III SA/Po 510/17

Dnia 31 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi K. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 320,- (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – k.p.a. , art. 4 pkt 3, 4 i 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.)- dalej u.t.d. i lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2017 r. o nałożeniu na K. J. kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, co następuje. W dniu 6 października 2016 r. w P. na drodze krajowej nr [...] skontrolowano kierowany przez P. Z. pojazd marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...]. Okazał on kontrolującym wypis z zaświadczenia nr [...] na międzynarodowe przewozy na potrzeby własne i dotyczące kosztów odprawy celnej dokumenty związane z przewożonym z N. do R. motocyklem marki [...]. Wynikało z nich, że właścicielem motocykla jest zamieszkała w M. G. Z., która zakupiła motocykl w U. od firmy A. K. J. w piśmie z 14 października 2016 r. wyjaśnił, że motocykl sprowadziła ze U. G. Z., stąd jej nazwisko widniało na dokumentach odprawy celnej. Stwierdził, że zakupił od niej ten motocykl, ale był on wadliwy, stąd odstąpił od umowy i pracownik strony 6 października 2016 r. przewoził go dla G. Z. Do pisma załączono kopię umowy z 30 września 2016 r. sprzedaży motocykla K. J. W dniu 21 listopada 2016 r. przesłuchano w charakterze świadka G. Z. Zeznała, że 30 września 2016 r. sprzedała motocykl K. J., posiadającemu upoważnienie do wszystkich czynności związanych z wniesieniem opłat celnych. Na dowód sprzedaży sporządzono umowę, podpisaną przez G. Z. w późniejszym terminie. Świadek zeznała, że K. J. zadzwonił i zrezygnował z zakupu motocykla, dlatego umowę anulowano, a motocykl dostarczono świadkowi przez pracownika strony 6 października 2016 r. Organ odwoławczy podniósł, że przewozem na potrzeby własne jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d. transport drogowy to również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. K. J. wykonywał przewóz pojazdem z ładunkiem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co wynika z podpisanego bez zastrzeżeń protokołu kontroli, okazanego wypisu z zaświadczenia nr [...] na międzynarodowe przewozy na potrzeby własne, a także przekonania świadka G. Z., że upoważniła stronę do wszelkich czynności związanych z odprawą celną. K. J. wykonywał więc przewóz drogowy podlegający przepisom u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. jednym z warunków uznania przewozu drogowego za przewóz na potrzeby własne jest - w przypadku pojazdu załadowanego - aby rzeczy przewożone były własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane lub kupione. Organ odwoławczy uznał okoliczności związane z czasowym przeniesieniem własności motocykla za podjęte przez stronę wyłącznie w celu uniknięcia odpowiedzialności za wykonywanie przewozu niespełniającego wszystkich przesłanek z art. 4 pkt 4 u.t.d. Odwołując się do treści przepisu art. 83 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.)- dalej k.c., organ wyjaśnił ,że nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. W ocenie organu K. J. złożył oświadczenie woli zakupu motocykla dla pozoru, nie mając rzeczywistej intencji jego nabycia. G. Z. musiała być świadoma pozorności tego oświadczenia, skoro zdecydowała się odsprzedać K. J. motocykl bez możliwości jego obejrzenia, a następnie - wciąż nie mogąc ocenić jego stanu - zgodziła się na odstąpienie od umowy i dostarczenie go jej. Nie doszło więc do sprzedaży motocykla K. J., który w związku z tym na dzień kontroli nie dysponował do niego tytułem prawnym. Oznacza to, że nie dopełnił on warunku z art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 3a u.t.d. transportem drogowym jest również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. K. J. udzielono licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy i zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego dopiero [...] października 2016 r. (pismo z GITD z 10 listopada 2016 r.). Na dzień kontroli nie posiadała więc ona uprawnień w transporcie międzynarodowym. Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wymienione w nim dokumenty, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Zgodnie z Ip. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8 000 zł. K. J. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego, zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i art. 136 k.p.a. przez: a) uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji; miał on zamiar wnieść o jego przesłuchanie w charakterze strony w celu wyjaśnienia zakwestionowanych przez organ pierwszej instancji okoliczności zawarcia umowy sprzedaży motocykla i odstąpienia od niej, a nie można ocenić intencji stron umowy bez ich przesłuchania; nielogiczne jest zakwestionowanie przeniesienia na skarżącego własności motocykla tylko z tego powodu, że przed sprzedażą G. Z. go nie widziała; skarżący jako kupujący zapoznał się na terenie N. ze stanem motocykla; b) błędne - wskutek powyższego - ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że motocykl nie był w dniu kontroli własnością skarżącego, a przedmiotowy przewóz nie stanowił przewozu na jego potrzeby własne; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 4 pkt 4 u.t.d. przez błędne jego niezastosowanie; b) art. 4 pkt 3, art. 87 ust. 1 pkt 1 i art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. przez ich błędne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy prawidłowości dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, w szczególności przyjęcia ,że zawarta pomiędzy skarżącym a G. Z. umowa sprzedaży objęta jest wada pozorności oświadczenia woli w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. A w konsekwencji ustalenie ,że w dniu kontroli skarżący nie był właścicielem przewożonego motocykla i wykonywał przewóz drogowy bez wymaganego zezwolenia , czy też jak twierdzi skarżący wykonywał on przewóz drogowy na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d.).. Organ pierwszej instancji przyjął, że skarżący nie jest właścicielem motocykla. Do odwołania od jego decyzji skarżący załączył zarówno kopię umowy, jak i oświadczenie o odstąpieniu od niej ze względu na wadę ukrytą motocykla. Organ odwoławczy uznał, że umowy sprzedaży nie zawarto, gdyż oświadczenie skarżącego zostało złożone G. Z. za jej zgodą dla pozoru (art. 83 § 1 zd. pierwsze k.c.). Co do zasady organy administracji publicznej są uprawnione do badania skutków prawnych i dokonywania własnych ustaleń w odniesieniu do czynności prawnych na które powołuje się strona postępowania administracyjnego .Uznanie, że oświadczenie woli zostało złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru, winno być poprzedzone wyczerpującym zgromadzeniem materiału dowodowego , jego wnikliwą analizą . Organ zobowiązany jest swoje stanowisko uzasadnić zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza materiału dowodowego oraz uzasadnień decyzji organów obu instancji w ocenie Sądu czyni zasadnym zarzuty skargi ,że organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), nie oceniły na podstawie jego całokształtu, czy pozorność oświadczenia woli skarżącego o zakupie motocykla została udowodniona (art. 80 k.p.a.) i nie dały temu w wystarczający sposób wyrazu w decyzjach . Organ pierwszej instancji nakładając karę pieniężną przedstawił przebieg postępowania i stwierdził ,że strona nie przedstawiła żadnego dokumentu – umowy sprzedaży Organ odwoławczy dysponował stanowiskiem skarżącego wyrażonym w piśmie z 14 października 2016 r. o wadliwości towaru i odstąpieniu od umowy oraz zeznaniami świadka G. Z. z 21 listopada 2016 r. dotyczącymi okoliczności zawarcia umowy sprzedaży i złożenia oświadczenia o odstąpieniu od tej umowy, ale również załączonymi do odwołania dokumentami (kopia umowy sprzedaży i oświadczenie o odstąpieniu od tej umowy ze względu na wadę ukrytą motocykla). Stawiając tezę o pozorności oświadczenia woli skarżącego o zakupie motocykla organ odwoławczy nie przesłuchał stron przedstawionej umowy sprzedaży i nie poczynił żadnych ustaleń odnoszących się do treści tej umowy, zgodnego zamiaru stron umowy, przyczyn odstąpienia od umowy. Przyjmując za prawidłową tezę o pozorności czynności prawnej organ nie poczynił żadnych ustaleń dotyczących braku zamiaru wywołania skutków prawnych zarówna po stronie skarżącego jak i zgody- w tym zakresie- G. Z. Nie wyjaśniono, jakie wady miał motocykl oraz jaki był zakres upoważnienia skarżącego do działania w imieniu G. Z. co czyni przedwczesnym przyjęcie, że oświadczenie woli skarżącego o jego zakupie złożono dla pozoru. Brak zamiaru wywołania skutków prawnych przez oświadczenie woli skarżącego o zakupie motocykla organ odwoławczy wyprowadził jedynie z faktu niezapoznania się G. Z. ze stanem sprowadzonego do N. motocykla, co - zdaniem Sądu - samo w sobie nie przesądza o jego pozorności. Skarżący podniósł bowiem w oświadczeniu o odstąpieniu od umowy, że nabyta przez niego rzecz ma wady ukryte i zgodnie z prawem, jeżeli wada jest istotna, mógł od umowy odstąpić (art. 560 § 1 w zw § 4 k.c Powyższe czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 86 k.p.a. stanowiącego , że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W ocenie Sądu naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania , tym bardziej ,że organ odwoławczy naruszył również art. 10 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe dotyczące umowy sprzedaży z dnia 30 września 2016 roku i rozważyć zasadność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania skarżącego i świadków. W przypadku ewentualnego zakwestionowania skuteczności prawnej oświadczenia woli skarżącego o zakupie motocykla organ pierwszej instancji obszernie je uzasadni w świetle wymogów z art. 107 § 3 K.p.a., zajmując przy tym stanowisko, czy i dlaczego działanie skarżącego może być pozorne (art. 83 § 1 K.c.) bądź stanowić obejście ustawy (art. 58 § 1 K.c.). Przedwczesna byłaby zatem obecnie ocena, czy naruszono wskazane w skardze przepisy prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 320 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.