUS ([...] zł) i podał, że rozłożenie na raty zapłaty tylko kosztów egzekucyjnych, podczas gdy nie doszło do zawarcia umowy ratalnej w spłacie zadłużenia z tytułu składek ZUS nie jest uzasadnione względami społecznymi czy gospodarczymi. Podał, że skarżący sześciokrotnie zawierał z ZUS-em umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek ZUS. Podpisane zostały także dwa aneksy do umowy o numerze [...] a skarżący mimo wielokrotnie zawieranych umów pozwalających na regulowanie zaległych składek ZUS w ratach wygenerował kolejne zaległości. W ocenie Sądu ta argumentacja również nie odnosi się do całokształtu okoliczności w jakich znajduje się skarżący. Podał on bowiem w skardze, że nie można mu zarzucić braku współpracy z ZUS, a propozycja umowy z ZUS nie doszła do skutku z uwagi na harmonogram nie do przyjęcia. Z decyzji ZUS nr [...] z dnia 31.10.2018r. wynika, że warunkiem umorzenia należności jest m.in. spłata kosztów egzekucyjnych. W decyzji organu I instancji z 9 listopada 2022r. podano (przedostatnia strona decyzji), że rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych miało na celu umożliwienie skarżącemu rozłożenie na raty należności z tytułu składek i z jednej strony organ rozważając rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, traktował je jako "wstęp" do rozłożenia na raty należności z tytułu składek, a jednocześnie uzależnił raty co do kosztów od zawarcia umowy co do rat w zakresie składek. Organ zażaleniowy utrzymał w mocy I-instancyjne rozstrzygnięcie, a tym samym zaakceptował stanowisko organu I instancji w zakresie przedstawionych argumentów, a jednocześnie uznał, że samo rozłożenie na raty kosztów przy braku rozłożenia na raty zaległych składek jest działaniem nieracjonalnym. W ocenie Sądu organ odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych nie dokonał gruntownej analizy zaistnienia względów społecznych i gospodarczych. W świetle art. 64f § 1 u.p.e.a. jest to jedyna przesłanka rozłożenia na raty tych kosztów i to ona powinna być przedmiotem analizy. Organ odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych wskazał brak zawarcia układu ratalnego w przedmiocie spłaty należności z tytuły składek ubezpieczeniowych a art. 64f § 1 u.p.e.a. nie uzależnia możliwości rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych od zapłaty bieżących (wymagalnych należności), czy od zawarcia układu ratalnego, co do egzekwowanej kwoty. Nie można też uznać w świetle uzasadnień organów, że rozłożenia na raty kosztów byłoby nieracjonalne, skoro warunkować mogło rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek. Dla oceny, czy zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia wniosku strony o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych istotne jest to, czy została spełniona przesłanka względów społecznych i gospodarczych, o której mowa w art. 64f § 1 u.p.e.a. Ocena taka nie została dokonana w dostatecznym stopniu. Sąd nie neguje, że organ badając te przesłanki ma prawo ocenić sposób realizowania przez stronę jej zobowiązań, ale uzależnienie udzielenia rat od tego, że nie złożył kolejnego wniosku o układ ratalny w odniesieniu do składek, nie wypełnia oceny/rozważenia zaistnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zdaniem Sądu gruntownie odnieść się do określonej w przepisach prawa przesłanki rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego sformułowanej w art. 64f § 1 u.p.e.a., tj. względów społecznych i gospodarczych. Organ powinien ustalić, czy przesłanka ta została spełniona i w dalszej kolejności - w ramach uznania administracyjnego – ocenić, czy skarżącemu należy udzielić ulgi. Rzeczą organu będzie także ustalenie w sposób spójny i jednolity, czy skarżący ma możliwości jednorazowej zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego, czy też jego sytuacja jest na tyle trudna, że nawet ratalna spłata byłaby uciążliwa i tym samym udzielona ulga byłaby pozorna. Obowiązkiem organu będzie więc wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego pod kątem zaistnienia względów społecznych i gospodarczych określonych w art. 64f § 1 u.p.e.a. (art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) i odzwierciedlenie poczynionych w sprawie ustaleń w uzasadnieniu wydanych postanowień, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z przytoczonych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Organ II instancji postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. uchylił postanowienie organu I instancji z 9 listopada 2022 r. i przekazał sprawę organowi I instancji. Ponownie rozpoznając wniosek Dyrektor I O. ZUS w [...] postanowieniem z 23 września 2024 r. odmówił rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł. Postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. DIAS uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do rozpoznania organowi I instancji. Ponownie rozpoznając wniosek Dyrektor I O. ZUS w [...] postanowieniem z 10 marca 2025 r. na podstawie art. 64 f §1 u.p.e.a. odmówił rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. DIAS, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 i art. 64f § 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wskazał, że skarżący był wzywany do udzielenia szczegółowych wyjaśnień w zakresie danych o sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, majątkowej i o możliwościach płatniczych (wezwanie z 8.01.2025 r. ). Oświadczenie ROF nie zostało prawidłowo wypełnione przez skarżącego, wskazał on jedynie dochody za l. 2022-2024, pomijając koszty działalności, zaliczki na podatek dochodowy, nakłady na środki trwałe, majątek prywatny/firmowy, zobowiązania prywatne/firmowe. Nie wskazał aktualnych zobowiązań pieniężnych, załączając nieaktualny wykaz z 21 sierpnia 2023 r. Organ I instancji pozytywnie rozpatrzył wniosek skarżącego o rozłożenie na raty, jednak odmówił on podpisania umowy w tej sprawie. Organ II instancji oparł swoje rozstrzygniecie na danych zebranych w ramach materiału dowodowego. DIAS wskazał, że skarżący pobiera emeryturę po potrąceniach [...] zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, pobierającą emeryturę w kwocie [...]zł (łączna kwota dochodów to [...] zł). Miesięczne wydatki dotyczące gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł, zobowiązania pieniężne – [...] zł. Po odliczeniu ustalonych wydatków do dyspozycji pozostaje jedynie kwota [...]zł. Kwota ta może stanowić zagrożenie bytu ekonomicznego skarżącego i jego żony. Nie ma on możliwości dokonania jednorazowej spłaty zadłużenia z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu nawet ratalna spłata zadłużenia byłaby uciążliwa, czy wręcz niemożliwa do realizacji. Udzielona ulga byłaby jedynie pozorna, udzielenie układu ratalnego byłoby nieracjonalne. DIAS wspomniał, że skarżący nie wykazał chęci należytej współpracy z organem i nie chciał dobrowolnie uregulować zaległych zobowiązań (odmowa podpisania układu ratalnego). M. K. zaskarżył do tutejszego Sądu ww. postanowienie DIAS z 30 czerwca 2025 r. Nie zgodził się z tezą organu o braku współpracy, prosząc o weryfikację jego wszystkich przedłożonych w sprawie dokumentów. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W wytycznych wyroku z 13 września 2023 r. sygn. .akt III SA/Po 375/23 wydanego w niniejszej sprawie Sąd stwierdził m. in., że ponownie rozpoznając sprawę organ powinien odnieść się do określonej w przepisach prawa przesłanki rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego sformułowanej w art. 64f § 1 u.p.e.a., tj. względów społecznych i gospodarczych. Organ powinien ustalić, czy przesłanka ta została spełniona i w dalszej kolejności - w ramach uznania administracyjnego – ocenić, czy skarżącemu należy udzielić ulgi. Organ miał ustalić w sposób spójny i jednolity, czy skarżący ma możliwości jednorazowej zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego, czy też jego sytuacja jest na tyle trudna, że nawet ratalna spłata byłaby uciążliwa i tym samym udzielona ulga byłaby pozorna. Sąd wskazał, że obowiązkiem organu będzie wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego pod kątem zaistnienia względów społecznych i gospodarczych określonych w art. 64f § 1 u.p.e.a. (art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) i odzwierciedlenie poczynionych w sprawie ustaleń w uzasadnieniu wydanych postanowień, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Znajdujący zastosowanie w sprawie art. 64 f § 1 zawiera pojęcia nieostre: uzasadnione względy społeczne i gospodarcze. "Uzasadnione względy", o których stanowi ten przepis to względy szczególne, wyjątkowe, które w danym, konkretnym przypadku uzasadniają możliwość rozłożenia na raty obowiązku uiszczenia należności pieniężnej o charakterze publicznoprawnym, tu :kosztów egzekucyjnych. Ważne względy społeczne lub gospodarcze to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości płatniczej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Przesłankę tę należy oceniać w oparciu o kryteria zobiektywizowane albowiem z subiektywnego punktu widzenia praktycznie każdy obowiązek zapłaty jest dolegliwy dla zobowiązanego do jego wykonania. W ocenie Sądu organ II instancji ponownie analizując wniosek skarżącego dokonał jego prawidłowej oceny prawnej, respektując wskazania Sądu zawarte w wydanym w sprawie, a powołanym wyżej wyroku z 13 września 2023 r. sygn. akt III SA/Po 375/23. Organ II instancji trafnie wskazał, że skarżący był wzywany do udzielenia szczegółowych wyjaśnień w zakresie danych o sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, majątkowej i o możliwościach płatniczych (wezwanie z 8.01.2025 r. – k. 102-105 akt administracyjnych). Chodziło też o przedłożenie wyczerpującej dokumentacji w tym zakresie (m. in. finansowej i księgowej). Po przeanalizowaniu nadesłanej dokumentacji DIAS trafnie - w ocenie Sądu - uznał, że jest ona niekompletna. Organ wskazał w uzasadnieniu swego postanowienia, że oświadczenie ROF nie zostało prawidłowo wypełnione przez skarżącego, który to wskazał jedynie dochody za l. 2022–2024, pomijając koszty działalności, zaliczki na podatek dochodowy, nakłady na środki trwałe, majątek prywatny/firmowy, zobowiązania prywatne/firmowe. Nie wskazał aktualnych zobowiązań pieniężnych, załączając nieaktualny wykaz z 21 sierpnia 2023 r. Zdaniem Sądu, już z tego powodu istniały powody do odmownego załatwienia wniosku skarżącego, albowiem postępowanie było wszczęte na jego żądanie i w celu uzyskania odpowiedniej ulgi finansowej (rozłożenie należności na raty) winien on przedkładać organowi wszelkie dane i dokumenty umożliwiające dokładne i wyczerpujące poznanie jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej (w tym ustalenie możliwości zarobkowych). Skarżący nie wywiązał się prawidłowo z powyższych obowiązków procesowych. Organ II instancji oparł wobec tego swoje rozstrzygnięcie na danych zebranych w ramach materiału dowodowego. Wyjaśnił, że skarżący pobiera emeryturę po potrąceniach w kwocie [...]zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, pobierającą emeryturę w wysokości [...] zł (łączna kwota dochodów wynosi [...] zł ). Miesięczne wydatki gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą [...] zł, a zobowiązania pieniężne – [...] zł. Po odliczeniu ustalonych przez organ wydatków, do dyspozycji rodzinie skarżącego pozostaje miesięcznie jedynie kwota [...]zł. Biorąc pod uwagę tak niską sumę, organ II instancji zasadnie ocenił, że umniejszenie jej w wyniku egzekucji może stanowić zagrożenie bytu ekonomicznego skarżącego i jego żony. Zasadnie stwierdzono, że skarżący nie ma możliwości dokonania jednorazowej spłaty zadłużenia z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego (kwota [...] zł). Co więcej, nawet ratalna spłata zadłużenia byłaby uciążliwa, czy wręcz niemożliwa do realizacji. Przy tak niskiej kwocie pozostającej do dyspozycji skarżącego comiesięczne, uiszczanie wnioskowanych rat byłoby praktycznie niemożliwe. Zasadnie wobec tego stwierdził organ II instancji, że udzielona ulga miałaby charakter jedynie pozorny, a udzielenie układu ratalnego - nieracjonalne. Byłoby bowiem praktycznie niemożliwe do zrealizowania, wobec podanej przez skarżącego sytuacji materialnej jego gospodarstwa domowego. Z tego względu skarga jak niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, kierując się normą określoną w art. 6 P.p.s.a. (zasada udzielania pomocy stronom), że skarżący – znajdując się w trudnej sytuacji materialnej – może wystąpić do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a. Sąd przy tym, co oczywiste, nie przesądza, jak taki wniosek może zostać rozpatrzony przez organ, Istotną zaś rolę w wykazaniu "ważnego interesu zobowiązanego" w takiej sprawie odgrywa wnioskodawca.