III SA/Po 540/17

Dnia 18 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2007r. oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] odmówił J.S., zwanej dalej skarżącą, przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...], w sprawie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od czerwca do grudnia 2007 r., w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1206/15. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. określił wobec skarżącej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres od czerwca do grudnia 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy wyżej wymienioną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 239/13 odrzucił skargę strony z dnia [...] stycznia 2013 r., bowiem nie wniosła ona należnego wpisu sądowego. Pismem z dnia [...] września 2015 r. pełnomocnik strony zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną. Łącznie z przedmiotowym wnioskiem został złożony wniosek o wznowienie postępowania. Pełnomocnik podniósł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowiący podstawę wniosku został ogłoszony w dniu 12 lutego 2015 r. i opublikowany w Dzienniku Urzędowym RP w dniu 20 lutego 2015 r. Od marca 2015 r., ze względu na stan zdrowia, wnioskodawczyni de facto zaprzestała wykonywania działalności, którą formalnie zakończyła w sierpniu 2015 r. W marcu zdiagnozowano u skarżącej rozległą przepuklinę brzuszną. W tym okresie była hospitalizowana oraz poddana zabiegowi wszczepienia siatki w dniu 25 marca 2015 r. W okresie następnych 4-5 miesięcy po zabiegu wnioskodawczyni w dalszym ciągu odczuwała bardzo silne i nawracające bóle jamy brzusznej oraz blizny pooperacyjnej, a także dolegliwe mdłości. Zgodnie ze wskazaniem lekarza skarżącej zalecano unikanie wysiłku fizycznego, stosowanie pasa elastycznego oraz środków przeciwbólowych. J.S. korzystała z sanatorium w miejscowościach nadmorskich, gdzie była poddawana zabiegom rehabilitacyjnym. W czynnościach niecierpiących zwłoki wnioskodawczynię zastępował jej mąż. Z uwagi na ograniczenie prowadzonej działalności oraz znaczny spadek obrotów wnioskodawczyni nie korzystała w tym czasie z obsługi prawnej oraz profesjonalnej pomocy prawnej Zdaniem pełnomocnika wnioskodawczyni dopiero [...] września 2015 r. powzięła wiadomość o treści wyroku Trybunału od swojego męża P.Z.. Następnego dnia wnioskodawczyni nawiązała kontakt z profesjonalnym pełnomocnikiem, który następnie złożył w jej imieniu przedmiotowy wniosek oraz wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W świetle zasad współżycia społecznego, zdaniem pełnomocnika, nie sposób czynić wnioskodawczyni zarzutów, że stan zdrowia utrudnił jej prowadzenie działalności gospodarczej uniemożliwił bieżące monitorowanie wydawanych aktów prawnych. W tym czasie wnioskodawczyni nie była także zdolna analizować skutków ogłoszonych wyroków, a jej sytuacja majątkowa uniemożliwiła korzystanie z profesjonalnej obsługi prawnej. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2012 r. W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej przez skarżącą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1206/15, uchylił ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organ II instancji odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania popadł w pewną niekonsekwencję, gdyż z jednej strony stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, z drugiej zaś, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Sąd wyjaśnił, że organ podatkowy nie wykazał, w jakim konkretnie momencie strona mogła dowiedzieć się o opublikowaniu przedmiotowego wyroku TK i od kiedy zaczął biec 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Organ w ocenie sądu skupił się w uzasadnieniu decyzji jedynie na wykazaniu winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Przedstawiając zalecenia sąd wskazał, że organ rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną, w szczególności zaś to, że skoro przyczyna uchybienia terminu wynikała z kwestii zdrowotnych skarżącej to należy konkretnie wskazać dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, t.j. dzień, w którym było już możliwym dokonanie przedmiotowej czynności procesowej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., wskazanym we wstępie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że sąd odnosząc się do konkretnych okoliczności stanu faktycznego wyjaśnił, że nie można liczyć tego terminu od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się od męża o wydaniu przedmiotowego wyroku TK. Skoro skarżąca podjęła [...] sierpnia 2015 r. działania dotyczące wyrejestrowania działalności gospodarczej należy uznać, że 7 dniowy termin zaczął biec od tego momentu i tym samym skarżąca nie dochowała tego terminu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów, zarzucając naruszenie: – art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, zwanej dalej O.p., poprzez wydanie ostatecznej decyzji, pomimo niezebrania całości materiału dowodowego, niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpoznania zgłoszonych przez skarżącą wniosków o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – męża skarżącej – oraz przesłuchanie skarżącej w charakterze strony, – art. 191 O.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów czyniące ją dowolną i wybiórczą, skutkujące błędnym ustaleniem, iż w dniu 19 sierpnia 2015 r. w odniesieniu do skarżącej ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania tylko na tej podstawie, że w tej dacie działalność gospodarcza skarżącej została wykreślona z rejestru, – art. 210 § 4 O.p. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów, które Organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że organ bezpodstawnie uznał, że stan zdrowia skarżącej umożliwiał jej złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu [...] sierpnia 2015 r. w sytuacji braku dowodów potwierdzających przedmiotową okoliczność. Organ nie odniósł się do wniosków dowodowych, mimo obowiązku w tym zakresie. Nadto wykreślenie działalności w dniu [...] sierpnia 2015 r. nie oznacza, że ustał wtedy stan chorobowy skarżącej. Ustalenia organu są oparte na domniemaniach – brak podstaw do uznania, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. skarżąca miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Zakończenie działalności było wynikiem działań męża skarżącej, a nie jej samej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718, ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia określenia momentu, w którym skarżąca mogła dowiedzieć się o wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201, zwanej dalej: O.p.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1), zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§2). Jak wskazuje się w orzecznictwie, w przypadku, gdy uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest wynikiem braku możliwości uzyskania wiedzy strony co do faktu wydania i wejścia w życie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.), musi być określony w sposób bezsporny co do faktu możliwości powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego orzeczenia (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1144/15). Nadto podkreślenia wymaga, że nie każda choroba, nawet udokumentowana zaświadczeniem o spowodowanej nią niezdolności do pracy, uzasadnia przywrócenie terminu. Okolicznością taką jest bowiem tylko choroba nagła, wyłączająca obiektywnie pojmowane podejmowanie czynności procesowej. Dlatego też w każdym przypadku podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i zdarzenia powinny być oceniane w sposób zindywidualizowany i zrelatywizowany (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 2168/15). Wskazać przy tym należy, co podnosił również organ w zaskarżonym postanowieniu, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1705/15, norma art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organy administracji publicznej, ani sąd, orzekający ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. Co szczególnie istotne, WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1206/15, wydanym w niniejszej sprawie, wskazał w uzasadnieniu, że w ocenie Sądu nie można liczyć 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się od męża o wydaniu przedmiotowego wyroku TK. Skoro skarżąca podjęła [...] sierpnia 2015 r. działania dotyczące wyrejestrowania działalności gospodarczej należy uznać, że określony 7 dniowy termin zaczął biec od tego momentu i tym samym skarżąca nie dochowała tego terminu. Marginalnie wskazać należy, iż nietrafna jest przy tym argumentacja, że skarżąca była zwolniona z podjęcia wszelkich działań, gdyż nie była profesjonalnym uczestnikiem obrotu prawnego. Zasadnie zatem organ przyjął, że złożenie przez Skarżącą podania w dniu [...] września 2015 r. należy uznać za dokonane po upływie ww. 7-dniowego terminu, w konsekwencji czego strona nie dochowała warunku formalnego określonego w art. 162 § 2 O.p. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.