III SA/Po 530/12

Dnia 20 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi W L na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia roku Nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu P G od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K decyzją z dnia 15 września 2011 r. wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm. ) – odmówił W L przyznania jednolitej płatności obszarowej za 2010 r. oraz odmówił mu przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych za 2010 rok. W uzasadnieniu podniesiono, iż w toku postępowania administracyjnego stwierdzono różnice pomiędzy powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli ( 9,64 i 6,59 ha ) a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia JPO i UPO we wniosku o dopłaty za 2010 rok ( 13,86 i 8,68 ha ). W przedmiotowym wniosku zadeklarowano m. in. działki 83 i 84. W trakcie kontroli stwierdzono błąd w kontroli krzyżowej z innym producentem rolnym dotyczący działki nr 83 i 84. Po wezwaniu strony dokonała ona korekty wniosku, pomniejszając zgłoszoną powierzchnię o działki nr 83 i 84. Oba grunty zostały wykluczone ostatecznie z płatności. Ponadto w przypadku działki D stwierdzono powierzchnię 1,12 ha, zamiast 1,26 ha. Procentowa różnica między wartością zadeklarowaną a stwierdzoną przekraczała 20 % lecz nie więcej niż 50 %, ( wynosi 43,77 % przy JPO i 31,71 % przy UPO ), wobec czego odmówiono przyznania wnioskowanych płatności. W odwołaniu od tej decyzji W L zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 58, 9, 35, 36 i 77 kpa oraz art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, podnosząc m. in., że na skutek procesu o zasiedzenie działek nr 83 i 84 nie był pewien, kto jest ich ostatecznym właścicielem i posiadaczem. W momencie wypełniania wniosku o dopłaty producent nie znał dokładnie zasad ich przyznawania, gdyż wiedza w tym zakresie nie była powszechnie dostępna. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P decyzją z dnia 23 lutego 2012 r. utrzymał w mocy orzeczenie I organu instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Organ odwoławczy wskazał, iż w kwestii uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania ( uprawy ) deklarowanych działek. Przedmiotowy wniosek nie był prawidłowy, a strona nie wykazała braku winy w powstaniu tej nieprawidłowości. W L świadomie zadeklarował we wniosku działki przez siebie nieużytkowane rolniczo. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w K oddalił apelację strony od postanowienia Sądu Rejonowego z 8 października 2009 r. stwierdzającego zasiedzenie spornych działek przez R K z dniem 14 maja 2008 roku. W L zrezygnował ze zgłoszenia działki nr 83 i 84 do wniosku o dopłaty za 2010 r., ale po uprzednim wezwaniu go przez organ do dokonania stosowanej korekty. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym nie stosuje się zmniejszenia płatności, gdy rolnik powiadomi organ o nieprawidłowościach wniosku zanim został powiadomiony przez organ o błędach wykrytych we wniosku. Wskazano ponadto, iż W L wiedział o zasadach przyznawania płatności co najmniej od 2009 roku, kiedy wystąpił pierwszy konflikt krzyżowy w zakresie spornych działek nr 83 i 84. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W L wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono m. in., iż istniał spór prawny co do własności spornych działek i skarżący zgłaszając je we wniosku o dopłaty za 2010 rok działał w dobrej wierze. Zarzucono organowi bezczynność przy załatwianiu sprawy oraz brak bezstronności. W piśmie z dnia 9.08.2012 r. pełnomocnik skarżącego, radca prawny P G wskazał, że korekta z dnia 4.10.2010 r. dotyczyła m. in. wycofania działek nr 83 i 84 z wniosku, natomiast w uprzednim wezwaniu organu I instancji z 9.09.2010 r. żądano od strony jedynie "złożenia wyjaśnień" oraz przedstawienia dowodów potwierdzających użytkowanie zgłoszonych gruntów. Skarżący nie dopuścił się nieprawidłowości z powodu celowego działania, gdyż długotrwałe postępowanie w kwestii zasiedzenia działek nr 83 i 84 zostało zakończone dopiero postanowieniem Sądu Najwyższego. W zakresie błędu co do powierzchni działek nr 85/1, 85/2, 87/1 i 87/2 wskazano, iż skarżący opierał się na wyciągu z rejestru gruntów. Organ nie mógł odmówić w całości dopłat, a jedynie był zobowiązany do zastosowania odpowiednich sankcji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm. ) jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi na grunty znajdujące się w jego posiadaniu dnia 31 maja danego roku i wchodzące w skład jego gospodarstwa rolnego w tej dacie. Przesłanką warunkująca uzyskanie powyższych środków unijnych jest wobec tego posiadanie ( użytkowanie ) danego gruntu rolnego, a nie bycie jego właścicielem. Wnioskodawca winien skutecznie udowodnić nie prawo własności do danej nieruchomości, a fakt władania nią, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. To czy użytkowanie danej działki przez osobę nie będącą jej właścicielem odbywa się za zgodą właściciela, czy też bez jego zgody nie ma istotnego znaczenia w sprawie o przyznanie dopłat bezpośrednich. Przepisy prawa nie przewidują przy tym przyznania płatności bezpośredniej zarówno właścicielowi nieruchomości, jak i jej użytkownikowi. W toku prowadzonego postępowania W L przed organem I instancji oświadczył, że jest właścicielem spornych gruntów nr 83 i 84, następnie w ramach dokonanej korekty wniosku wycofał te działki. Ostatecznie fakt nieposiadania w 2010 roku przez skarżącego przedmiotowych nieruchomości był okolicznością praktycznie bezsporną. Skarżący deklarował posiadanie odpowiedniej wiedzy w zakresie wymagań dotyczących ubiegania się o dopłaty unijne, podpisując w pkt. IX wniosku oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności. W przypadku wątpliwości w tym przedmiocie mógł zwrócić się o odpowiednią poradę do właściwych osób czy instytucji. Wniosek został złożony w dniu 07.05.2010 r., a skarżący wiedział o istniejącym konflikcie krzyżowym w zakresie działek nr 83 i 84 co najmniej od czasu prowadzenia postępowania w kwestii dopłat za 2009 rok. Ponadto podkreślić należy, iż postanowieniem z dnia 5.02.2010 r. Sąd Okręgowy w K oddalił apelację strony od postanowienia Sądu Rejonowego z 8.10.2009 r. stwierdzającego zasiedzenie spornych działek przez R K z dniem 14 maja 2008 roku. Już zatem przed datą złożenia przedmiotowego wniosku istniało prawomocne orzeczenie sądu powszechnego dotyczące potwierdzenia skutecznego przejścia prawa własności działek nr 83 i 84 na R K. Skutków prawnych tego orzeczenia nie zmieniały próby skarżącego dotyczące wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w K do Sądu Najwyższego. W postępowaniu administracyjnym wszczynanym na wniosek strony decyzja wydawana jest w oparciu o deklaracje faktycznych powierzchni przez nią użytkowanych. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w trakcie kontroli spowodować może nie tylko odmowę przyznania dotacji, lecz również konieczność zastosowania określonych sankcji finansowych. Wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń zawarte są w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym nie stosuje się zmniejszenia płatności, gdy rolnik powiadomi organ o nieprawidłowościach wniosku zanim został powiadomiony przez organ o błędach wykrytych we wniosku. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania powyższego zwolnienia od zastosowania odmowy przyznania płatności w całości za 2010 rok. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym i skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Sporne działki nr 83 i 84 nie były bowiem użytkowane przez niego, co sam przyznawał ostatecznie w trakcie postępowania. Skarżący wycofał działki nr 83 i 84 w ramach korekty wniosku, która została jednak dokonana na skutek wezwania organu z dnia 09.09.2010 r. do złożenia wyjaśnień dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości m. in. w zakresie działek 83 i 84. Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej w kwestii dokonania korekty wniosku przez stronę bez wezwania organu, gdyż treść wezwania do złożenia wyjaśnień nie budzi wątpliwości, że dotyczyła wyjaśnień co do stanu posiadania przedmiotowych działek o numerach 83 i 84. Niezasadne były ponadto zarzuty dotyczące nieprawidłowych ustaleń w zakresie powierzchni działki D (w przypadku której stwierdzono powierzchnię 1,12 ha, zamiast 1,26 ha ), gdyż organ II instancji wskazał szczegółowo w uzasadnieniu decyzji na sposób dokonywanych wyliczeń tej powierzchni, które w ocenie Sądu zostały dokonane prawidłowo. Zastosowana przez organ metoda wyliczenia powierzchni gruntów rolnych zgłoszonych przez beneficjenta do dopłat jest metodą wynikającą z obowiązujących przepisów prawa , na co zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wykonane zaś tą metodą wyliczenia ujawniły w istocie rozbieżność w powierzchni zgłoszonych we wniosku działek. Różnica wynikła stąd, że wnioskodawca opierał się na danych z ewidencji gruntów i budynków, nie brał pod uwagę tego, że dopłatami objęte są wyłącznie powierzchnie gruntów użytkowane rolniczo. Ostatecznie procentowa różnica między wartością zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 20 %, lecz nie więcej niż 50 %, ( wynosi 43,77 % przy JPO i 31,71 % przy UPO ), wobec czego zasadnie należało w ocenie Sądu odmówić przyznania stronie wnioskowanych płatności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z prawem, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ). O zwrocie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 2 powyższej ustawy w zw. z § 15 i §14 pkt 2 ppkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).