III SA/Po 517/08

Dnia 09 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi P.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] oddala skargę /-/M. Górecka /-/B. Koś /-/W. Długaszewska Postanowieniem z dnia 27.08.2008 r. nr [...], wydanym z powołaniem przepisów art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. 2001 r., Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) - Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu odmówił P.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 26.02.2008 r. nr [...], stwierdzającej powstanie długu celnego w stosunku do towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...], rok produkcji 1992, przyjmując dzień 22.02.1999 r. za dzień powstania długu celnego. Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor Izby Celnej przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego wskazując, że postanowieniem z dnia 08.04.2004 r. nr [...] zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne względem P. P. w sprawie uregulowania sytuacji prawnej towaru nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i umożliwieniu stronie zapoznania się z aktami sprawy dnia 26.02.2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wydał decyzję określającą wysokość długu celnego wraz z odsetkami. Organ wskazał, że przedmiotowa decyzja, wysłana na adres ustalony w toku postępowania wyjaśniającego nie została przez stronę odebrana. Na podstawie art. 150 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) pismo przechowano w placówce pocztowej zawiadamiając jednocześnie adresata o możliwości jego podjęcia w terminie 14 dni. Po upływie tego terminu ponownie zawiadomiono stronę o możliwości odbioru pisma w ciągu 7 dni licząc od dnia otrzymania zawiadomienia. Następnie pismo zostało przez pocztę zwrócone do Naczelnika Urzędu Celnego w L., który na podstawie art. 150 § 2 ordynacji podatkowej uznał za skutecznie doręczone w dniu 14.03.2008 r. i pozostawił pismo w aktach sprawy. P. P. pismem z dnia 06.05.2008 r. zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Celnego o doręczenie decyzji z dnia 26.02.2008 r. Jako powód nieodebrania przesyłki podał, że w okresie kiedy decyzja została wysłana przebywał za granicą. Dnia 06.05.2008 r. Organ celny wydał stronie kserokopie decyzji. P. P., pismem z dnia 12.05.2008 r. wniósł do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 26.02.2008 r. wraz z odwołaniem od decyzji oraz wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że pobyt za granicą od początku marca 2008 r. do dnia 30.04.2008 r. uniemożliwił zapoznanie się z decyzją i wniesienie środka zaskarżenia w terminie. Wyjaśnił, że powrócił z zagranicy w dniu 30.04.2008 r. i niezwłocznie tj. w dniu 06.05.2008 r. wystąpił do organu wydającego decyzję z wnioskiem o doręczenie mu decyzji, której kopię w tym samym dniu odebrał. Wskazał, że w dniu 06.05.2008 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu organ celny przytoczył treść art. 162 § 1, § 2 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, wymieniając cztery przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje skuteczność wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Organ celny stwierdził, że skarżący spełnił warunek dotyczący złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonał czynności, dla której termin został określony. Organ uznał za spełnioną przez P. P. przesłankę dotyczącą złożenia podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Strona wskazała, że dnia 30.04.2008 r. wróciła z zagranicy, następnie w dniu 06.05.2008 r. odebrała kopię decyzji i w ciągu 7 dni złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Badając czy P. P. uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, organ odwoławczy zaznaczył, że w postępowaniu o przywrócenie terminu organ bierze po uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenę winy według obiektywnych mierników staranności. Zdaniem organu strona powinna nie tylko podać przyczyny uchybienia terminu, ale i uprawdopodobnić, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy strony. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie P. P. podał jako przyczynę uchybienia nieobecność w miejscu zamieszkania, związaną z pobytem za granicą. Decyzja z dnia 26.02.2007 r. została wysłana P. P. na adres, pod którym dotychczas skutecznie doręczano mu korespondencję. Organ zaznaczył, że w toku postępowania strona nie kwestionowała i nie zmieniała adresu do doręczeń. Zdaniem organu P. P. był świadomy tego, że niebawem zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie w sprawie. Odebrał osobiście pismo z dnia 16.01.2008 r. wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Organ odwoławczy zaznaczył, że wnioskodawca będąc stroną postępowania celnego winien spodziewać się korespondencji ze strony organu celnego. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej trudno przyjąć, że wnioskodawca nie miał świadomości na jakim etapie znajduje się dotyczące go postępowanie. Organ zwrócił uwagę na fakt, że pierwsze awizo w związku z doręczeniem przedmiotowej decyzji nastąpiło przed deklarowanym wyjazdem P. P. za granicę. W konkluzji postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że opuszczając swoje miejsce zamieszkania strona obowiązana była ustanowić pełnomocnika lub co najmniej pouczyć domowników o konieczności przekazania informacji na temat odbieranej korespondencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonego postępowania i przywrócenie stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26.02.2008 r. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony zarzucił, organowi odwoławczemu naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że brak jest podstaw do przywrócenia P. P. terminu do wniesienia odwołania. Argumentując zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnik strony podkreślił, że skoro organ odwoławczy nie zakwestionował faktu, że dłużnik do dnia 30.04.2008 r. przebywał za granicą, to uznaje tę okoliczność za uprawdopodobnioną. Dodatkowo podniósł, że organ zarzuca skarżącemu, że nie dochował należytej staranności. Zdaniem pełnomocnika Organ nie wskazał na czym staranność taka powinna polegać. Podniesiony przez organ argument naruszenia przez dłużnika art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ pobyt dłużnika za granicą nie trwał pełnych dwóch miesięcy. Zatem dłużnik nie miał obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego powyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Przedmiotem niniejszego postępowania jest zagadnienie procesowe - przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Lesznie z dnia 26 lutego 2008 r. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przez organ II instancji przepisów postępowania. Na marginesie należy wskazać na przepis z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 z późn. zm.) zgodnie, z którym dotychczasowe przepisy stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Stosownie zatem do treści powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia tj. art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z powołanym przepisem art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - zwanej w dalszej części "Ordynacja podatkowa" – w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Treść § 2 art. 162 stanowi, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych powyższej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W przedmiotowej sprawie - co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z odpowiedzi na skargę - organ odwoławczy słusznie stwierdził, że P. P. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. W orzecznictwie podkreśla się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z dnia 18.08.2000 r., III SA 1716/99, niepubl.). Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Ponadto art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W tym miejscu należy wskazać za nietrafny zarzut podniesiony w skardze, że organ celny nie wskazał na czym staranność winna polegać. Organ celny analizując przesłankę braku winy przy uchybieniu terminu powołując orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego (wyrok NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99) wyjaśnił, że strona powinna nie tylko wskazać przyczyny uchybienia terminu, ale i uprawdopodobnić, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy strony. Przyczyna ta musi uniemożliwiać zarówno osobiste dokonanie czynności, jak też działanie za pośrednictwem osoby trzeciej. W literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz orzecznictwie podkreśla się, że (por. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym (celnym), zachowują tu swoją aktualność. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o powyższe rozważania należy stwierdzić, że zostało ono wydane zgodnie z przepisami prawa. Zasadnie zatem Dyrektor Urzędu Celnego odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 26 lutego 2008 r. W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozważył całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego wskazując na skierowane do strony, jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia 26.02.2008 r., zawiadomienie z dnia 08.04.2007 r. o wszczęciu z urzędu postępowania celnego. Skarżący osobiście odebrał pismo (k. 64 akt adm. i załączone zwrotne potwierdzenie odbioru). Skierowane do P. P. przez organ I instancji kolejne pismo z dnia 16.01.2008 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin umożliwiający stronie zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się do zebranego w sprawie materiału zostało również osobiście odebrane przez skarżącego (k. 42 akt adm. i załączone zwrotne potwierdzenie odbioru). Skarżący skorzystał z powyższego uprawnienia, udzielając dnia 23.01. 2008 r. pełnomocnictwo w zakresie analizy akt sprawy adwokatowi A. M. (k. 39 akt adm.). W przedmiotowej sprawie P. P. wskazał jako przyczynę uchybienia nieobecność w miejscu zamieszkania, związaną z pobytem za granicą w okresie od początku marca 2008 r. do 30.04.2008 r. (k. 21 akt adm. ). Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia 26.02.2008 r., została wysłana skarżącemu przesyłką poleconą na adres ul.[...] P., pod którym dotychczas skutecznie doręczano korespondencję. Przesyłka została zwrócona do Urzędu Celnego w dniu 18.03.2008 r. z adnotacją "nie zastano awizowano; data 28.02.2008 r." "awizowano powtórnie dnia 06.03.2008 r." "zwrot nie podjęto w terminie". Wobec faktu, że przesyłka ta została zwrócona do nadawcy pomimo dwukrotnego awizowania, została ona prawidłowo uznana przez organ celny za doręczoną w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, z dniem 14.03.2008 r. W zarzutach podniesionych przez skarżącego brak jakiegokolwiek sprecyzowania, w którym dniu P. P. opuścił swoje miejsce zamieszkania (podając jedynie, iż był to początek marca). W tym miejscu należy zgodzić się z poglądem organu, wskazującym na to, że pierwsze awizo miało miejsce w dniu 28.02.2008 r., a więc skarżący miał możliwość odbioru korespondencji po jej pierwszym awizowaniu, a być może nawet powziął informację o drugim zawiadomieniu. Za trafne należy uznać także twierdzenie organu, że pomimo wyjazdu za granicę, P. P., nie wykazał w sposób dostateczny braku własnej winy w spóźnionej reakcji na wydane rozstrzygnięcie. Będąc stroną postępowania celnego, powinien spodziewać się korespondencji ze strony organu celnego. Skarżący podniósł, iż jego pobyt za granicą nie trwał pełnych dwóch miesięcy, a więc nie miał on obowiązku ustanawiania pełnomocnika do doręczeń. Zatem według niego nie doszło do naruszenia art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu skarżący opuszczając czasowo miejsce zamieszkania, w trosce o swoje interesy, jakkolwiek nie miał obowiązku ustanowienia pełnomocnika, to winien co najmniej pouczyć członków rodziny o konieczności przekazania mu informacji na temat skierowanej do niego korespondencji. Strona nie podjęła tego typu działań, co skutkowało wniesieniem przez nią odwołania po upływie ustawowego terminu. Zaniechanie to uniemożliwiło pozytywne rozpatrzenie wniosku strony w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Sąd uznał, że skarżący korzystając z prawa do zapoznania się z materiałem sprawy i złożenia wyjaśnień był świadomy na jakim etapie znajduje się postępowanie i powinien mieć na uwadze, że zostanie ono zakończone w określonym czasie przez wydanie decyzji. Zatem zachowanie skarżącego, jako strony postępowania celnego, od której wymaga się dbałości o własne interesy, należy uznać - z punktu widzenia obiektywnych mierników staranności - za nieusprawiedliwiające uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika strony, zgodnie z którym, skoro organ nie kwestionuje faktu pobytu dłużnika za granicą do dnia 30.04.2008 r., to powinien on uznać okoliczność tą za uprawdopodobnioną, należy zauważyć, iż organ orzekający w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, słusznie wykazał, że z powodu braku dowodów przeciwnych, nie zanegował zaistnienia okoliczności wskazanej jako przyczyna uchybienia. Organ słusznie zwrócił uwagę, że przytoczony przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, nie określa uprawdopodobnienia okoliczności faktycznych, lecz wskazuje na uprawdopodobnieniu braku winy zainteresowanego. Bezspornym pozostaje, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał braku własnej winy w uchybieniu terminu. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Lesznie z dnia 26 lutego 2008 r. Wobec bezzasadności zarzutów podniesionych w skardze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oddalił skargę. /-/ M. Górecka /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska D.W.d