III SA/Po 513/11

Dnia 20 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi Sz. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2006 rok. I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu S. W., Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [...], [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] Prezydent Miasta [...] wymierzył H. T. podatek od nieruchomości za 2006 rok w kwocie 807,00 zł. W dniu 20 września 2010 r. w/w złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu podniósł, iż wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i prawidłowe określenie podatnika, bowiem na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] nazywa się obecnie Sz. E., a nie H. T. W odwołaniu wniósł także o umorzenie podatku z powodu trudnej sytuacji materialnej, albo o rozłożenie go na raty. Uwzględniając odwołanie Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r. o nr [...] na podstawie art. 207 i 210 w zw. z art.226 Ordynacji podatkowej zmienił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 roku poprzez zmianę imienia i nazwiska strony. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż organ źle określił podatnika, gdyż decyzją Prezydenta Miasta [...] H. T. zmienił nazwisko. Przytaczając treść art. 226 Ordynacji podatkowej organ przyjął, iż skoro wydał decyzję i uznał, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości to był uprawniony wydać nową decyzję, którą zmienił zaskarżoną decyzję. Także od tej decyzji Sz. E. wniósł odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i umorzenie podatku od nieruchomości z powodu trudnej sytuacji materialnej albo rozłożenie podatku na raty. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż organ podatkowy I instancji uwzględniając odwołanie w trybie samokontroli zasadnie decyzją z dnia [...] października 2010 r zmienił decyzję wymiarową poprzez wskazanie aktualnego imienia i nazwiska zobowiązanego. Ponadto zawarty już w odwołaniu z dnia 20 września 2010 r. wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty kwoty podatku od nieruchomości został załatwiony odrębną decyzję umarzającą postępowanie. Organ zauważył, iż pismo strony z dnia 20 września 2010 r. nie miało jednorodnego charakteru, ale obejmowało dwie różne czynności tj. wniesienie odwołania i złożenie wniosku o ulgi podatkowe. Są to dwie odrębne sprawy administracyjne rozpatrywane w oparciu o różne podstawy prawne. Ponadto warunkiem orzekania w sprawie ulg jest uprzednie powstanie zobowiązania i w przypadku umorzenia – przekształcenie zobowiązania w zaległość. Nie może być mowy o udzielaniu ulg przed ostatecznym zakończeniem postępowania. Skarżący skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż zdaniem Skarżącego organ rozpoznawał dwa wnioski w ramach jednej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W dniu rozprawy pełnomocnik Sz. E. złożył pismo procesowe, w którym wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2010 r. Podniósł, iż zaskarżone decyzje nie rozstrzygają o całości sprawy, bowiem Prezydent Miasta [...] nie wyjaśnił przyczyn nierozpoznania wniosku Skarżącego. Stąd decyzja wydana została z naruszeniem art.207 § 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto jeżeli organ podatkowy wydając decyzję w oparciu o treść art. 226 Ordynacji podatkowej doszedł do wniosku, że mógłby wprawdzie zmienić swoją decyzję, jednakże w zakresie niepokrywającym się w całości z żądaniem strony, nie będzie mógł dokonać weryfikacji własnej decyzji, lecz będzie zobowiązany do przekazania odwołania organowi odwoławczemu. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, iż uwzględniono tylko jeden z zarzutów Skarżącego, a mianowicie dotyczący zmiany imienia i nazwiska, pominięto natomiast kwestię nie zgadzania się płatnika na termin płatności rat podatku. Ostatecznie w ocenie pełnomocnika doszło do rażącego naruszenia prawa z uwagi na sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Na rozprawie pełnomocnik Sz. E. wyraził pogląd, iż rozstrzygniecie w sprawie ulg w spłacie podatku od nieruchomości winno zostać zawarte w decyzji Prezydenta Miasta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz.1269 ze zm), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę legalności zaskarżonych aktów prawnych. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji skład orzekający uznał, iż w toku postępowania organy nie dopuściły się naruszenia prawa, a w konsekwencji stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego decyzja organu I instancji wydana została w trybie art. 226 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz.60 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. W ramach samokontroli organ pierwszej instancji może ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć tylko tę sprawę, która została rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją. Prezydent Miasta [...] w oparciu o ten przepis zmienił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2006. To decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. skonkretyzował zobowiązanie podatkowe, czyli ujawnił podmiot i kwotę zobowiązania, a zarzuty strony w zakresie tejże decyzji dotyczyły wyłącznie wadliwości imienia i nazwiska zobowiązanego, przy czym istota tego zarzutu mogła prowadzić jedynie do zmiany decyzji. Zmiana decyzji była całościowa, a nie częściowa i nie pogarszała sytuacji strony odwołującej się. Organ nie przeprowadzał również w żadnym razie postępowania wyjaśniającego, a jedynie dokonał właściwej analizy żądania strony. Skoro strona w terminie odwołania złożyła konkretne zarzuty w odniesieniu do konkretnej decyzji – to ta część odwołania dotyczy w całości sprawy w granicach zgłoszonego żądania, czyli żądania przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Organ nie mógł więc wyjść poza zakres tego żądania i jednocześnie prowadzić postępowania podatkowego na skutek wniosku o ulgi w spłacie. Są to bowiem dwa odrębne postępowania, inne są cele i przesłanki podejmowanych w ich ramach rozstrzygnięć. Rację ma organ II instancji twierdząc, iż nie może być mowy o udzielaniu ulg przed ostatecznym zakończeniem postępowania wymiarowego, bowiem instytucja umorzenia czy też rozłożenia na raty ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie jest sporna zasadność wymiaru podatku. Wniosek o umorzenie zaległości, czy też jej rozłożenie na raty nie mógł więc dotyczyć w żadnym razie dopiero co skonkretyzowanego zobowiązania, czyli dopiero powstałej, a nie przyszłej zaległości podatkowej, nie mógł więc dotyczyć sprawy wymiaru podatku od nieruchomości. Tym samym zasadnie organ w ramach autokontroli, na podstawie art. 226 Ordynacji podatkowej ponownie rozpatrzył i rozstrzygał tylko tę sprawę, która została rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją, a ponieważ niesporną była kwestia właściwego określenia imienia i nazwiska zobowiązanego – odwołanie w całości zasługiwało na uwzględnienie. Bo tylko ta kwestia była jedynym zarzutem odwołania pod adresem decyzji Prezydenta Miasta [...]. Organ dokonał więc zmiany własnej decyzji w zakresie w całości pokrywającym się z żądaniem strony dotyczącym tej decyzji. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika podatnika – strona nie kwestionowała terminu płatności, ale konsekwentnie składała wniosek o udzielenie ulgi w spłacie w rozumieniu art. 67a Ordynacji podatkowej. Nie mógł więc to być jak twierdzi pełnomocnik drugi zarzut odwołania, ale odrębne żądanie podatnika. Wyraźnie zostało ono doprecyzowane w odwołaniu z dnia 16 listopada 2010 roku, w którym jednoznacznie Skarżący wnosi o umorzenie podatku lub rozłożenie go na raty powołując się na swoją trudną sytuację materialną, w żaden sposób nie kwestionując jego wysokości czy zasadności. Słusznie więc organy przeprowadziły w tym zakresie odrębne postępowanie. Podkreślić należy, iż ustawodawca w Ordynacji podatkowej wprowadził dwie odrębne procedury podatkowe: pierwszą odnoszącą się do określania zobowiązań podatkowych (art.21 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz drugą w sprawie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (art. 67a § 1 i nast.). Procedury te obowiązują niezależnie, jedna od drugiej i są to autonomiczne względem siebie postępowania podatkowe. Zasadnie organy więc osobno rozpatrywały składane przez Sz. E. wnioski o udzielenie ulg. Wprawdzie słusznie pełnomocnik Skarżącego podnosi, iż organ I instancji nie wyjaśnił przyczyn nierozpoznania wniosku Skarżącego w części dot. umorzenia podatku bądź rozłożenia go na raty, powinien bowiem dołożyć staranności w przekonaniu strony co do biegu wniosku o ulgi w spłacie. Niemniej jakkolwiek stanowi to naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie skutkowałoby uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Z uwagi bowiem na niesporny fakt zmiany imienia i nazwiska inne orzeczenie zapaść nie mogło. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi, a o kosztach na podstawie art. 250 tejże ustawy.