III SA/Po 504/14

Dnia 22 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w... z dnia ... w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości oraz w podatku rolnym za okres od września do grudnia 2012 roku. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta ..., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... na rzecz skarżącej ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia ..., na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2 i § 5, art. 47 § 1 i § 2, art. 53 §1 i § 4, art. 68 § 2, art. 207, art. 210 Ordynacji podatkowej (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613), Prezydent Miasta ... orzekł o ustaleniu D. podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie ... zł, płatnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że ustalił podatek od nieruchomości za okres od września 2012 r. do grudnia 2012 r. dotyczący nieruchomości położonej w ... przy ul. ... 14, w stosunku do D., od: pozostałych gruntów o powierzchni 661,00 m kw., budynków mieszkalnych (wysokość 1,40 - 2,20) o powierzchni użytkowej 32,76 m. kw., budynków mieszkalnych (wysokość pow. 2,20 m) o powierzchni użytkowej 157,45 m kw., pozostałych budynków (wysokość powyżej 2,20 m) o powierzchni użytkowej 37,28 m kw. Organ wskazał, że z zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych Wydziału Geodezji i Kartografii z dnia 27 sierpnia 2012 r. wynika, że dokonano zmiany klasy gruntu z IVA na B – co dotyczy działki 203 o powierzchni 325 m kw. Ponadto uwzględniono zmianę funkcji budynku nr 2 (powierzchnia użytkowa 38,71 m kw.), znajdującego się na działce nr 33/1 z "inne mieszkalne" na "mieszkalne", który od września 2012 r. podlega opodatkowaniu zgodnie ze stawką dla budynków mieszkalnych. Powyższe dane wynikają z kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu w dniu 22 maja 2013 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że 24,42 m kw. budynku mieszkalnego nr 2 oraz 15,66 m kw. budynku "innego mieszkalnego" nr 1 wykorzystywana jest na działalność gospodarczą firmy "...". Podatnik nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli, wobec czego organ przyjął powierzchnie dotyczące gruntów i budynków ustalone podczas kontroli. Funkcje budynków ustalono na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz ustaleń pokontrolnych. Podatnika wezwano do skorygowania złożonej w dniu 9 września 2013 r. informacji, jednak nie złożył korekty. W rezultacie złożonego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... decyzją z dnia 17 lutego 2014 r., nr ..., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że jest związany danymi z ewidencji gruntów i budynków, co wynika bezpośrednio z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jest to dokument o charakterze urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej i można przeprowadzać dowód przeciwko danym w niej zawartym, ale strona nie może posługiwać się danymi z aktu notarialnego nie odzwierciedlającymi stanu faktycznego. W wyniku kwestionowanej kontroli organ ustalił, że w 2012 r. D. była właścicielem działek o numerach ewidencyjnych: 33/1 i 203 o powierzchni 0,0661 ha gruntów pozostałych. Powierzchnia budynków mieszkalnych wynosi 118,74 m kw. a budynków pozostałych 75,99 m kw. Stawki dla podatku od nieruchomości i podatku rolnego organ ustalił na podstawie obowiązujących przepisów podatkowych prawa miejscowego. Organ drugiej instancji stwierdził, że podatnik został prawidłowo pouczony o prawie do złożenia zastrzeżeń pokontrolnych i z tego uprawnienia nie skorzystał skutecznie. Z tego względu organ na podstawie art. 291 § 3 Ordynacji podatkowej uznał, że strona nie kwestionuje ustaleń kontrolnych. Po wezwaniu organu pierwszej instancji przesłała informację podatkową, ale nie uwzględniła danych ustalonych podczas przeprowadzanej kontroli. Dane przekazane przez nią nie uwzględniały wobec tego stanu faktycznego. Niezasadny był ponadto zarzut strony dotyczący nieuwzględnienia powierzchni budynków oraz ich funkcji zgodnie z treścią aktu notarialnego, na podstawie którego nabyto przedmiotową nieruchomość. W skardze D., reprezentowana przez adwokata, zarzuciła decyzji SKO w ... - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że budynek nr 2 i 3 należący do skarżącej był zajęty przez ... na działalność gospodarczą i w konsekwencji nieprawidłowe naliczenie jej podatku; - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pomieszczenie w budynku nr 2 o pow. 6,20 m kw. było przeznaczone na magazyn do działalności gospodarczej męża skarżącej i w konsekwencji nieprawidłowe naliczenie podatku skarżącej; - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że konstrukcja stalowa na gruncie skarżącej jest reklamą co doprowadziło do nieprawidłowego naliczenia podatku; - naruszenie prawa procesowego – art. 7 i 107 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności pominięcie w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji obowiązku potrącenia przez organ kwoty podatku już uiszczonego przez skarżącą w latach 2012-2013. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że lokal od skarżącej wynajmował dla celów mieszkalnych ... prowadzący działalność gospodarczą "...". Podał on omyłkowo co Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej , że miejscem wykonywania przez niego działalności gospodarczej jest nieruchomość przy ul. ... w .... Działalność gospodarczą wykonywał on głównie w terenie. Z tego względu niezasadne było naliczanie podatku według stawek dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W pomieszczeniu w budynku nr 2 o pow. 6,20 m kw nie ma magazynu, co strona podnosiła wielokrotnie w toku kontroli. Konstrukcja stalowa na działce nie 33/1 nie jest reklamą, są na tej tablicy wyłącznie treści o charakterze informacyjnym. Skarżąca nie czerpie korzyści materialnych z faktu istnienia tej tablicy. Organ wniósł o oddalenie skargi, powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy w dniu 22 stycznia 2015 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentu – zawiadomienia o zmianie danych ewidencyjnych Prezydenta Miasta ... z dnia ... wraz z wydrukiem z kartoteki budynków dotyczącego działki nr 203 położonej na nieruchomości przy ul. ... w .... Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organy podatkowe obu instancji naruszyły prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia 17 lutego 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta ... z dnia ... o ustaleniu skarżącej podatku od nieruchomości w kwocie .... Sąd stwierdził, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem zasady trwałości decyzji ostatecznej (art. 128 Ordynacji podatkowej). W dniu orzekania w obrocie prawnym decyzja Prezydenta Miasta ... z dnia 13 stycznia 2012 r. ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2012 r., nr ... W myśl art. 128 Ordynacji podatkowej, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ordynacji podatkowej oraz w ustawach dodatkowych. Decyzja podatkowa jest ostateczna, jeżeli w pierwszej instancji strona nie złożyła od niej odwołania, jeżeli w pierwszej instancji stronie nie przysługuje od niej odwołania z mocy ustawy albo jeśli decyzję tę wydał organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych, a ponadto w celu zapewnienia niezbędnej stabilizacji porządku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II FSK 708/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z zasady tej wynika domniemanie mocy obowiązującej ostatecznej decyzji podatkowej i jej zgodności z prawem. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 Ordynacji). Z powyższego założenia ogólnego, odnoszącego się do rodzaju decyzji poddanej sądowej kontroli legalności oraz z treści art. 128 Ordynacji podatkowej wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Naturalną konsekwencją powyższego jest to, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej. Zawarta w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji wskazuje, iż w przypadku rozstrzygnięć, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, stają się one ostateczne. Nie oznacza to jednak, że są one bezwzględnie niewzruszalne. Zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego nie może bowiem być celem samym w sobie. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie możliwość wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Zostały one enumeratywnie wymienione w ordynacji podatkowej. Są to: 1) uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania podatkowego (art. 240-246 Ordynacji podatkowej), 2) stwierdzenie w całości lub w części nieważności decyzji ostatecznej (art. 247-252 Ordynacji podatkowej), 3) uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej, dotkniętej innymi wadami niż w trybach wyżej określonych (art. 253-256 Ordynacji podatkowej). Jeszcze innym rodzajem możliwości wyeliminowania decyzji przez organ podatkowy w pierwszej instancji jest stwierdzenie jej wygaśnięcia. Rozstrzygnięcie zapadłe w tym trybie ma charakter deklaratoryjny (jedynie potwierdzający). Instytucję tę regulują przepisy art. 258-259 Ordynacji podatkowej. Obalenie domniemania mocy obowiązującej ostatecznej decyzji podatkowej i jej zgodności z prawem może nastąpić również w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszym postępowaniu organy podatkowe obu instancji orzekły ponownie względem strony o wymiarze podatku od nieruchomości za 2012 r., pomimo że sprawa w tym przedmiocie została ostatecznie załatwiona wskazaną decyzją z dnia 13 stycznia 2012 r. oraz wobec braku ku temu wyraźnych przesłanek warunkujących ewentualne wzruszenie tej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Wydając ponowną decyzję ustalającą za wskazany okres organy podatkowe obu instancji powołały jako podstawę rozstrzygnięcia wyłącznie przepisy materialnoprawne związane z upoważnieniem organu do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz przepisy procesowe odnoszące się do wydania decyzji w zwyczajnym trybie postępowania. Oznacza to, że w badanym przypadku organy w sposób wyraźny naruszyły zasadę, o której mowa w art. 128 Ordynacji podatkowej. Ponowienie rozpoznając sprawę organy podatkowe uwzględnią ocenę prawną poczynioną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, wobec stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd orzekł w punkcie I sentencji o uchyleniu decyzji obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Rozstrzygając w punkcie II sentencji o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze treść art. 200 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461). W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji postanowiono w punkcie III sentencji na podstawie art. 152 p.p.s.a.