III SA/Po 529/23

Dnia 15 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 6 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2022 oddala skargę. Dyrektor WOR ARiMR [...] decyzją z dnia 6 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w S. z dnia 25 lutego 2023 r., którą ; - przyznano skarżącej płatność ekologiczną na rok 2022 w łącznej wysokości [...] zł - odmówiono przyznania płatności do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Pakiet 11 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o płatność ekologiczną skarżąca podała m. in : - Pakiet 11 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji – działki o pow. 17,99 ha działka G 2 A – działka ewidencyjna [...] działka H 2 A – działka ewidencyjna [...] i [...]. Organ wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( t. j. Dz. U. z 2018, poz. 1784 ze zm. ) w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów. Zgodnie z § 9 ust. 9 powyższego rozporządzenia przy ustalaniu spełnienia warunków określonych w ust. 3 i 4 bierze się pod uwagę zwierzęta : 1 ) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, jeżeli w odniesieniu do tych zwierząt rolnik dokonał wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru: a) zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt – w przypadku bydła, kóz i owiec, b) koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję - w przypadku koni; 1 a ) [...] 2) wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia : a ) przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli, w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności – w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1 i pkt 1 a utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, nie później niż w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej; b) objęcia systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności – w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1 i pkt 1 a utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Zgodnie z § 9 ust. 13 rozporządzenia jeżeli rolnik nie spełnia warunku określonego w ust. 3 lub 4, płatność ekologiczna może mu zostać przyznana, w przypadku gdy warunek taki spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. Zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia w przypadku, o którym mowa w - § 9 ust. 13, do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej rolnik dołącza oświadczenie o rolniku lub rolnikach, z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 lub 4, zawierające oświadczenie tego rolnika lub tych rolników potwierdzające tę okoliczność - § 12 ust. 5, do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej rolnik dołącza oświadczenie zawierające zgodę innego rolnika lub rolników na uwzględnienie ich zwierząt przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 – sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję. Organ ustalił, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniała warunków z § 9 ust. 3 rozporządzenia ( nie jest posiadaczem wymaganych przez przepis zwierząt), nie przedłożyła ona ponadto przed organem dokumentów wskazanych w § 18 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia . Strona wprawdzie posiada konie, ale nie wypełniała ona obowiązku z § 9 ust. 9 pkt 1 lit b – dostarczenia zaświadczenia do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do dnia 31 października 2022 r. Co do posiadanych kóz czy owiec organ wskazał, że skarżąca nie posiada zarejestrowanej siedziby stada i zarejestrowanych w niej posiadanych zwierząt, które mogłyby zostać uwzględnione przy obliczaniu wysokości przysługującej płatności. W skardze zarzucono naruszenie : - § 9 ust. 3 w zw. z ust. 1 załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżąca nie jest posiadaczem zwierząt - § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 9 ust. 3 w zw. z § 9 ust. 9 lit b w zw. z § 9 ust. 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. - § 12 ust. 4 w zw. z § 9 ust. 10 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. - art. 8 i art. 9 kpa - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z § 9 ust. 3 i ust. 9 pkt 1 lit a-b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. - art. 138 § 1 pkt 1 kpa - art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z umów adopcyjnych ( z Fundacją P. ) i oddania użytkowania koni w celu stwierdzenia okoliczności posiadania koni przez skarżącą. Wniesiono o uchylenie decyzji w całości. Zdaniem skarżącej jest ona posiadaczką zwierząt w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634. – dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora WOR ARiMR [...] z dnia 6 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w S. z dnia 25 lutego 2023 r., którą ; - przyznano skarżącej płatność ekologiczną na rok 2022 w łącznej wysokości [...] zł - odmówiono przyznania płatności do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Pakiet 11 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organ II instancji wynika, że we wniosku o płatność ekologiczną skarżąca podała m. in : - Pakiet 11 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji – działki o pow. 17,99 ha działka G 2 A – działka ewidencyjna [...] działka H 2 A – działka ewidencyjna [...] i [...]. Stwierdzić należy w tym miejscu, że zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( t. j. Dz. U. z 2018, poz. 1784 ze zm. ) , dalej "rozporządzenie" w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów. Zgodnie natomiast z § 9 ust. 9 powyższego rozporządzenia przy ustalaniu spełnienia warunków określonych w ust. 3 i 4 bierze się pod uwagę zwierzęta : 1 ) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, jeżeli w odniesieniu do tych zwierząt rolnik dokonał wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru: a) zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt – w przypadku bydła, kóz i owiec, b) koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję - w przypadku koni; 1 a ) [...] 2) wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia : a ) przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli, w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności – w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1 i pkt 1 a utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, nie później niż w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej; b) objęcia systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności – w przypadku zwierząt innych niż wymienione w pkt 1 i pkt 1 a utrzymywanych przez rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Zgodnie z § 9 ust. 13 rozporządzenia jeżeli rolnik nie spełnia warunku określonego w ust. 3 lub 4, płatność ekologiczna może mu zostać przyznana, w przypadku gdy warunek taki spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. Zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia w przypadku, o którym mowa w - § 9 ust. 13, do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej rolnik dołącza oświadczenie o rolniku lub rolnikach, z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 lub 4, zawierające oświadczenie tego rolnika lub tych rolników potwierdzające tę okoliczność - § 12 ust. 5, do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej rolnik dołącza oświadczenie zawierające zgodę innego rolnika lub rolników na uwzględnienie ich zwierząt przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 – sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję. Zdaniem Sądu organ II i I instancji zasadnie ustalił, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniała warunków z § 9 ust. 3 rozporządzenia ( nie jest posiadaczem wymaganych przez przepis zwierząt ), nie przedłożyła ona ponadto przed organem dokumentów wskazanych w § 18 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Strona wprawdzie posiada konie, ale nie wypełniała ona obowiązku z § 9 ust. 9 pkt 1 lit b – dostarczenia zaświadczenia do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do dnia 31 października 2022 r. Co do posiadanych kóz czy owiec organ wskazał, że skarżąca nie posiada zarejestrowanej siedziby stada i zarejestrowanych w niej posiadanych zwierząt, które mogłyby zostać uwzględnione przy obliczaniu wysokości przysługującej płatności. Skarżąca współpracując z Fundacją "P. " posiada umowę adopcyjną z tą organizacją i na jej podstawie posiada 8 koni odebranych od właścicieli. Zajmuje się ona tymi końmi, żywi je itd. Pomaga też swojemu ojcu w prowadzeniu gospodarstwa w którym są 2 konie. W ocenie strony jest ona posiadaczem koni w rozumieniu Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie zwierząt. Skarżąca wystąpiła do Związku Hodowców Koni [...] o wydanie stosownego zaświadczenia z rejestru koniowatych, jednak związek nie wydał go, albowiem dokonuje tej czynności jedynie wobec właścicieli zwierząt. Sąd stwierdził jednak, że rację mają organy obu instancji, że warunkiem formalnym otrzymania dotacji jest posiadanie koni, ale przede wszystkim należało wypełnić obowiązek z § 9 ust. 9 pkt 1 lit b – dostarczenia zaświadczenia do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do dnia 31 października 2022 r. (obecnie przepis uchylony, jednak obowiązywał w dacie, której dotyczy omawiany wniosek). Sama skarżąca stwierdziła, że nie była w stanie spełnić tego obowiązku, gdyż nie jest właścicielem przedmiotowych zwierząt, a tylko właściciel może otrzymać stosowane zaświadczenie wymagane przez przepisy prawa. Sąd podkreśla, że rolnik ma prawo otrzymać wnioskowaną płatność, ale powinien spełnić sprecyzowane formalne warunki określone w przepisach prawa. Obowiązek przedstawienia określonego zaświadczenia w wymaganym terminie nie został przez skarżącą zrealizowany – jest to okoliczność bezsporna w przedmiotowej sprawie. Termin do złożenia zaświadczenia był przy tym terminem prawa materialnego nie podlegał on zatem wydłużeniu, ani nie może zostać przywrócony, np. w trybie art. 58 kpa. (patrz też wyrok WSA w szczecinie z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 906/18). Skarżąca niezasadnie odwołuje się do pojęć posiadacza czy właściciela na gruncie przepisów ustawy Kodeks cywilny. Przepisy stosowane w przedmiotowej sprawie nie odwołują się bowiem do tego aktu prawnego. W dacie złożenia wniosku o przedmiotowa płatność rozporządzenie nie określało pojęcia posiadacza koniowatego, dopiero nowa ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt z dnia 4 listopada 2022 r. (weszła w życie 6 stycznia 2023r. wprowadziła definicję właściciela koniowatego i posiadacza koniowatego, gdzie posiadacz koniowatego oznacza osobę fizyczną lub prawną, która odpowiada za koniowate. Zaznaczenia wymaga jednak to, że w dacie omawianego wniosku definicje powyższych pojęć były zawarte w innym akcie. Otóż rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych czystorasowych i mieszańców świni, handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium Unii oraz handlu ich materiałem biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego wprowadzania na terytorium Unii oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 652/2014, dyrektywy rady 89/608/EWG i 90/425/EWG i uchylające niektóre akty w dziedzinie hodowli zwierząt (U.UE.L.2016.171.66 z dnia 29.06.2016) wprowadziło definicję pojęcia właściciela koniowatego i posiadacza koniowatego. W każdym przypadku posiadacz koniowatego działa w imieniu i na rzecz właściciela. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy prawidłowo, nie był on zresztą kwestionowany przez stronę. Organ nie kwestionował tego, że skarżąca posiadała konie w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Nie było to jednak istotne przy dokonywaniu oceny, czy strona może otrzymać wnioskowaną płatność. Zdaniem Sądu decyzja organu II instancji została wydana prawidłowo i zgodnie ze stanem faktycznym znanym organowi na dzień wydawania tej decyzji. Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. ponieważ wnioski zgłoszone przez stronę nie służyły wyjaśnieniu istotnych w sprawie wątpliwości, organ nie kwestionował tego, że strona jest w posiadaniu zwierząt. Z tego względu skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.