III SA/Po 528/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi D.W. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego D.W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm. ) odmówił wymeldowania D.W. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] we W. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przeprowadzone na wniosek V.W. postępowanie wyjaśniające nie dało podstaw do uznania, że D.W. dobrowolnie opuścił miejsce swojego pobytu, gdyż jak sam zeznał do wyprowadzenia się ze spornego budynku został zmuszony przez żonę i teściów. W odwołaniu od decyzji organu V.W. potwierdziła, że jej mąż dnia [...] zabrał swoje rzeczy i wyprowadził się z domu. Wskazała jednak, że jej mąż nie podjął żadnych działań, aby wrócić do domu, a ona ze względu na trudną sytuację materialną zdecydowała się sprzedać dom. Zaznaczyła przy tym, że po wyprowadzeniu się męża, w domu zostały zmienione zamki, gdyż D.W. jest alkoholikiem i awanturnikiem, a prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się D. W. nad rodziną, natomiast w sądzie toczy się sprawa rozwodowa. Decyzją z dnia [...] roku Wojewoda , Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 roku, Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm. ) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 czerwca1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku Nr 87, poz. 960 ze zm. ) uchylił w części zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu D.W. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] we W. W uzasadnieniu organ II Instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania, w którym nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. W opinii organu odwoławczego wątpliwości budzą ustalenia w zakresie opuszczenia przez D.W. spornego lokalu. Zaznaczył również, że organ I instancji nie dokonał żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy zainteresowany faktycznie podjął skuteczne środki prawne w celu przywrócenia utraconego prawa do posiadania lokalu. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że jeżeli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a korzystanie z mieszkania było utrudnione ( wymiana zamków ), to brak skutecznych środków prawnych ze strony zainteresowanego mających na celu powrót do spornego lokalu jest równoznaczny z tym, że D.W. zgodził się z zaistniałą sytuacją. Na tej podstawie organ stwierdził, że przedmiotowy lokal, który został przez zainteresowanego opuszczony w dniu [...] roku, nie stanowi dla niego wyłącznego centrum życiowego, gdyż nie jest lokalem w którym koncentrują się jego codzienne sprawy i w związku z tym wymeldował D.W. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego nr [...] przy ulicy [...] we W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D.W. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody i utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W z dnia [...] roku. W uzasadnieniu wskazał, że nie opuścił dobrowolnie zajmowanego lokalu, gdyż został z niego wyrzucony przez żonę i teściów, co zostało potwierdzone przez Policję, a jego opuszczenie nie miało charakteru trwałego, gdyż wielokrotnie przychodził do domu, lecz żona nie chciała go wpuścić do środka, a zamki w drzwiach zostały zmienione. Zaznaczył przy tym, że nigdy definitywnie nie wyprowadził się ze spornego lokalu, gdyż nie zabrał wszystkich swoich rzeczy, a na potwierdzenie owego faktu przesłał kserokopię korespondencji z żoną z dnia [...] roku. Dodatkowo skarżący podkreślił, że nieprawdą jest, że godził się z zaistniałą sytuacją, gdyż jak podkreślił interweniował na Policji chcąc powrócić do domu, pomimo iż jego żona ostrzegała go żeby nie kierował sprawy do Sądu, gdyż teściowa skarżącego, która jest ławnikiem i radną może sprawić, że jego starania nie przyniosą żadnego skutku, a poniesie on jedynie znaczne koszty. Skarżący zarzucił ponadto organowi odwoławczemu, że przed wydaniem decyzji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a decyzję wydał sprzecznie z obowiązującą linią orzeczniczą Naczelnego Sadu Administracyjnego, na potwierdzenie czego przywołał wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 roku, sygn. II SA/Wr 15/2000 oraz wyrok NSA z dnia 3 września 2002 roku, sygn. SA/Wr 332/2000. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez stronę skarżącą. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. ( sygn. akt K 20/01 ) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, przesłankę konieczną do wymeldowania danej osoby z pobytu stałego lub czasowego stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca tego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania ( patrz m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2002r., sygn. akt II SA/Po 1942/00 ; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937 ; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 ). Sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają zatem na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organy ewidencyjne nie są przy tym uprawnione - w związku z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego - do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania w określonym miejscu. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję wskazał na uchybienia organu I instancji polegające na nie wyjaśnieniu podnoszonej przez D.W. kwestii braku dobrowolności przy opuszczeniu lokalu, a zwłaszcza nie dokonał żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy zainteresowany faktycznie podjął skuteczne środki prawne w celu przywrócenia utraconego prawa do posiadania lokalu. W związku z tym zauważyć należy, że również organ II instancji takich czynności nie dokonał poprzestając na teoretycznych rozważaniach przesłanki opuszczenia lokalu. W toku prowadzonego postępowania organ administracji II instancji zobowiązany był podjąć wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa - zasada prawdy obiektywnej ) i w tym celu winien zebrać i wnikliwie rozpatrzyć materiał dowodowy korzystając ze wszystkich dostępnych źródeł informacji, umożliwiających wyjaśnienie sprawy, a nie sprzecznych z prawem. W każdym przypadku ustalenie wskazanych okoliczności wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, po którym należy umożliwić stronom zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, czego nie zrobiono naruszając art. 10 kpa, a następnie w uzasadnieniu decyzji wskazać na jakich dowodach decyzja została oparta, a jakim dowodom odmówiono wiarygodności i z jakich względów ( art. 107 kpa ). Wojewoda przed wydaniem decyzji z dnia [...] roku nie ustalił jednoznacznie, czy V.W. rzeczywiście sprzedała sporny dom czy też nie. W przypadku potwierdzenia sprzedaży, organ powinien był wezwać do udziału w sprawie nowych właścicieli lokalu przy ulicy [...] we W, ponieważ nowa decyzja zdecydowanie oddziałuje na ich interes prawny (jako właściciele muszą "znosić" osobę zameldowaną ) i z tego względu powinni zostać zawiadomieni o toczącym się postępowaniu w sprawie wymeldowania D.W. z lokalu stanowiącego ich własność, stosownie do treści art. 28 kpa w związku z art. 61 §4 kpa. Zaniechanie obowiązku zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 §1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego ( art.7, art. 77 i art. 107 kpa ), albowiem organy administracji wydały decyzje bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z uwagi na wskazane uchybienia procesowe, które w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b oraz lit. c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji wyroku. /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś