III SA/Po 525/08

Dnia 24 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska -Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi S. D. na decyzję Wojewody z dnia ...r. Nr ... w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia ...r. nr ...; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania ; III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – adw. P. M. kwotę ... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; IV. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją Burmistrz Miasta i Gminy orzekł, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. – Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm. ), o odmowie wymeldowania M. z pobytu stałego z mieszkania położonego w W. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że według S. M. opuściła sporny lokal w styczniu 2007r., a aktualnie zamieszkuje w T. Dnia 20 maja 2008 r. M. zeznała, iż od roku nie nocuje w lokalu z obawy o zachowanie męża. Przebywa w nim często i pozostawiła w mieszkaniu rzeczy osobiste. Z pisma Zakładu Gospodarki Komunalnej wynika, iż wyżej wymieniona dokonała zapłaty części zadłużenia wynikającego z wynajmu przedmiotowego mieszkania. Wnioskodawca wniósł o dołączenie do akt administracyjnych akt sądowych spraw toczących się przed Sądem Rejonowym i Sądem Okręgowym, z których miał wynikać fakt opuszczenia lokalu przez żonę. Posterunek Policji w których. ustalił, że M. od lutego 2007 r. nie zamieszkuje pod spornym adresem, przebywając u A. w T. W trakcie wizji lokalowej w dniu 9 czerwca 2008 r. ustalono, iż w mieszkaniu są meble, sprzęt RTV i AGD, stanowiące wspólny dobytek – według oświadczenia małżeństwa. M. wskazała w trakcie wizji jej rzeczy osobiste ( ubrania i kosmetyki ) oraz okazała dowody opłat za powyższe mieszkanie ( od sierpnia 2007 do czerwca 2008 r.). W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy nie zaszły przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem nie doszło do faktycznego opuszczenia spornego lokalu przez M. i zerwania z nim wszelkich kontaktów. W szczególności podkreślono, że w mieszkaniu znajdują się jej rzeczy osobiste. Wyjaśniono też, że przy ustalaniu stanu faktycznego pominięto pismo Policji, gdyż informacje w nim zawarte oparto na rozmowie ze stroną – S. i dlatego uznano za nieobiektywne. W ocenie organu opuszczanie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i stałego. W odwołaniu od tej decyzji S. wniósł o jej uchylenie oraz uznanie wniosku o wymeldowanie żony za zasadny. Według odwołującego postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone nierzetelnie i stronniczo. Wojewoda decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że M. nie opuściła przedmiotowego mieszkania w sposób dobrowolny i trwały. Ma w nim bowiem zgromadzony dobytek – majątek i rzeczy osobiste. Nie nocuje w tym w lokalu, ale zachowała z nim więzi, przebywa w mieszkaniu od czasu do czasu oraz opłaca czynsz i inne opłaty. Wnioskodawca próbował, co prawda w późniejszym terminie podważać ustalenia wizji twierdząc, że we wskazanej przez żonę szafie nie było jej rzeczy tylko jego, jednakże nie mogło mieć to, zdaniem organu odwoławczego, wpływu na ostateczne ustalenia faktyczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. wniósł o wymeldowanie M. ze spornego lokalu oraz ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i wizji lokalnej. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył zarzuty dotyczące tendencyjnych ocen zgromadzonego materiału dowodowego oraz tezę o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez M. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. pełnomocnik strony skarżącej zarzucił organom obu instancji liczne wady postępowania dowodowego polegające między innymi na nieustaleniu, czy uczestniczka postępowania mieszka, czy też nie w lokalu, z którego skarżący żąda wymeldowania i niezbadaniu, gdzie znajduje się centrum życiowe M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Sąd dokonując oceny zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem uznał, że skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. Nr 139 z 2006r., poz. 993 ze zmian. ). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania ( patrz m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2002r., sygn. akt II SA/Po 1942/00 ; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937 ; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 ). Miejscem faktycznego pobytu stałego danej osoby jest przy tym wyłącznie taki lokal, czy nieruchomość, w których skoncentrowane jest centrum interesów życiowych danej osoby, związane z załatwianiem spraw życia codziennego, wypoczynkiem, prowadzeniem gospodarstwa domowego, posiadaniem rzeczy osobistych, mebli, sprzętu AGD i RTV oraz innych ruchomości itd. Podkreślić należy ponadto, iż sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest zatem trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. Organy ewidencyjne nie są wobec tego uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania pod danym adresem, rozstrzygania sporów o prawo własności, konfliktów rodzinnych itd. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy stwierdził wydanie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, albowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że w niniejszej sprawie nie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu przez M. Okolicznością bezsporną – przyznawaną wielokrotnie w toku postępowania przez skarżącego i jego żonę - był fakt nie nocowania w lokalu przez M. Ma ona przebywać w tym mieszkaniu jedynie sporadycznie, w trakcie nieobecności wnioskodawcy. Z dokonanych oględzin wynika, iż w mieszkaniu są rzeczy osobiste ( odzież, kosmetyki ) uczestniczki postępowania oraz meble i sprzęt RTV i AGD stanowiący dorobek stron. Okoliczność ta przeczy co prawda tezie o całkowitym opuszczeniu lokalu przez M. jednakże, w ocenie Sądu, nie może również przesądzać o tym, iż mieszkanie to stanowi centrum życiowe żony skarżącego. Należy też zauważyć, że od listopada 2007 roku nie ma w tym lokalu prądu ( protokół wizji lokalowej). Zdaniem Sądu na podstawie dokonanych ustaleń faktycznych organy obu instancji zbyt arbitralnie stwierdziły, iż sporne mieszkanie jest nadal miejscem rzeczywistego stałego pobytu M., stanowiącym centrum jej interesów życiowych. W lokalu tym nie mieszka ona bowiem na co dzień, prowadząc normalne gospodarstwo domowe, nocując, wypoczywając itd. Nie wykonuje tych czynności w sposób ciągły ( przez wiele tygodni, miesięcy ). M. zeznała z resztą, iż przebywa i nocuje u swoich rodziców i znajomych. Z dołączonych do akt protokołów zeznań A. przesłuchiwanego między innymi w sprawie rozwodowej wynika zaś, że od początku 2007r. M. i wyżej wymieniony mieszkają razem w T., gdzie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Rozpatrując natomiast kwestię niedobrowolnego opuszczenia lokalu ( na skutek kłótni z mężem i obaw przed jego agresywnym zachowaniem ) organy ewidencyjne muszą uwzględnić to, iż, jak już wskazano wcześniej, o niedobrowolnym opuszczeniu miejsca stałego pobytu przez stronę można mówić jedynie wtedy, gdy podejmowała ona odpowiednie środki prawne zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania ( np. poprzez wniesienie powództwa posesoryjnego). W toku postępowania administracyjnego nie starano się zaś w ogóle ustalić, czy podejmowała czynności tego rodzaju. Ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie okazały się więc niewystarczające do jednoznacznego stwierdzenia braku przesłanek do wymeldowania ze spornego lokalu. Koniecznym wobec tego będzie uzupełnienie postępowania dowodowego m. in. poprzez przesłuchanie świadków ( np. sąsiadów., czy sąsiadów ) na okoliczność rzeczywistego pobytu strony zarówno w przedmiotowym mieszkaniu, jak i w T. Być może przydatne okaże się przeprowadzenie konfrontacji stron postępowania na rozprawie administracyjnej. Organy winny ponadto zbadać, na jakiej podstawie Posterunek Policji ustalił brak pobytu strony pod spornym adresem od lutego 2007 r. ( pismo z 29 maja 2008 r. ). Z notatki służbowej z dnia 1 lipca 2008r. ( k. 26 akt administracyjnych) nie wynika bowiem, że jedynym źródłem informacji był S. Według Sądu dopiero uzupełnienie postępowania dowodowego pozwoli na jednoznaczne stwierdzenie, czy sporne mieszkanie nadal stanowi centrum życiowe M., czy też wyżej wymieniona przebywa w nim sporadycznie w celu podtrzymania fikcji meldunkowej. Obowiązkiem organu będzie wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów na których organ się oparł i przyczyn, z powodu których, inne dowody zostały uznane za niewiarygodne. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż decyzja Wojewody jak i organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7 i art. 77 §1, art. 80 i art. 107 kpa ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ),Sąd orzekł o ich uchyleniu. O zwrocie kosztów postępowania i wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 200 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd postanowił natomiast na podstawie § 18 ust. 1 pkt. 1 c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 z 2002 r., poz. 1348 ze zm. ). /-/M. Ławniczak /-/ B. Koś /-/B. Sokołowska T.M.d