III SA/Po 530/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak Protokolant: sekr. sąd Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania celnego I. Uchyla zaskarżone postanowienie, II. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 100,- (słownie sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska /-/B. Koś Postanowieniem z dnia 15 lipca 2004 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu, na podstawie art. 265 § 2, art. 267 § 1 pkt 5 lit c, art. 269 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r., Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 262 i art. 71 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) obciążył Zakład [...] S. S. [...] kosztami postępowania celnego w wysokości [...] PLN powstałymi w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego SAD [...] z dnia 23 września 2002 r. Koszty te obejmują wynagrodzenie za wykonaną przez Centrum [...] w P. ekspertyzę dotyczącą wyceny objętej zgłoszeniem celnym odzieży. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 23 września 2002r. Zakład [...] S. S. zgłosił na podstawie dokumentu SAD [...], celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu odzież. Zgłoszenie to poddano weryfikacji, ponieważ przedłożona do zgłoszenia celnego faktura okazała się niewiarygodna w części dotyczącej ceny transakcyjnej towaru. Okoliczność ta zobowiązała organ celny do ustalenia prawidłowej wartości przedmiotowego towaru na rynku polskim. W związku z tym pobrano próbki odzieży i przesłano je do ekspertyzy do Centrum [...] w P., w celu dostarczenia informacji potrzebnych do ustalenia wartości zgłoszonego towaru. Przeprowadzony dowód w postaci wyceny potwierdził zaniżenie ceny transakcyjnej odzieży i w związku z tym kosztem ekspertyzy obciążony został importer tj. Zakład [...] S. S. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie, zarzuciła, iż jego wydanie nastąpiło w sytuacji braku uzasadnionych przyczyn kwestionowania deklarowanej przez stronę wartości celnej towaru. Ponadto podniosła, że dowód z opinii biegłego powinien zostać przeprowadzony zgodnie z art. 190 Ordynacji podatkowej, a przeprowadzony został bez udziału strony, w związku z czym naruszono prawo czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania wyrażone w art. 123 Ordynacji podatkowej. Strona wskazała także, iż z przedmiotowej opinii nie wynika, że sporne zgłoszenie celne zostało dokonane nieprawidłowo, dlatego też krzywdzące jest i niezgodne z prawem żądanie od niej pokrycia kosztów ekspertyzy towaroznawczej. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2006r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a w związku z art. 239, art. 264, art. 267 § 1 pkt 4, art. 269 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 262 i art. 71 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości kwoty obciążenia strony kosztami postępowania i orzekł w tym zakresie w ten sposób, że w wierszu 6 sentencji postanowienia winno być [...] PLN, a w zakresie uchylonej kwoty kosztów postępowania w wysokości [...] PLN postanowił, że koszty te poniesie Skarb Państwa. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wyjaśnił, że ze względu na niemożność uzyskania miarodajnych materiałów porównawczych na podstawie, których możliwym byłoby ustalenie wartości celnej w myśl art. 25-28 Kodeksu celnego, organ celny wysłał próbki towaru do Centrum [...] w P., celem ustalenia na rynku krajowym wartości hurtowej identycznych lub podobnych towarów jak te importowane przez stronę. W dniu 29 listopada 2002r. wydano ekspertyzę, którą następnie uzupełniono pismem z dnia 16 kwietnia 2004 r. Na podstawie ww. ekspertyzy organ celny I instancji w decyzji nr [...] z dnia 15 lipca 2004 r. dokonał ustalenia wartości celnej zgłoszonego przez stronę do odprawy celnej towaru. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją nr [...], powyższe rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego uchylił w zakresie wartości celnej w pozycjach: 3 i 4 zgłoszenia celnego, a w pozycjach: 1 i 2 tego zgłoszenia postanowił pozostać przy określeniu wartości celnej dokonanym przez organ I instancji. Wobec faktu dokonania dla towaru z każdej pozycji dokumentu SAD jednej próbki, przy czym koszt każdego z badań wynosił [...] PLN (z podatkiem VAT), Dyrektor Izby Celnej uznał za zasadne obciążenie strony kosztami postępowania adekwatnymi do rzeczywistego wykorzystania ekspertyzy w niniejszej sprawie dla celów ustalania wartości celnej towarów (swetrów damskich i męskich) metodą "ostatniej szansy". Uwzględniając zatem dyspozycję zawartą w art. 71 § 4 Kodeksu celnego oraz mając na uwadze prawidłowo przeprowadzony przez organ I instancji proces zakwestionowania wartości celnej w trybie art. 23 § 7 Kodeksu celnego w poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego i w konsekwencji właściwe jej ustalenie w trybie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, co zostało omówione w ww. decyzji organu odwoławczego, należało stwierdzić, że koszty związane z przeprowadzeniem ekspertyzy wykonanej przez Centrum [...] w P. dla towarów z tychże pozycji powinny obciążać zgłaszającego. Natomiast w kwestii uchylonej kwoty kosztów postępowania, Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż stosownie do art. 264 Ordynacji podatkowej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Wprawdzie przeprowadzona w niniejszej sprawie ekspertyza dla towarów z poz. 3 i 4 zgłoszenia celnego odpowiada warunkom wynikającym z art. 71 § 4 Kodeksu celnego, jednakże została ona przeprowadzona przedwcześnie, gdyż uprzednio organ celny skutecznie nie zakwestionował danych wykazanych w zgłoszeniu celnym. Tym samym ekspertyza taka stała się zbędna, a więc koszty jej przeprowadzenia nie mogą obciążać strony. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów celnych obu instancji. Skarżący podniósł argumenty podobne jak te w zażaleniu, a mianowicie, iż pozyskanie przez organ celny dowodu z opinii biegłego nastąpiło z naruszeniem art. art. 123, 190, 191 i 192 Ordynacji podatkowej, wobec czego nie może ona stanowić dowodu w sprawie, co jest równoznaczne z brakiem podstaw prawnych do żądania od skarżącego kosztów związanych z ekspertyzą, tym bardziej że zdaniem skarżącego nie stanowi ona wystarczającej podstawy do zakwestionowania wartości celnej towarów. Dodatkowo strona podniosła, że w świetle przepisów art. 264 i 267 § 1 Ordynacji podatkowej koszty postępowania w niniejszej sprawie winny obciążać Skarb Państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach, do których zalicza się m. in. przepis art. 71 § 4 Kodeksu celnego, na podstawie którego obciążono stronę kosztami postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest obciążenie skarżącego kosztami postępowania tj. kosztami ekspertyzy z dnia 29 listopada 2002 r. wykonanej przez Centrum [...] w P., której wyniki stanowiły podstawę do przeprowadzenia kalkulacji ustalenia wartości sprowadzonego do Polski towaru wskazanego w poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego metodą ostatniej szansy określoną w art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 40 § 1 i § 2 Kodeksu celnego po przedstawieniu towarów, a przed nadaniem tym towarom właściwego przeznaczenia celnego, mogą one, za zgodą organu celnego zostać zbadane, a ryzyko i koszty badania nie obciążają organów celnych. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, polegającej w szczególności na kontroli samego zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów, bądź też na rewizji celnej towarów z możliwością pobrania próbek w celu przeprowadzenia ich dalszej analizy lub dokładniejszej kontroli (art. 70 pkt 1 i 2 ustawy). Art. 71 § 4 Kodeksu celnego stanowi zaś, że jeżeli w wyniku wykonanych analiz i badań stwierdzono, że towar został zgłoszony nieprawidłowo, koszty związane z przeprowadzeniem badań i analiz ponosi zgłaszający. Istotnym więc jest ustalenie, czy towar stanowiący przedmiot zgłoszenia celnego został faktycznie nieprawidłowo zgłoszony. W ocenie Sądu przeprowadzona przez Centrum [...] w P. ekspertyza - wycena z dnia 29 listopada 2002 r. uzupełniona pismem z dnia 16 kwietnia 2004 r. nie pozwoliła na prawidłowe ustalenie wartości celnej spornej odzieży sprowadzonej przez skarżącego (w tym wskazanej w poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego). W związku z tym nie można zgodzić się z twierdzeniem organów celnych, iż wartość celna przedstawionego do odprawy celnej towaru z poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego została zaniżona, co w konsekwencji spowodować miało nieprawidłowość zgłoszenia. Aby móc obciążyć stronę kosztami postępowania, w tym wypadku kosztami opinii biegłego należałoby z całą pewnością stwierdzić, iż przedstawiona przez Centrum [...] w P. wycena jest miarodajna i jej wyniki pozwalają na uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W rozpatrywanej sprawie tak nie jest, bowiem Sąd doszedł do przekonania, że organy celne nie ustaliły w sposób jednoznaczny, iż strona skarżąca dokonała w dniu 23 września 2002 roku nieprawidłowego zgłoszenia celnego zaniżając cenę transakcyjną towaru (w tym wskazanego w poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego) w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Konsekwencją dokonanych ustaleń było uchylenie, przez Sąd w tym samym składzie wyrokiem z dnia 6 maja 2009 roku decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu nr [...] z dnia 12 kwietnia 2006 roku w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług (sygn. akt III SA/Po 529/06). Mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz treść powołanego wyżej art. 71 § 4 Kodeksu celnego należało uznać, iż przesłanka zawarta w niniejszym przepisie nie została spełniona. W ocenie Sądu przeprowadzona na zlecenie organów celnych ekspertyza nie pozwoliła na stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że towar wskazany w poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego został zgłoszony nieprawidłowo w zakresie wartości celnej. W związku z tym obciążenie skarżącego kosztami postępowania w tym zakresie również było przedwczesne, wobec czego należało uchylić zaskarżone postanowienie i to w całości, mając na uwadze przejrzystość rozstrzygnięcia. Organ celny rozpoznając ponownie sprawę winien wziąć pod uwagę, czy uzupełniony materiał dowodowy - zebrany bez naruszenia przepisów i zasad postępowania zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Po 529/06 - pozwoli na przyjęcie, że w dniu 23 września 2002 roku S. S. nieprawidłowo zgłosił towar wskazany w poz. 1 i 2 zgłoszenia celnego zaniżając jego wartość celną. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. /-/M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/B. Koś T.M.d