III SA/Po 547/19

Dnia 14 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi P. S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019r nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2019r. nr [...], II. umarza postepowanie administracyjne, III. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "[...]ITD") decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez P. S. (dalej: "strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z [...] marca 2019 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] marca 2019 r. o godz. [...], w punkcie kontrolnym [...] na autostradzie [...] (kierunek [...]), przeprowadzono kontrolę drogową autobusu marki [...] o numerze rej. [...] Autobusem kierował J. P., wykonując w imieniu strony międzynarodowy przewóz drogowy osób (przejazd bez pasażerów) z Polski do [...]. W wyniku analizy danych cyfrowych pobranych z kary kierowcy i urządzenia rejestrującego stwierdzono, że od godz. 08:36 do godz. 08:42 oraz od godz. 08:44 do godz. 08:47 kierowca prowadził pojazd z kartą kierowcy umieszczoną w drugim slocie tachografu. W tym czasie w pojeździe nie było innego kierowcy, a w pierwszym slocie tachografu brak było karty kierowcy. Jak zeznał, przesłuchany w charakterze świadka kierowca, a także jak wynikało z okazanego przez niego wydruku, powyższe spowodowane było omyłką. WITD decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm., dalej: "u.t.d."), nałożył na stronę karę pieniężna w wysokości [...] zł, stwierdzając naruszenie z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy. Na skutek złożonego odwołania [...]ITD, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, wskazał, że kierowca nieprawidłowo obsługiwał sprawny technicznie tachograf na skutek czego jego aktywność była nieprawidłowo rejestrowana. Ustalony stan faktyczny zdaniem organu wyczerpuje przesłanki naruszenia określonego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, a zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. odpowiedzialność za to ponosi przedsiębiorca, w imieniu którego wykonywany był przewóz. [...]ITD wskazał, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92b u.t.d., bowiem dotyczy on przypadków, gdy podczas kontroli stwierdzono naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. Ponadto, brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., jako że do naruszenia doszło w okolicznościach, które strona powinna przewidzieć i nie dopuścić do ich powstania z uwagi na dysponowanie wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. Art. 92c u.t.d. odnosi się do sytuacji nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia, którym nie można zapobiec. W skardze skierowanej do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że kierowca popełnił błąd polegający na pomyleniu slotów tachografu i włożeniu karty do slotu przeznaczonego dla kierowcy nie prowadzącego pojazdu w przypadku załogi dwuosobowej. Błąd ten wynikał z nieuwagi. Po kilkuminutowej jeździe kierowca zorientował się o popełnionym błędzie. Pamiętając o zalogowaniu karty sygnał tachografu o jeździe bez karty traktował jako błąd urządzenia lub nie zatwierdzoną informację o jeździe bez karty w okresie wcześniejszym. Dopiero gdy pomimo skasowania błędu po krótkim postoju tachograf nadal sygnalizował jazdę bez karty przeprowadził on dokładniejszą kontrolę, która wykazała fakt zalogowania karty w drugim slocie. Natychmiast po stwierdzeniu błędu kierowca przełożył kartę do slotu pierwszego i po wykonaniu wydruku, na którym opisał i wyjaśnił zaistniałe zdarzenie, podjął dalszą jazdę. Po zatrzymaniu do kontroli kierowca wyjaśnił przyczyny powstałej nieprawidłowości, które nie zostały przez organ odrzucone. Skarżący podniósł, że kierowca mimo popełnionego błędu dopełnił wszystkich procedur, aby w dalszej części dnia działania były zgodne z przepisami. Pomyłka została uwzględniona przy planowaniu dalszej jazdy, czasu pracy i przerw. Kierowca pisemnie przyznał się do błędu, jako jedyny odpowiedzialny za zaistniałą sytuację. Skarżący powołała się na art. 92b ust. 1 u.t.d., wskazując na organizację i dyscyplinę pracy. Ponadto podniósł, że nie sposób przyjąć, aby był w stanie przewidzieć takie zachowanie kierowcy. Nie jest możliwe, by mógł mu zapobiec, a obciążanie go nim wykracza poza odpowiedzialność z tytułu nadzoru nad kierowcami. [...]ITD w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Inspektor Transportu Drogowego z [...] czerwca 2019 r., nr [...], jak również poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2019 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego – to jest art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przez jego niezastosowanie – co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") stanowi podstawę ich uchylenia, zaś – ze względu na zaistniałą podstawę do umorzenia postępowania przed organami ITD – zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a., także do umorzenia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega klarze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, a co wynika już z art. 92a ust. 7 u.t.d., wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 – załącznika nr 3 do ustawy. Odpowiedzialność administracyjna przewidziana w powyższych przepisach ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od winy podmiotu naruszającego obowiązki lub warunki przewozu drogowego. W bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy nie jest kwestionowane ani nie budzi wątpliwości tut. Sądu, że kierowca wykonujący w imieniu skarżącego międzynarodowy przewóz drogowy osób dopuścił się naruszenia określonego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, polegającego na niewłaściwej obsłudze homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującej nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Z tytułu tego naruszenia skarżącemu zgodnie z art. 92a ust. 1 w zw. z ust. 7 u.t.d. powinna zostać wymierzona kara pieniężna w wysokości [...] zł. Sporne pozostaje jednak, czy w okolicznościach kontrolowanej sprawy skarżący nie powinien być zwolniony z wynikającej z przywołanych regulacji odpowiedzialności z uwagi na wystąpienie przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Już w tym miejscu wykluczyć trzeba dopuszczalność sięgnięcia po rozwiązanie przyjęte w art. 92b ust. 1 u.t.d., skoro przepis ten odnosi się wyłącznie do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, które to naruszenia w sprawie nie wystąpiły. Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W ocenie tut. Sądu organy ITD błędnie uznały, że przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący dopełnił należytej staranności w zorganizowaniu i kontrolowaniu pracy kierowcy, aby nie doszło do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Jak bowiem bezspornie wynika z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym z niepodważanych przez organy ITD zeznań przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy, jak i dalszych wyjaśnień składanych przez skarżącego w toku postępowania przed tymi organami, do naruszenia z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym doszło tylko i wyłącznie na skutek omyłki kierowcy, który przez nieuwagę umieścił kartę w niewłaściwym slocie tachografu. Chociaż zasadniczo zgodzić trzeba się z twierdzeniami, znajdującymi zresztą szerokie poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że to przedsiębiorca odpowiada za działalność kierowcy, którym posługuje się przy realizacji przewozu drogowego, nie sposób jednocześnie uznać, aby niezależnie od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, występująca w tym względzie odpowiedzialność przedsiębiorcy, o której stanowi art. 92a ust. 1 u.t.d., była odpowiedzialnością wręcz absolutną. Należy w każdym przypadku poddać ów konkretne okoliczności faktyczne ocenie z punktu widzenia wystąpienia zdarzeń i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć i powstania naruszeń, na które nie miał on wpływu. Skoro w rozpatrywanym przypadku nie budzi wątpliwości, że okoliczności te zamykają się jedynie w sferze psychofizycznej (omyłki) kierowcy, a ich wystąpienie nie pozostaje choćby w pośrednim związku przyczynowym z wykonywanym zadaniem przewozowym – jego zaplanowaniem, organizacją, czy przebiegiem – to nie sposób przyjąć, jak uczyniły to organy ITD, by skarżący mógł je w jakikolwiek sposób przewidzieć, bądź miał na nie jakikolwiek wpływ. Znamienne w sprawie pozostaje przy tym zachowanie kierowcy, który po pierwsze niezwłocznie podjął czynności prowadzące finalnie do wykrycia naruszenia, zatrzymując dwukrotnie pojazd celem sprawdzenia działania tachografu, po drugie nie podjął żadnych czynności, jakie zmierzałyby do ukrycia stwierdzonego tak naruszenia, a wręcz przeciwnie, samodzielnie wykazał je na wydruku z tachografu, zaznaczając przy tym czas jego trwania. W momencie, w którym kierowca stał się świadomy tego, że doszło do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, ergo że przez swe zachowanie spowodował, iż zadanie przewozowe wykonywane było z owym naruszeniem, podjął wszelką działalność, jaką racjonalnie można było po nim oczekiwać, aby nie oddziaływało to na dalszy przebieg tego zadania. Utwierdza to tylko w przekonaniu, że samo naruszenie jest tego rodzaju, iż skarżący nie miał wpływu na jego powstanie, a okoliczności, które je spowodowały nie mogły być przez niego przewidziane. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 1. sentencji wyroku. Uznanie, że w sprawie zaszła przesłanka egzoneracyjna z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., która zgodnie z tym przepisem powoduje, iż postępowanie wszczęte w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. umarza się, implikuje konieczność sięgnięcia także po art. 145 § 3 P.p.s.a. i umorzenie postępowania administracyjnego, o czym orzeczono w pkt. 2. sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt. 3. sentencji wyroku postanowiono o kosztach postępowania sądowego