III SA/Po 512/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-08-04
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Marek Sachajko, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy negatywna ocena wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, oparta na niespełnieniu kryterium formalnego dotyczącego zgodności z wymogami oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ), jest zgodna z prawem, jeśli wnioskodawca uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a sama inwestycja (budowa przedszkola) nie jest przedsięwzięciem wymienionym w załączniku II do Dyrektywy OOŚ?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa, ponieważ organ zbyt formalistycznie podszedł do wymogu zgodności z OOŚ. Stwierdzono, że inwestycja (budowa przedszkola) nie jest przedsięwzięciem wymienionym w załączniku II do Dyrektywy OOŚ, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana, choć z naruszeniem kolejności. Sąd podkreślił, że organ nie powinien kwestionować prawidłowości wydanych decyzji administracyjnych, a sama inwestycja nie wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w rozumieniu przepisów.Stan faktyczny
Miasto i Gmina Kórnik złożyło wniosek o dofinansowanie budowy przedszkola w ramach WRPO. Wniosek uzyskał negatywną ocenę z powodu niespełnienia kryterium formalnego nr 24 – zgodność projektu z wymogami oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). Organ uznał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została uzyskana po decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, co jest niezgodne z regulaminem konkursu. Wnioskodawca wniósł skargę, argumentując, że projekt nie jest objęty wymogami OOŚ, a wydane decyzje są prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, w związku z czym przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego. Zasądził od Zarządu Województwa Wielkopolskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Marek Sachajko (spr) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na orzeczenie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 11 maja 2017 roku nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego I. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, II. przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego, III. zasądza od Zarządu Województwa Wielkopolskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Zarząd Województwa Wielkopolskiego pismem z dnia 21 marca 2017 r. poinformował wnioskodawcę - Miasto i Gminę Kórnik (określanego dalej także jako "wnioskodawca", "strona", "skarżący"), że zgłoszony wniosek pt. "Zwiększenie dostępności edukacji przedszkolnej w gminie Kórnik poprzez budowę nowego przedszkola we wsi Kamionki" uzyskał negatywną ocenę z powodu niespełnienia kryterium formalnego nr 24 – tj. w zakresie zgodności projektu z wymogami oceny oddziaływania na środowisko (dalej także: "OOŚ").
W uzasadnieniu wskazano, że do wniosku o dofinansowanie wnioskodawca przedstawił, m.in. decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 29 czerwca 2011 r., decyzję zmieniającą powyższą decyzję z dnia 1 marca 2013 r. oraz decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z 2 lipca 2013 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Organ wskazał, na podstawie przedłożonej przez stronę dokumentacji, że decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego uzyskano przed decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Sytuacja taka – zdaniem organu - uniemożliwiła wzięcie pod uwagę rozstrzygnięcia ujętego w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 2 lipca 2013 r. (w której ujęte zostało przedszkole) w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (ani żadnej jej zmianie). Organ wskazał, że jest to niezgodne z kryterium nr 24 "Zgodność projektu z wymogami OOŚ" oraz z Regulaminem konkursu nr RPWP.09.03.01-IZ-00-30-001/16.
Organ wskazał, ze pod pojęciem zgodność projektu z wymogami OOŚ rozumiana jest zgodność dokumentacji aplikacyjnej z przepisami prawa polskiego oraz unijnego w tym zakresie, tj. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199 poz. 1227 ze zm. - zwana dalej: "UOOŚ") wraz z jej przepisami wykonawczymi oraz w rozumieniu Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tj. Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 26, str. 1 z późn. zm. - zwana dalej: "Dyrektywa OOŚ").
Organ wskazał, że zgodnie z przepisami prawa krajowego, jak i unijnego decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach musi być wydana na jak najwcześniejszym etapie procesu inwestycyjnego zgodnie z motywem drugim Dyrektywy OOŚ: "Skutki w środowisku powinny być uwzględniane w możliwie najwcześniejszej fazie we wszystkich procesach planowania technicznego i podejmowania decyzji", z tego też powodu ustawodawca w art. 72 ust. 1 ustawy OOŚ skonstruował przepis nakładający obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na jak najwcześniejszym etapie, tj. przed decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w omawianym przypadku przed decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego). W powyższej sprawie stanowisko zajął Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z 21 stycznia 2009 r.: "Nieuzyskanie decyzji środowiskowej stanowi podstawę do odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o czym organ wydający decyzję o warunkach zabudowy powinien poinformować wnioskodawcę".
Organ wskazał, że niezgodność dokumentacji aplikacyjnej z Regulaminem konkursu polega na tym, że zapisano w nim, że: "w przypadku przedsięwzięć objętych Aneksem I lub Aneksem II do Dyrektywy OOŚ konieczne jest przedłożenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wraz z dokumentacją z przeprowadzonego postępowania w sprawie wydania ww. decyzji. W następnym zdaniu wyraźnie wskazano, która ustawa reguluje obowiązek posiadania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a także podkreślono, że ważny jest tryb jej wydania: "Obowiązek posiadania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz tryb jej wydania reguluje ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko". Dla podkreślenia wagi konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na jak najwcześniejszym etapie podejmowania decyzji w sprawie lokalizacji i rozwiązań technicznych związanych z inwestycją zapisano w Regulaminie konkursu (zastosowano oryginalne wytłuszczenie i podkreślenie): "Zwraca się też uwagę, że zgodnie z art. 72 UOOŚ wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi nastąpić przed uzyskaniem przez Wnioskodawcę m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu." Organ wskazał, że powyższy zapis wyraźnie określa tryb wydania poszczególnych decyzji inwestycyjnych, niezależnie od tego czy ocena oddziaływania na środowisko była przeprowadzona, czy też nie. Potwierdza to, zdaniem organu, wyrok ETS w sprawie C-227/01, który mówi o tym, że "właściwym kryterium dla zastosowania dyrektywy 85/337 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, jest znaczący wpływ jaki określone przedsięwzięcie "może" wywierać na środowisko".
Organ wskazał, że w nawiązaniu do wytycznych wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r. (sygnatura akt III SA/Po 1001/16) pismem z 17 lutego 2017 r. IZ WRPO przesłała do wnioskodawcy pismo, którego głównym celem było wyjaśnienie czy projekt jest przedsięwzięciem powiązanym technologicznie. W piśmie tym poinformowano także wnioskodawcę, że w ocenie IZ WRPO jeżeli przedszkole (wraz z parkingami) jest elementem kompleksu edukacyjnego, wówczas jest przedsięwzięciem w rozumieniu Ustawy OOŚ oraz Dyrektywy OOŚ, a także, że przedsięwzięcie takie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która zgodnie z art. 72 Ustawy OOŚ musi zostać wydana przed decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Poinformowano także, że niespełnienie takiego warunku będzie skutkować odrzuceniem wniosku w ramach kryterium nr 24 "Zgodność projektu z wymogami OOŚ". Pismem z 24 lutego 2017 r. Wnioskodawca przesłał odpowiedź na zadane pytania. Weryfikacja, przez Komisję Oceny Projektów, skorygowanej dokumentacji aplikacyjnej złożonej do Departamentu Wdrażania Programu Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego wykazała, że przedszkole, będące przedmiotem projektu (wraz z parkingami) jest elementem kompleksu edukacyjnego, powiązanym technologicznie z innymi jego elementami takimi jak m.in. żłobek, szkoła podstawowa, gimnazjum, boiska, place zabaw, a zatem przedszkole nierozerwalnie wchodzi w skład przedsięwzięcia w rozumieniu Ustawy OOŚ oraz w rozumieniu Dyrektywy OOŚ. Przedsięwzięcie takie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która zgodnie z art. 72 Ustawy OOŚ, musi zostać wydana przed decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Organ podniósł, że fakt, iż w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego zapisano, że nie jest to przedsięwzięcie oddziałujące na środowisko, a następnie dla tej samej inwestycji wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach powoduje niezgodność między dwoma decyzjami administracyjnymi wydanymi dla tego samego zadania inwestycyjnego.
W proteście wnioskodawca nie zgodził się z dokonaną oceną. Zdaniem skarżącego inwestycja będąca przedmiotem wniosku, tj. budowa nowego przedszkola we wsi Kamionki nie jest objęta aneksem I lub Aneksem II do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. nr 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, zatem w świetle prawa unijnego przedłożenie decyzji środowiskowej było zbyteczne.
Wnioskodawca zwrócił uwagę, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z 2 lipca 2013 r., stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, została uzyskana przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, co w jego ocenie nie jest bez znaczenia. Do przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, wezwał wnioskodawcę Starosta Poznański po złożeniu wniosku o wydanie decyzji pozwolenia na budowę.
Wnioskodawca wskazał, że wymagania zostały przez niego spełnione. Wszystkie wydane decyzje administracyjne uprawniające do realizacji przedsięwzięcia, w tym decyzja środowiskowa, mają walor ostateczności i prawomocności. Zostały wydane przez właściwe organy administracji publicznej. Jako takie decyzje te korzystają z domniemania prawidłowości i legalności (por, wyrok NSA z 23.01.2016 I OSK 994/14). Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. a Dyrektywy, aby zapewnić rzeczywisty udział zainteresowanych grup społeczeństwa w procesie decyzyjnym, ogół społeczeństwa jest informowany elektronicznie, przez ogłoszenia publiczne lub za pomocą innych właściwych środków o poniżej określonych kwestiach, we wstępnej fazie procedur podejmowania decyzji w dziedzinie ochrony środowiska, o których mowa w art. 2 ust. 2, a najpóźniej, gdy można zasadnie oczekiwać przedłożenia tego rodzaju informacji, w tym wniosku o zezwolenie na inwestycję. Ten wymóg Dyrektywy również został przez wnioskodawcę dochowany. W dokumentach konkursowych nie wskazano kiedy jest, a kiedy nie jest spełnione kryterium formalne oceny oddziaływania na środowisko.
Komisja odwoławcza orzeczeniem wydanym w dniu 22 grudnia 2016r. orzekła
o nieuwzględnieniu protestu.
Komisja wskazała, że budowa przedszkola wraz z miejscami parkingowymi jest powiązana technologicznie z pozostałymi obiektami budowlanymi kompleksu edukacyjnego, w związku z czym jest przedsięwzięciem w rozumieniu Ustawy OOŚ oraz Dyrektywy OOŚ, a zatem wnioskodawca był zobowiązany uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, która zgodnie z art. 72 ww. ustawy musi zostać wydana przed decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Komisja uznała protest za bezzasadny w odniesieniu do Kryterium nr 24, ponieważ wnioskodawca uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, co jest niezgodne z wymogami Kryterium nr 24.
Miasto i Gmina Kórnik wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217), skutkujące podtrzymaniem negatywnej oceny wniosku w sytuacji kiedy wnioskodawca spełnił wszystkie ustalone kryteria, a w konsekwencji naruszenie zasady zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 ww. ustawy, stanowiącego, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik oceny,
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 i pkt 10 b załącznika II Dyrektywy nr 85/337, poprzez pominięcie faktu, że projekt "Zwiększenie dostępności edukacji przedszkolnej w gminie Kórnik poprzez budowę nowego przedszkola we wsi Kamionki" nie jest wymieniony, jako wymagający przeprowadzenia oceny na środowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona.
Zgodnie art. 61 ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217), w związku z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji projektu operacyjnego, albowiem przy uwzględnieniu skargi stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust.1 ustawy. Zgodnie z treścią art. 50 ustawy, do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielenia dofinansowania nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów.
Powyższa regulacja oznacza, że kontroli sądów administracyjnych poddana jest ocena projektów, zgłaszanych przez wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie w ramach systemu realizacji regionalnych programów operacyjnych, dokonywana przez instytucję zarządzającą programami operacyjnymi (pośredniczącą lub wdrażającą) w realizacji takich programów, po wyczerpaniu środków odwoławczych.
W przedmiotowej sprawie procedura odwoławcza została wyczerpana.
Zdaniem sądu ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem treści art. 37 ust.1 stanowiącym, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.
Kontroli Sądu poddana została ocena projektu pt. "Zwiększenie dostępności edukacji przedszkolnej w gminie Kórnik poprzez budowę nowego przedszkola we wsi Kamionki", który to projekt został przez Miasto i Gminę Kórnik zgłoszony do dofinansowania na podstawie wniosku o nr RPWP.09.01-30-0025/16 w ramach WRPO na lata 2014-2020.
Istota sporu sprowadza się zasadniczo do ustalenia, czy zgłoszony do dofinansowania projekt jest zgodny z wymogami Regulaminu konkursu m.in. w zakresie oceny oddziaływania na środowisko (dalej: "OOS") czyli badania wpływu inwestycji na środowisko. OOŚ jest wymagana w przypadku planowanych przedsięwzięć uznanych za mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a może też być wymagana na drodze postanowienia administracji ochrony środowiska wobec przedsięwzięć uznanych za potencjalnie znacząco wpływające na środowisko. W podlegającym ocenie kryterium nr 24 sprawdzeniu podlega zgodność z wymogami OOŚ obowiązującymi w danym działaniu. Wymogi dla działania objętego niniejszym postępowaniem określono w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1, zwana dalej dyrektywą OOŚ), w ustawie z dnia 3 października 2008 r – o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2013.1235 ze zm.) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko).
Dokonując analizy tej przesłanki należy odnieść się do treści uzasadnienia ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt III SA/Po 1001/16), który wskazał, że istotą tego kryterium jest w istocie zgodność z wymogami OOŚ, a nie zachowanie procedury wymaganej do uzyskania oceny oddziaływania na środowisko. W ramach oceny oddziaływania na środowisko określa się, opisuje i ocenia skutki wpływu przedsięwzięcia na określone dobra, w tym środowisko, zdrowie, warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między ww. elementami. Na tym polega przedmiot oceny oddziaływania na środowisko, bowiem w ocenie Sądu w istocie chodzi o oszacowanie skutków wywołanych w środowisku za sprawą realizacji danego przedsięwzięcia. Niespornym, zdaniem WSA w Poznaniu wskazanym w ww. wyroku z dnia 20 grudnia 2016 jest, że inwestycja - przedsięwzięcie strony skarżącej jest zgodne z wymogami OOŚ, czego dowodzi decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 2 lipca 2013 r., w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jak wskazał WSA w Poznaniu w powyższym uzasadnieniu wyroku zachodzi sprzeczność pomiędzy procedurą przeprowadzenia tej oceny, a zapisem Regulaminu konkursu. Tym samym, zdaniem Sądu, to nie definicja kryterium oceny formalnej, a zapis Regulaminu spowodował uznanie, że strona nie spełniła wymogu określonego w kryterium nr 24. Zdaniem Sądu, ponownej oceny wymaga okoliczność, czy projekt w istocie odpowiada wymogom formalnym, bo niespornym jest, że przedsięwzięcie pozostaje w zgodzie i z Dyrektywą Nr 2011/92/UE i ustawą z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, czyli aktami prawnymi wskazanym w Regulaminie w pkt VI pkt 3. Regulamin stanowi zaś, że obowiązek wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz tryb jej wydania reguluje cyt. wyżej ustawa, ale jednocześnie jako warunek konieczny wskazuje nie element dotyczący zachowania trybu, ale dotyczący samego przedłożenia decyzji środowiskowych: "konieczne jest przedłożenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach". W powyższym uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że takimi decyzjami strona dysponuje. W ocenie Sądu zbyt formalistyczne jest przyjęcie, że strona nie wykazała zgodności z wymogami OOŚ poprzez niezachowanie procedury wydania decyzji środowiskowej, skoro decyzje takie zostały wydane (jedna już w samej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia 29 czerwca 2011r., gdzie w pkt 1.2 wskazano, że inwestycja obejmująca budowę centrum oświatowego nie zalicza się do przedsięwzięć wymienionych w cyt. wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko) i ustalono ostatecznie że nie ma potrzeby dokonywania oceny.
Podkreślić należy, że niniejsza sprawa podlega kontroli sądowej po raz drugi. W związku z treścią art. 153 p.p.s.a. Sąd dokona analizy normatywnej i zakresu działania organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy w kontekście wywiązania się z zaleceń wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt III SA/Po 1001/16). Sąd w ww. orzeczeniu wskazał m.in., że na podstawie treści wniosku o dofinansowanie projektu, załącznika F.1 zgodność projektu z polityką ochrony środowiska - strona błędnie w pkt F.3.1 wskazała, że projekt jest objęty załącznikiem II do dyrektywy OOŚ. Sąd wskazał, że organ nie weryfikował należycie tego punktu, pomimo iż w orzeczeniu KO uznano, że przedszkole nie jest objęte załącznikiem nr 2 do ww. Dyrektywy. Zdaniem Sądu w ww. uzasadnieniu wyroku wątpliwości organu powinna wzbudzić rozbieżność w wypełnionym wniosku. Sąd wskazał, że z jednej strony beneficjent w pkt F.3.1 zaznaczył, że projekt jest objęty dyrektywą, z drugiej zaś, że nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko. Dlatego też Sąd wskazał, że organ winien wezwać stronę do usunięcia tej rozbieżności, a przede wszystkim do wyjaśnienia, czy projekt jest przedsięwzięciem powiązanym technologicznie, bo tylko takie przyjęcie daje podstawę do uznania, że wymagana jest decyzja OOŚ, a ostatecznie ta okoliczność stała się podstawą do uznania, że nie spełniono kryterium nr 24. Ponadto, Sąd stwierdził, że żądanie korekty wniosku z dnia 8 czerwca 2016 r. zawierało odniesienie do kryterium nr 24 w aspekcie kolejności uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, a nie wyjaśnienia, czy przedsięwzięcie jest powiązane technologicznie. Sąd wskazał, że strona na tym etapie nie miała wiedzy, że niedotrzymanie warunku z kryterium nr 24 było skutkiem uznania, że realizuje ona jedno przedsięwzięcie. Nie mogła więc podjąć w proteście polemiki z uznaniem, że realizuje ona powiązane technologicznie przedsiębiorstwo, bo ani w informacji, ani w żądaniu korekty organ o tym nie informował. Sąd stwierdził, że wymóg załączenia oceny zgodności z OOŚ na podstawie uznania, że strona realizuje powiązane technologicznie przedsięwzięcie pojawił się dopiero w orzeczeniu Komisji Odwoławczej. Powyższe miało w ocenie Sądu wpływ na wynik sprawy, bo strona mogłaby w sytuacji, gdy przedsięwzięcie nie byłoby powiązane technologicznie dokonać korekty wniosku i wypełnić go w ograniczonym zakresie dysponując zaświadczeniem organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów Natura 2000. W ocenie Sądu wskazanym w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. wskazane zostało, że zakres żądanej dokumentacji musi być zdeterminowany rzeczywistym wskazaniem wynikającym z dokumentacji konkursowej. Zdaniem Sądu przeprowadzono ją w oparciu o dokumentację błędnie przedłożoną przez stronę, na skutek nieprawidłowego wezwania do usunięcia błędów, a nie wynikającą wprost z regulaminu konkursu. Wskazane wyżej niewłaściwe wezwanie beneficjenta do korekt uniemożliwiło właściwą ocenę projektu. Sąd wskazał, że w aspekcie art. 72 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w odniesieniu do samego tylko przedszkola zastosowanie tego artykułu było nieuzasadnione. Sąd wskazał, że przepis art. 72 i 71 ustawy należy odczytywać razem, a strona bezsprzecznie dyspozycję art. 71 zrealizowała. Sąd wskazał także, że jeżeli strona wezwana została do uzupełnienia wniosku o dofinansowanie budowy przedszkola, to nie powinna ponosić konsekwencji w zakresie całego przedsięwzięcia nieobjętego wnioskiem, skoro o wyjaśnienie tej kwestii organ się nie zwracał i nie powoływał na pkt VI pkt 5 regulaminu.
Dokonując analizy niniejszej sprawy rozważania należy rozpocząć od zakresu wywiązania się organu z powyższych wytycznych Sądu.
W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 11 maja 2017 r. Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej wskazała, że protest nie został uwzględniony.
Sąd wskazuje, że organ wywiązał się z wytycznych zawartych w wyroku WSA z 12 grudnia 2016 r., a dotyczących obowiązku ponownego wezwania wnioskodawcy w zakresie przez ten Sąd określonym. Jednakże po uzyskaniu odpowiedzi od wnioskodawcy organ uznał, że wniosek należy ocenić negatywnie, a to z powodu braku spełnienia kryterium nr 24.
Przypomnieć należy, że w ramach kryterium formalnego nr 24 – Zgodność projektu z wymogami OOŚ, sprawdzeniu podlegała zgodność z wymogami oceny oddziaływania na środowisko obowiązującymi w danym działaniu właściwym dla danego rodzaju inwestycji.
Sąd wskazuje, że organ nie tylko dokonał analizy dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę sprzecznie z przepisami prawa, zapisami regulaminu konkursu ale także sprzecznie z wytycznymi WSA wskazanymi w wyroku z dnia 12 grudnia 2016 r.
W niniejszej sprawie jak już wyżej zostało wskazane przedmiotem projektu jest dofinansowanie budowy przedszkola. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 12 grudnia 2016 r. wskazał, że jeżeli strona wezwana została do uzupełnienia wniosku o dofinansowanie budowy przedszkola, to nie powinna ponosić konsekwencji w zakresie całego przedsięwzięcia nieobjętego wnioskiem. Jednakże organ nie zastosował się do zaleceń Sądu w tym zakresie, naruszając w ten sposób treść art. 153 p.p.s.a. Podkreślić należy, że organ zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego, jako wzmocnienie słuszności argumentacji, powołał się na wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 539/10. Jednakże jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku NSA jednoznacznie wskazał, że "...problemem istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy nie było to czy ostateczne decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach są prawidłowe, bo ta okoliczność uchyla się spod oceny Instytucji Zarządzającej i wbrew stanowisku Sądu I instancji nie była objęta zaskarżoną negatywną oceną, lecz to czy są one adekwatne do przedsięwzięcia (przedsięwzięć) przedstawionego we wniosku o dofinansowanie. Ponadto NSA wskazał, że w ww. sprawie negatywna ocena projektu opierała się na twierdzeniu, że projekt dotyczy jednego przedsięwzięcia i powinien być objęty jedną (całościową) decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Podkreślić należy, że sprawa rozpoznawana przez NSA dotyczyła innego stanu faktycznego.
Natomiast w zakresie obowiązku wynikającego z pkt 4 f VI działu Regulaminu konkursu wynika, że w obszarze dokumentacji z zakresu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, przy czym dla przedsięwzięć dla których stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko – należy przedłożyć decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wraz z uzgodnieniem warunków realizacji przedsięwzięcia oraz opinią właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej - jeżeli taka została wydana.
Należy podkreślić, że wskazane w orzeczeniu KO IZ uzasadnienie w tym zakresie jest błędne. Przedmiot inwestycji tj. przedszkole nie podlega bowiem - zgodnie z treścią aneksu II ww. Dyrektywy - obowiązkowi przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Okoliczność tę stwierdził organ w uzasadnieniu orzeczenia KO z dnia 11 maja 2017 r. W sytuacji braku istnienia takiego obowiązku potencjalny beneficjent pomocy nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania przedłożenia takiego dokumentu.
Kolejny element istotny z perspektywy regulaminu oraz wytycznych Sądu w aspekcie art. 153 p.p.s.a., a stanowiący podstawę negatywnej oceny projektu dotyczy powiązania budowy przedszkola z innymi inwestycjami – w zakresie terminu – przedsięwzięcie powiązane technologicznie.
Organ powołuje się na treść pkt 5 części VI Regulaminu konkursu wskazując, że "... zaleca się unikanie dzielenia przedsięwzięć i np. występowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla każdego z etapów oddzielnie". W Regulaminie wskazano na przepis art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 Nr 199, poz. 1227). Podkreślić należy, że pkt 5 części VI Regulaminu konkursu normuje więc wyłącznie kierowane do beneficjentów zalecenie a nie bezwzględny zakaz dokonywania podziału większych przedsięwzięć. Także ten zapis w niniejszej sprawie nie może stanowić podstawy do negatywnej oceny projektu, a to z uwagi na brak jakichkolwiek negatywnych konsekwencji potencjalnego dokonania podziału przedsięwzięć, które są powiązane technologicznie. Wskazać także należy, że poszczególne przedsięwzięcia potencjalnego beneficjenta nie muszą stanowić przedsięwzięć powiązanych technologicznie, w niniejszej sprawie – w aspekcie konkursu - w postaci kompleksu edukacyjnego (centrum oświatowego).
Organ wskazał także, że do przeprowadzenia realizacji projektu wnioskodawca był zobowiązany do uzyskania i przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto w pkt 5 części VI Regulaminu zawarte została informacja, że zgodnie z art. 72 UOOS wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi nastąpić przed uzyskaniem przez wnioskodawcę m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Na podstawie art. 72 ust. 1 UOOS wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem: decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Organ stwierdził, że budowa przedszkola wraz miejscami parkingowymi jest powiązana technologicznie z pozostałymi budynkami kompleksu edukacyjnego w związku z czym jest przedsięwzięciem w rozumieniu zarówno ustawy OOS, jak i dyrektywy OOS dlatego też wnioskodawca był zobowiązany uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, która zgodnie z art. 72 UOOS musi być wydana przed decyzją o lokalizacji inwestycji. Organ stwierdził także, że w niniejszej sprawie niewłaściwa jest kolejność wydawanych w sprawie decyzji. W konkluzji uzasadnienia orzeczenia z dnia 11 maja 2017 r. KO IZ wskazała, że protest złożony przez wnioskodawcę należy uznać za bezzasadny w odniesieniu do kryterium nr 24 ponieważ wnioskodawca uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po uzyskaniu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, co jest niezgodne z wymogami kryterium nr 24 regulaminu.
W powyższym aspekcie Sąd wskazuje, że decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach są ostateczne i nie były wzruszone zarówno w trybie zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych środków prawnych. Tak więc funkcjonują w obrocie prawnym zgodnie z naczelnymi zasadami procedury administracyjnej. Tak więc badanie tychże decyzji, jak też postępowania w zakresie ich wydawania w aspekcie ich prawidłowości przez organ nie znajduje jakichkolwiek podstaw prawnych gdyż instytucja zarządzająca nie posiada w tym zakresie normatywnych kompetencji. (por. także ww. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 539/10, który wskazał, że "ta okoliczność uchyla się spod oceny Instytucji Zarządzającej".).
Podkreślić należy, że powołanie przez organ w orzeczeniu z dnia 11 maja 2017 r. treści art. 72 ustawy, który wymaga, aby wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nastąpiło przed uzyskaniem przez wnioskodawcę, m.in., decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie spełnia warunku rzetelnego i nie budzącego wątpliwości uzasadnienia braku spełnienia kryterium zgodności projektu z wymogami OOŚ.
Zgodnie z art. 37 ust.1 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasada przejrzystości, do której odnosi się wskazany wyżej przepis realizuje się zaś przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru.
Z powodu wskazanych wyżej braków w uzasadnieniu przeprowadzonej oceny wniosku, zdaniem Sądu, należy uznać, że ocena ta została przeprowadzona z naruszeniem art. 37 ust.1 ww. ustawy oraz sprzecznie z treścią art. 153 p.p.s.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej uwagi, które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie przepisu art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217) orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło