III SA/Po 527/11

Dnia 13 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą x złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, w jego małżeństwie obowiązuje wspólność majątkowa małżeńska. Jednocześnie stwierdził, że nie stać go na uiszczenie opłaty od skargi, gdyż jest rencistą prowadzącym działalność gospodarczą i nie posiada majątku poza prowadzonym przedsiębiorstwem. W skład przedsiębiorstwa wchodzi 8 ciągników siodłowych, [...] Wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych. Miesięcznie skarżący osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.333,33 zł, renta wnioskodawcy w wysokości 1.092,67 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1.682,00 zł. Z załączonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 wynika, że x uzyskał w tym okresie dochód w wysokości 40.288,87 zł, wykazując przychód w wysokości 1.873.880,091 zł oraz koszty uzyskania przychodu na poziomie 1.833.592,04 zł. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że w granicach możliwości finansowych wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy pozostaje poniesienie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie. Szczególnie w sytuacji, gdy strona posiada obiektywną zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania sądowego ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, która charakteryzuje się uzyskiwaniem przychodów na znacznym poziomie. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza jest związana z obrotem środkami finansowymi, ale warunkiem koniecznym prowadzenia takiej działalności jest utrzymywanie płynności finansowej oraz ciągłe inwestowanie własnych środków. Z tego powodu dwuosobowe gospodarstwo domowe skarżącego utrzymuje się jedynie z renty x. Pełnomocnik skarżącego wskazuje także na fakt zajęcia rachunków bankowych skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem Sądu ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wskazać należy, że co prawda wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, jednakże miesięcznie osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 3.000 zł, renty wnioskodawcy w wysokości ok. 1.000 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1.500 zł. Z załączonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 wynika, że skarżący uzyskał w tym okresie dochód w wysokości 40.288,87 zł, wykazując przychód w wysokości 1.873.880,091 zł oraz koszty uzyskania przychodu na poziomie 1.833.592,04 zł. Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, które jest utrzymywane z miesięcznych dochodów w łącznej kwocie 6.108,00 zł. W efekcie należy stwierdzić, że w granicach możliwości finansowych wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy pozostaje poniesienie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie. Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.