III SA/Po 516/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Towarzystwa ... na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ... z dnia ... w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego oddala skargę Burmistrz Miasta i Gminy S. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 17 oraz art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619; dalej: "u.p.e.a."), odmówił uznania zarzutów zgłoszonych przez P. G. w toku prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. G. postępowania egzekucyjnego, dotyczącego należności wynikającej z ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2013 r., nr [...], zobowiązującej stronę do zwrotu do budżetu Gminy S. niewykorzystanej w terminie dotacji w kwocie [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia 16 września 2011 r. do dnia zwrotu dotacji. W zarzutach w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązany wywiódł, że odstąpił od umowy nr [...] z dnia 18 maja 2011r. o wsparcie (powierzenie) realizacji zadania publicznego. Tym samym do czasu stwierdzenia ważności tej umowy, zdaniem skarżącego, jej postanowienia nie mogą być uznane za wiążące dla stron. W konsekwencji, wszelkie działania Gminy S. związane z realizacją umowy nr [...], w tym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, nie mają uzasadnienia prawnego, a zatem obowiązek zwrotu dotacji nie istnieje, gdyż według obowiązującego stanu prawnego Gmina S. nie przekazała [...] Towarzystwu Krajoznawczemu żadnej dotacji. Burmistrz Miasta i Gminy S. stwierdził, że nie jest prawdą, iż tytułu wykonawczy z dnia 13 listopada 2014 r. został wystawiony z naruszeniem obowiązującego prawa. Został on wystawiony w zgodzie z art. 27 u.p.e.a., na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2013 r., nr [...] Skargę [...] Towarzystwa Krajoznawczego na tę decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administarcyjny w P. wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po [...]. Wobec tego zarzuty zawarte w piśmie z dnia 27 listopada 2014 r. należało, zdaniem organu, uznać za bezpodstawne. W rezultacie złożonego przez stronę zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz 33 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut zobowiązanego nie mógł zostać uwzględniony. Według organu, zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym zobowiązany może podnosić jedynie wówczas, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie dochodzi do ponownego rozpoznania sprawy od strony merytorycznej. Okoliczność złożenia przez stronę oświadczenia o odstąpieniu od umowy dotacyjnej była okolicznością, o której Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało wiedzę wydając decyzję z dnia 4 stycznia 2013 r. w sprawie zwrotu dotacji. Organ podkreślił, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie można ponownie badać zasadności istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. [...] Towarzystwo Krajoznawcze wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił temu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności naruszenie art. 251 ust. 4 art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) w zw. z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z dnia 24 sierpnia 2003 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536 z późn. zm.) oraz przepisów Kodeksu cywilnego odnoszących się do zobowiązań umownych, w tym art. 65 tej ustawy. Uzasadniając przedstawione w skardze zarzuty strona wskazała na nieistnienie egzekwowanego obowiązku, ze względu na skuteczne wypowiedzenie umowy dotyczącej dotacji przez [...] Towarzystwo Krajoznawcze. Skarżący zwrócił wszystkie środki, jakie otrzymał, a następnie pobrał wynagrodzenie za zorganizowanie kolonii, które to świadczenia Gmina S. otrzymała i wykorzystała. W listopadzie 2014 r. Gmina S. w sposób nienależny dokonała zaboru mienia (środków finansowych) skarżącego w trybie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, wskazując na niezasadność zawartego w niej zarzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2015 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zawierające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego względem [...] Towarzystwa Krajoznawczego z siedzibą w Z. G.. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą prawną zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Instytucja zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ma na celu weryfikację dopuszczalności i prawidłowości wszczęcia i prowadzenia tego postępowania. Rzeczą organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie. W ramach tej instytucji ustawodawca przewidział konieczność ustosunkowania się wierzyciela do zgłoszonych zarzutów; wyłącznie wierzyciel jest uprawniony do konkretyzacji obowiązku podlegającego egzekucji i wystawienia tytułu wykonawczego obejmującego ten obowiązek. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. [...] Towarzystwo Krajoznawcze w związku z prowadzonym względem niego postępowaniem egzekucyjnym zgłosiło zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Jako uzasadnienie podniesionego zarzutu zobowiązany wskazał, iż należność nie istnieje, gdyż w sposób skuteczny odstąpił od umowy nr [...] z dnia 18 maja 2011r. o wsparcie (powierzenie) realizacji zadania publicznego. W skardze strona wywiodła, iż zwróciła wszystkie środki, jakie otrzymała, a następnie pobrała wynagrodzenie za zorganizowanie kolonii, które to świadczenia Gmina S. otrzymała i wykorzystała. Należy zauważyć w świetle brzmienia przytoczonej normy z art. 33 § 1 pkt u.p.e.a. pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Instytucja zarzutów w analizowanym trybie nie służy zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji. W tym celu właściwym trybem jest, zależnie od okoliczności, zaskarżenie decyzji w drodze odwołania albo – w odniesieniu do decyzji ostatecznej – jej zaskarżenie do sądu administracyjnego (po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji) albo wdrożenie jednego z trybów nadzwyczajnej weryfikacji decyzji. Innymi słowy, wierzyciel lub organ egzekucyjny, w związku ze zgłoszeniem omawianego zarzutu z pkt 1 art. 33 §1 u.p.e.a., nie mogą ponownie rozpoznawać sprawy od strony merytorycznej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w toku którego dochodziłoby do ukształtowania praw lub obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem wykonawczym, służącym jedynierealizacji (przymusowemu wykonaniu) obowiązków nałożonych w indywidualnym akcie administracyjnym. W myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W rozpoznawanym przypadku decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2013 r., nr [...], ustalająca obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po [...], zyskała walor prawomocności. W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z powyższych powodów zarzuty strony skarżącej, odnoszące się do kwestii zasadności orzeczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną decyzją z dnia 4 stycznia 2013 r. zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem – nie znajdowały uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawnych. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.