III SA/Po 508/14

Dnia 15 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 roku przy udziale Sprawy ze skargi T R na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adwokat A T kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K decyzją z dnia [..] 2014 r. , wydaną na podstawie art. 5 pkt. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) i art. 104, 107 kpa, na wniosek Burmistrza Miasta K z dnia [...] 2013 r. orzekł o zatrzymaniu T R prawa jazdy kat. B o [...] na druku [...] wydanego w dniu 12 stycznia 2012 r. przez Starostę K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że do wniosku o zatrzymanie prawa jazdy załączono decyzję Burmistrza Miasta K z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekającą, że T R jest dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych. Natomiast zgodnie z art. 5 pkt. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy na podstawie wniosku organu, który wydał ostateczną decyzję o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji T R wniósł "o odstąpienie od wydanej decyzji przez Burmistrza Miasta K o zatrzymaniu prawa jazdy". Odwołujący podniósł, że skierował do organu oświadczenie, iż postara się spłacać co miesiąc kwotę minimum połowy zasądzonych alimentów, co pozostało jednak bez odpowiedzi. W piśmie z 11 lutego 2014 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K T R wskazał, że ma zajęte wynagrodzenie przez komornika i nie jest prawdą, że w ogóle nie spłaca alimentów. Już raz został uznany za dłużnika alimentacyjnego i był skazany za niepłacenie alimentów przez Sąd Rejonowy w K. Pozbawienie go prawa jazdy oznacza utratę pracy i dalsze popadanie w długi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K decyzją z dnia [...] 2013 r. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu organ wskazał, że wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych rodzi konieczność złożenia przez właściwy organ wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, starosta zaś wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy). Organ II instancji wyjaśnił, że decyzję z dnia [...] 2013 r. odebrała siostra T R – o nazwisku M. Decyzja ta była kierowana na adres ustalony i wskazany przez komornika sądowego jako adres pobytu strony (K). Również T R w korespondencji kierowanej do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K podawał powyższy adres i dopiero w pismach z dnia 14 sierpnia 2013 r. i 1 września 2013 r. wskazał jako adres do korespondencji K – D M. Organ podkreślił ponadto, że w niniejszym postępowaniu przedmiotem badania nie są kwestie wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego oraz wyjaśnił w jakich okolicznościach następuje uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T R wniósł o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta K z dnia [...] 2013 r. o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że MOPS w K nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie uznania strony za dłużnika alimentacyjnego. Zabranie prawa jazdy pozbawi go pracy na drugim etacie i środków utrzymania. T R zadeklarował chęć wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego w sytuacji posiadania w dalszym ciągu prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K wniosło o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze, a ponadto podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 kpa w zakresie niewyjaśnienia, czy doręczono stronie prawidłowo decyzję z dnia [...] 2013 r. uznającą skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Pełnomocnik złożył też wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconej choćby w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Wskazać należy na wstępie, że procedura zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu została uregulowana w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Procedura ta uległa zmianie od 1 stycznia 2012 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., Nr 205, poz. 1212). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) organ właściwy dłużnika przekazuje komornikowi sądowemu informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego. W myśl art. 5 ust. 2 powyższej ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przed wydaniem decyzji w tym przedmiocie organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie bowiem z tym unormowaniem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się, jeżeli przez okres 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Na podstawie art. 5 ust. 3 b ww. ustawy jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje natomiast decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy). Z kolei w myśl art. 5 ust. 6 ustawy uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. W przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta K decyzją z dnia [...] 2013 r. orzekł, że T R jest dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności, że dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odebranie oświadczenia majątkowego, ponieważ nie stawił się na wezwanie Ośrodka Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia powyższych czynności. Z pisma Komornika przy Sądzie Rejonowym w K wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik nie dokonał wpłaty co najmniej 50 % kwoty bieżąco zasądzonych alimentów. Zdaniem Sądu decyzja ta została prawidłowo doręczona siostrze skarżącego w dniu 27 maja 2013 r., na adres K – k. 53 akt adm. (bez naruszenia art. 43 k.p.a.). Jak słusznie stwierdził organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji decyzja z dnia [...] 2013 r. była kierowana na adres wskazany przez komornika sądowego jako adres pobytu skarżącego (K). Był to też adres wskazywany przez samą stronę w korespondencji kierowanej do Ośrodka Pomocy Społecznej. Dopiero w pismach z dnia 14 sierpnia 2013 r. i 1 września 2013 r. T R jako adres do korespondencji podał D M, K (k. 51, 52 akt adm.). W tym miejscu zauważyć trzeba, że odbiór decyzji o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego został potwierdzony przez siostrę skarżącego, wskazaną później w adresie do doręczeń. T R nie kwestionował prawidłowości doręczenia powyższej decyzji tylko doręczeń wcześniejszych pism – wezwań przesyłanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (zob. m. in. odwołanie z dnia 29 sierpnia 2013 r.) podnosząc, że listy polecone pod jego adresem odbierane są przez osoby mu nieznane (str. 3 akt administracyjnych – tom II) W skardze do Sądu również skarżący tego nie uczynił, a nawet wyraźnie wskazał, że chodziło mu o wyjaśnienie doręczeń pism dotyczących przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, że decyzja z dnia [...] 2013 r. nie została prawidłowo doręczona i że organy nie wyjaśniły dostatecznie tej kwestii naruszając art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie materiał zebrany w aktach administracyjnych, w tym dowód doręczenia tej decyzji (k. – 53 akt administracyjnych) potwierdza prawidłowość doręczenia stronie decyzji Burmistrza Miasta K z [...] 2013 r. Nie wniesiono od niej odwołania, więc stała się ostateczna i dlatego Burmistrz Miasta K wnioskiem z dnia 16 lipca 2013 r. wniósł do Starosty K o zatrzymanie T R prawa jazdy kat. B o nr [...] na druku [...] wydanego w dniu 12 stycznia 2012 r. przez Starostę K. Starosta K orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy decyzją z dnia [...] 2014 r. działając w trybie art. 5 ust. 5 omawianej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ był zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy T R na skutek uprzedniego wydania decyzji ostatecznej o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W tym postępowaniu administracyjnym bada się jedynie fakt wydania decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i czy ma ona przymiot ostateczności. Nie są natomiast już badane okoliczności dotyczące przesłanek uznania za takiego dłużnika. Dlatego argumenty skarżącego dotyczące trudnej sytuacji i jego stosunku do wypełniania obowiązków alimentacyjnych były w niniejszym postępowaniu administracyjnym bezprzedmiotowe. Okoliczności tego rodzaju mogą być ewentualnie podnoszone przez stronę w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 5 ust. 6 powyższej ustawy. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że skarżona decyzja SKO w K i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku. O zwrocie pełnomocnikowi strony kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd postanowił w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 2 ust. 3 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).