III SA/Po 512/11

Dnia 8 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 06 kwietnia 2011 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego G. J. kwotę [...],- zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2011 roku Dyrektor Izby Celnej, nr [...] działając na podstawie art. 216, art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) odmówił G. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia 5 sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w dniu 22 października 2010 r. podatnik wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym to wniosku podnosił, że otrzymał tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 1 października 2010 r. dotyczący wymiaru podatku akcyzowego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego w postaci rachunku bankowego. Jako podstawę wydania tytułu wskazano decyzję nr [...] z 5.08. 2010 r., której kopię strona otrzymała 19.10.2010 r. Podatnik nie zgadza się z twierdzeniem organu, że decyzja została mu prawidłowo doręczona. Wskazał, że z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą, przebywa po kilka dni w tygodniu poza miejscem zamieszkania, co powoduje, że nie mógł osobiście odebrać przesyłki poleconej. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym odebrała żona i nie poinformowała go o tym. O samej decyzji i jej treści dowiedział się po otrzymaniu jej kopii w dniu 19 października 2010 r. Przytaczając treść przepisów art. 162 § 1 i § 2 ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku winy, wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, dochowania terminu wniesienia wniosku, dopełnienie czynności dla której był określony termin. W ocenie organu strona nie zachowała 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (art. 162 § 2 o. p.). Ponadto nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem organu termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 5.08.2010 r., tj. od dnia doręczenia stronie tytułu wykonawczego, co nastąpiło 8.10.2010 r., a nie jak wywodzi strona od daty doręczenia kopii decyzji organu I instancji. W momencie otrzymania tytułu wykonawczego i zajęcia rachunku bankowego podatnik dowiedział się, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna. Z uwagi na niezachowanie terminu określonego art. 162 § 2 o. p. organ odwoławczy z ostrożności procesowej zauważył, że okoliczności podane przez podatnika – wyjazd poza miejsce zamieszkania i nie przekazanie awiza przez żonę – nie mogą świadczyć w rozumieniu art. 162 § 2 o. p. o braku winy zainteresowanego. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych organ wyjaśnił, że wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. G. J. reprezentowany przez pełnomocnika w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 6.04.2011 r. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 162 § 2 ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dowiedzenia się o uchybieniu terminowi, a nie od ustania przyczyny uchybienia terminowi; art. 162 § 1 ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy strony. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, iż: 1) strona jako przyczynę uchybienia terminu wskazuje wyjazd poza miejsce zamieszkania, podczas gdy strona jako taką przyczynę wskazuje faktyczną niewiedzę o decyzji co do jej wydania, jak również co do jej treści, w tym również co do przedmiotu, terminu i trybu zaskarżenia; 2) iż fakt otrzymania przez stronę odpisu tytułu wykonawczego i zajęcie rachunku bankowego jest równoznaczne z tym, że strona dowiedziała się o ostateczności decyzji i o tym, iż odwołanie nie zostało wniesione; 3) iż strona miała realny wpływ na nieprzekazanie przez małżonka informacji o pozostawieniu przesyłki poleconej w urzędzie pocztowym. Zdaniem strony skarżącej wskazane naruszenia miały wpływ na przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie zachowała 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu lub, że przyczyna uchybienia terminowi została przez stronę zawiniona. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 162 § 1 ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z § 2 tego artykułu wynika, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Oceniając wniosek strony organ uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie z uwagi na wniesienie wniosku po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Albowiem od dnia 8.10.2010 r. – tj. od dnia doręczenia tytułu wykonawczego i zajęcia rachunku bankowego strona powzięła informację o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 5.08.2010 r. i uchybienia terminu do jego zaskarżenia. Co do zasady Sąd podziela stanowisko organu, że w sytuacji gdy bezspornym jest, iż w doręczonym stronie skarżącej tytule wykonawczym wskazano decyzję będącą podstawą prawną egzekwowanego obowiązku, to 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji należy liczyć od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Jednakże w okoliczności rozpatrywanej sprawy należy mieć na uwadze, że we wniosku o przywrócenie terminu strona skarżąca podniosła, że nie otrzymała zawiadomienia (awiza) o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, albowiem małżonka skarżącego nie przekazała mu przedmiotowego zawiadomienia. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy przyjął, że decyzja organu I instancji została skarżącemu skutecznie doręczona. Nie odniósł się i nie badał podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących doręczenia decyzji z dnia 5.08.2010 r., co było niezbędne dla oceny czy wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest dopuszczalny, bowiem w sytuacji gdy nie rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania, nie można mówić o uchybieniu terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Zgodnie z art. 150 ordynacji podatkowej, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Stosownie do § 2 tego przepisu zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Doręczenie uregulowane w art. 150 ordynacji podatkowej stanowi doręczenie zastępcze. Skuteczne doręczenie pisma w trybie zastępczym uwarunkowane jest od spełnienia dwóch przesłanek: złożenia pisma na określony czas (14 dni) w placówce pocztowej bądź urzędzie gminy i pozostawienie zawiadomienia o miejscu złożenia pisma. Przyjęcie tzw. fikcji doręczenia pisma możliwe jest więc po uprzednim ustaleniu, że o przechowaniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy adresat został zawiadomiony w sposób określony w art. 150 § 2 ordynacji podatkowej. Dla uznania, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z 5.08.2010 r. została stronie skarżącej skutecznie doręczona w trybie art. 150 ordynacji podatkowej, co było niezbędne do rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy kierując się regułami wynikającymi z art. 122, art. 187 i art. 191 ordynacji podatkowej powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia podnoszonych przez stronę skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu faktów dotyczących nieotrzymania zawiadomienia (awiza), przeprowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe, a następnie zebrany w sprawie materiał dowodowy ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czego w zaskarżonym postanowieniu nie uczynił. Strona skarżąca na rozprawie wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dokumentów na okoliczność stanu zdrowia G. J. i dowodu z zeznań świadka G. J. i przesłuchania strony. Sąd postanowieniem oddalił wnioski dowodowe. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczalne jest zatem przeprowadzenie przed sądem jedynie dowodów z dokumentów w zakresie jedynie uzupełniającym. Sąd nie jest uprawniony do przeprowadzania postępowania dowodowego za organ co miałoby miejsce w rozpatrywanej sprawie gdyby uwzględnił wnioski dowodowe strony skarżącej. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 162 § 1 i § 2 w zw. z art. 150 § 2 i art. 122, art. 187 i art. 141 ordynacji podatkowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik, gdyż jak wskazano powyżej organ powinien rozważyć dopuszczalność samego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, badając okoliczności związane ze skutecznością doręczenia decyzji organu I instancji, gdyż niezachowanie warunku skutecznego doręczenia decyzji powoduje, że termin do wniesienia odwołania nie zacznie biec, a wniosek o przywrócenie terminu staje się niedopuszczalny. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien mieć na uwadze przedstawione rozważania i przeprowadzić postępowanie dowodowe w brakującym zakresie. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w pkt I, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt II, na podstawie art. 152 p.p.s.a. w pkt III wyroku.