III SA/Po 509/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje adwokatowi A. B. Kancelaria Adwokacka, ul. [...] lokal II piętro, [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] listopada 2010 roku, na podstawie art. 7 ust.1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008r. nr 170, poz. 1051 ze zm.) odmówił przyznania T. M. jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że wnioskodawca nie spełnił warunku posiadania działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1ha. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 do jednolitej płatności obszarowej wynosi 0,90 ha. W odwołaniu od decyzji Wnioskodawca zażądał ponownego rozpatrzenia sprawy. Wskazał przy tym, że grunt rolny jest zagospodarowany właściwie. Poprawki w zakresie wielkości obszarowych zostały nakazane przez urzędnika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa. Wnioskodawca wyjaśnił, że stanowią one oczywistą omyłkę pisarską. Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że we wniosku odwołujący się zadeklarował areał upraw podstawowych o pow. 0,90ha. Postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem wszczynanym i prowadzonym w oparciu o wniosek zainteresowanego, a pracownik Biura Powiatowego ARiMR nie ma podstaw do rozstrzygania sprawy w zakresie wykraczającym poza żądanie wnioskodawcy. Wykreślenia rozpisanych przez ARiMR powierzchni działek rolnych z 1,01ha na 0,90ha dokonał wnioskodawca, czego potwierdzeniem jest parafka odwołującego się. Wskazanej sytuacji nie można uznać za błąd oczywisty. Decyzję w sprawie przyznania płatności wydaje się w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta. Wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania powierzchni faktycznie przez niego użytkowanych. T. M. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazał, że użytkuje grunty rolne o powierzchni 1,033ha. Teren o powierzchni 0,077ha został wydzielony pod budynki gospodarcze. Natomiast areał o obejmujący 1,01ha jest użytkowany rolniczo, z czego 0,9ha to zasiewy. Pozostała części, do wielkości 1,01ha, to ugór. Skarżący podtrzymał stanowisko, że od pracownika ARiMR uzyskał pouczenie, iż we wniosku o dopłaty należy ująć jedynie powierzchnię zasiewów. Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Jeżeli ustawodawca przesądza, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek, to organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania w danej sprawie wbrew woli strony, czyli bez jej wyraźnego żądania (art. 18 ust.1-5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 61 §1-5 w związku z art. 105 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z przedmiotowego uregulowania, co do wszczęcia postępowania administracyjnego, nie wynika, iż organ jest bezwzględnie związany, zawartą we wniosku treścią informacji, co do stanu faktycznego sprawy. Wbrew założeniom przyjętym przez Dyrektora ARiMR nie jest tak, że prowadzenie postępowania wyjaśniającego w kwestii wielkości areału użytkowanego rolniczo przez Skarżącego jest orzekaniem ponad żądanie wniosku. Tego rodzaju czynności są jedynie badaniem materialnoprawnych warunków dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Żądaniem wniosku w okolicznościach niniejszej sprawy jest wola otrzymania płatności na rok 2010. Natomiast informacja o wielkości areału użytkowanego rolniczo to oświadczenie wnioskodawcy, co do okoliczności stanu faktycznego, które warunkują rozstrzygnięcie o przyznaniu albo odmowie przyznania płatności. Nieprawdziwe oświadczenie o wielkości areału użytkowanego rolniczo nie ma żadnych skutków prawnych odnośnie wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, a nadto nie wiąże organu, co do treści rozstrzygnięcia sprawy. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia, co do okoliczności faktycznych sprawy (wielkości areału użytkowanego rolniczo) rodzi inne konsekwencje prawne, w szczególności zmniejszenie lub wykluczenie z systemu płatności. Przy czym wskazać należy, że zmniejszenia oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie - punktu 93 wstępu do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. W konsekwencji błąd w oświadczeniu, co do okoliczności uprawniających do otrzymania płatności, bez względu na to, czy został wywołany przez urzędnika ARiMR, czy też wynika z innych przyczyn, nie może prowadzić do tego, że rozstrzygnięcie sprawy nie będzie opierać się na ustaleniach zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy, czyli na prawdzie materialnej (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przypadkiem naruszenia wskazanej zasady jest oparcie rozstrzygnięcia na prawdzie formalnej, bez względu na to jak w rzeczywistości kształtują się okoliczności faktyczne sprawy i jedynie na podstawie treści przedłożonego oświadczenia. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że odmowę przyznania płatności uzasadnia to, że rolnik nie użytkuje gruntów rolnych o wymaganej prawem powierzchni, a ustalenie takie zostało wyprowadzone z faktu, że błędne oświadczenie, co do powierzchni użytkowanego areału nie zostało wywołane przez urzędnika ARiMR. Wyjaśnić więc należy, że dowody zgromadzone w toku postępowania nie uzasadniają przyjęcia ustalenia o braku wymaganego prawem areału gruntów rolnych. Wnioskodawca oświadcza, że użytkuje rolniczo grunt rolny o powierzchni powyżej 1ha. Zgodnie z oświadczeniem rolnika złożonym już w odwołaniu, ustalenie przyjęte przez Dyrektora ARiMR jest sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy. Z kolei treść złożonego oświadczenia potwierdza treść formularza wniosku przesłana rolnikowi. Wpisy w formularzu wniosku, naniesione pierwotnie przez Agencję (a więc dane zgromadzone przez Agencję), ujawniają, że w świetle tych danych Wnioskodawca użytkuje działkę ewidencyjną o całkowitej powierzchni 1,0156ha. Grunty rolne obejmują powierzchnię o wielkości 1,01ha. W tych okolicznościach ograniczenie postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym jedynie do weryfikacji wiarygodności twierdzeń wnioskodawcy o przyczynach naniesienia zmian w części VIII formularza wniosku stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bo organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, co do przesłanki, której brak przyjął jako podstawę odmowy przyznania płatności. Jeśli odmowę przyznania płatności organ uzasadnia tym, że rolnik nie użytkuje gruntów rolnych o powierzchni co najmniej 1ha, to tym samym przyjmuje, że w rzeczywistości okoliczności sprawy przedstawiają się tak jak to zostało przedstawione w treści poprawek naniesionych przez Skarżącego. Tymczasem rolnik podnosi, że takie ustalenia są sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy. Zatem nie ma dowodu na okoliczności, które stanowiły podstawę odmowy przyznania płatności. To czy omyłka w oświadczeniu wynikała z błędu urzędnika, czy też rolnika, w żaden sposób nie dowodzi tego jaka powierzchnia gruntów rolnych pozostaje w użytkowaniu Skarżącego. Wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za pomyłkę jest bezużyteczne z punktu widzenia okoliczności, które w świetle uzasadnienia decyzji stanowiły przyczynę odmowy przyznania płatności. Jeżeli z faktu, że pomyłka wynikała z winy rolnika, organ wyprowadza ustalenie, że rolnik nie użytkuje gruntów rolnych o powierzchni co najmniej 1ha, to narusza art. 77 §1 i art. 80 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bo dokonuje całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego. Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor ARiMR przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe mając na celu weryfikację oświadczenia, co do areału rolniczo użytkowanych gruntów rolnych. Następnie stosownie do wyników tego postępowania ponownie rozważy materialnoprawne warunki dla przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych. Z powyższych względów na podstawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W pkt 3 orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 p.p.s.a.