III SA/Po 529/21

Dnia 9 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomościami oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. SKO w [...] uchyliło postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. i ustaliło koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością oznaczoną nr ewidencyjnym działki [...], położoną w miejscowości [...], obręb [...], gm. [...] stanowiącą własność D. K. a: - działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność M. P., - działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność R. P., - działką oznaczoną nr [...] i [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa, - działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność Gminy [...] na łączną kwotę [...]zł i zobowiązał strony do uiszczenia należności w następujących częściach: - D. K. w kwocie [...]zł; - M. P. w kwocie [...]zł; - R. P. w kwocie [...]zł; - Skarb Państwa w kwocie [...]zł; - Gminę [...] w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że początkowo wszystkimi kosztami została obciążona D. K., na mocy postanowienia organu I instancji z dnia [...] września 2020 r. Po rozpatrzeniu środka zaskarżenia złożonego przez stronę pismem z dnia [...] października 2020 r. organ uchylił powyższe postanowienie organu I instancji i wskazał na inny sposób uiszczenia należności z tytułu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej "ustawa") rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ww. ustawie, sądy – art. 29 ust. 3. Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony – art. 30 ust. 1. Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 1-2 ustawy wydanie decyzji poprzedza: 1) dokonanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia; 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) – art. 31 ust. 1 ustawy. Umowę z geodetą dotyczącą wynagrodzenia ustala organ prowadzący postępowanie. Koszty czynności geodety mogą być rozpatrywane w ramach art. 264 § 1 kpa. Strony nie mogą zawierać w tym zakresie odrębnych umów. Zgodnie z art. 264 § 1 kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Organ wskazał, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w stadium administracyjnym i sądowym. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które: zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zgodnie natomiast z art. 153 Kodeksu cywilnego koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie. Zatem wszystkie podmioty uczestniczące w postępowaniu rozgraniczeniowym są zobowiązane do poniesienia udziału w tych kosztach. W przedmiotowym postępowaniu całkowity koszt rozgraniczenia wyniósł [...] zł co wynika z faktury wystawionej przez geodetę dnia [...] sierpnia 2020 r. Organ wskazał, że ww. kwotę podzielono na 5 punktów granicznych, za ustalenie każdego punktu granicznego kwota wyniosła [...] zł. Koszt jednego punktu granicznego podzielono przez liczbę właścicieli działek, przez które przebiega dany punkt graniczny. Następnie organ II instancji wskazał na sposób wyliczenia kosztów co do każdej ze stron postępowania rozgraniczeniowego. W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła naruszenie : - art. 7 kpa; - art. 8 § 1 i art. 9 kpa; - art. 77 § 1 kpa; - art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa; - art. 262 i art. 263 § 1 kpa. Strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zdaniem skarżącej doszło do niezasadnego zawyżenia kosztów pracy geodety. Koszty wykonanej usługi winny podlegać - zdaniem strony skarżącej - ocenie albowiem odbiegały od średniej wartości rynkowej. Strona stwierdziła, że nie miała wiedzy o kosztach usługi geodezyjnej. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie wydane zostało zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego. W przedmiotowej sprawie zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. SKO w [...] uchyliło postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. i ustaliło koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością oznaczoną nr ewidencyjnym działki [...], położonej w miejscowości [...], obręb [...], gm. [...] stanowiącą własność D. K. a: - działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność M. P.; - działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność R. P.; - działką oznaczoną nr [...] i [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa; - działką oznaczoną nr [...] stanowiącą własność Gminy [...]; na łączną kwotę [...]zł i zobowiązał strony do uiszczenia należności w następujących częściach: - D. K. w kwocie [...]zł; - M. P. w kwocie [...]zł; - R. P. w kwocie [...]zł; - Skarb Państwa w kwocie [...]zł; - Gminę [...] w kwocie [...]zł. W ocenie Sądu powyższe postanowienie jest prawidłowe. Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (art. 29 ust. 3 ustawy). Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony (art. 30 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 1-2 ustawy wydanie decyzji poprzedza: 1 ) dokonanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia; 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) – art. 31 ust. 1 ustawy. Prawidłowo wskazał organ II instancji, że umowę z geodetą dotyczącą wynagrodzenia ustala organ prowadzący postępowanie. Koszty czynności geodety mogą być rozpatrywane w ramach art. 264 § 1 kpa. Strony nie mogą zawierać w tym zakresie odrębnych umów. To organ wybiera osobę geodety i zakreśla rozmiar prac geodezyjnych związanych z rozgraniczaniem nieruchomości. Nie ma on obowiązku konsultowania tych czynności ze stronami postępowania. Organ II instancji zdaniem Sądu prawidłowo powołał podstawę prawną obliczonych kosztów, albowiem zgodnie z art. 264 § 1 kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które: zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W ocenie Sądu organ trafnie powołał też art. 153 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie. Prawidłowa był zdaniem Sądu konkluzja organu II instancji, że wszystkie podmioty uczestniczące w postępowaniu rozgraniczeniowym są zobowiązane do poniesienia udziału w tych kosztach ( a nie tylko podmiot wnioskujący o wszczęcie takiego postępowania). Należy przytoczyć w tym miejscu uzasadnienie wyroku z dnia 22 marca 2018 r. WSA w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 720/17), który to Sąd wskazał, że "w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie ma przepis art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, czyli interesu własnego, indywidualnego, opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego też przy wielości stron postępowania należy oceniać czy dane rozstrzygnięcie wpływa na sytuację prawną tylko wnioskodawcy, czy również pozostałych stron postępowania. Należy powołać się także na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 K.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. W kontekście powyższego należy również wyjaśnić, że w świetle przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.; dalej: "u.p.g.i.k.") w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie trzech rodzajów decyzji: (1) decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź - w przypadku braku dowodów - na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy); (2) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 u.p.g.i.k.), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 K.p.a.); (3) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Ponadto WSA w Poznaniu w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia [...] marca 2018 r. wskazał, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., organ może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, albowiem ustalenie granic nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów stały się sporne. Z tego względu prawidłowe było uchylenie przez organ II instancji postanowienia organu I instancji. W przedmiotowym postępowaniu całkowity koszt rozgraniczenia wyniósł [...] zł co wynika z faktury wystawionej przez geodetę M. G. z dnia [...] sierpnia 2020 r. Podkreślić należy, że geodeta ten został wybrany po przeprowadzeniu postępowania ofertowego. Jak wynika z informacji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. wynika, że oferta geodety - M. G. była najkorzystniejsza. W związku z powyższym została dnia [...] stycznia 2020 r. zawarta umowa nr [...] pomiędzy Gminą i Miastem [...] a geodetą - M. G.. Organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia szczegółowo wyjaśnił sposób obliczenia kosztów w stosunku do każdej ze stron postępowania. Organ wskazał, że kwotę podzielono na 5 punktów granicznych, za każdy punkt graniczny wyszła kwota [...]zł. Koszt jednego punktu granicznego podzielono przez liczbę właścicieli działek, przez które przebiega dany punkt graniczny. Następnie organ II instancji wskazał na sposób wyliczenia kosztów co do każdej ze stron postępowania rozgraniczeniowego, uwzględniając liczbę właścicieli działek przez które przebiega dany punkt graniczny zgodnie z zasadą, że koszty związane z rozgraniczeniem nieruchomości przy danym punkcie granicznym ponoszą właściciele działek, których działki graniczą w danym punkcie. Sąd, po dokonaniu kontroli judykacyjnej nie stwierdził, że w będącym przedmiotem kontroli sądowej postępowaniu nastąpiły naruszenia prawa materialnego czy też procesowego, które stanowiłyby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego spełnia kryteria normatywne. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.