III SA/Po 548/17

Dnia 8 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 roku przy udziale spraw ze skarg X na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. nr, [...] II .stwierdza nieważność decyzji z dnia [...]r. nr [...] III. zasądza od Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor ZUS decyzją z dnia [...] r. odmówił X umorzenia składek w części finansowanej przez płatnika i składek za płatnika na własne ubezpieczenia na – ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP. Poczynione przez organ ustalenia co do sytuacji rodzinnej i majątkowej wnoszącego o umorzenie przedmiotowych składek, w ocenie organu nie uzasadniały ich umorzenia w świetle powołanych w decyzji przepisów prawa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołano się na przedawnienie należności składkowych: - na ubezpieczenie społeczne za okres [...] - na ubezpieczenie zdrowotne za okres[...], - na Fundusz Pracy za okres[...]. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor ZUS decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Strona wniosła skargę do WSA w Poznaniu pismem z dnia [...] r. W skardze podniesiono m. in. zarzut ustalenia stanu faktycznego w oparciu o dowody z innego postępowania. Dokumenty wskazane na str. 2 i 3 uzasadnienia decyzji nie dotyczą bowiem osoby skarżącego. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądowoadministarcyjne dotyczące przedawnienia należności składkowych zarzucił organowi, że nie przeprowadził analizy pozwalającej na uznanie, ze w badanej sprawie nie doszło do przedawnienia składek za okres od [...]roku. Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą akt III SA/Po 548/17. Po wniesieniu powyższej skargi organ wydał w dniu [...] r. decyzję zmieniającą decyzję z dnia [...] r. w zakresie fragmentu jej uzasadnienia ( wymienienia dokumentów stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia ). W pozostałym zakresie decyzję tą pozostawiono bez zmian. Organ powołał się przy tym na art. 154 §1 i 2 kpa. W skardze na powyższą decyzję z dnia [...] r. skarżący zarzucił organowi m. in. naruszenie - art. 6, 7 i 8 kpa w zw. z art. 16 kpa poprzez wydanie decyzji w naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego podważając tym samym zaufanie obywateli do państwa, - art. 154 §1 i 2 kpa poprzez jego niezasadne użycie w celu naprawienia błędu zawartego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. W odpowiedzi na obie skargi organ wniósł o ich oddalenie. Sprawę zarejestrowano pod sygnatura iii SA/Po 668/17. Organ odpowiadając na obie skargi wniósł o ich oddalenie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 8 listopada 2017r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. dz. U. 2016.718, ze zm.), dalej p.p.s.a., zarządził o połączeniu obu spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargi zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Dyrektor ZUS decyzją z dnia [...]r. odmówił X umorzenia składek w części finansowanej przez płatnika i składek za płatnika na własne ubezpieczenia na – ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP. Dyrektor ZUS decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W skardze na powyższą decyzję strona podniosła zarzut ustalenia stanu faktycznego w oparciu o dowody z innego postępowania. Dokumenty wskazane na str. 2 i 3 uzasadnienia decyzji nie dotyczą bowiem osoby skarżącego. Po wniesieniu skargi organ wydał w dniu [...] r. decyzję zmieniającą decyzję z dnia [...] r. w zakresie fragmentu jej uzasadnienia ( wymienienia dokumentów stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia ). W pozostałym zakresie decyzję tą pozostawiono bez zmian. Organ powołał się przy tym na art. 154 § 1 i 2 kpa. Zdaniem Sądu wydanie decyzji w tym trybie było niedopuszczalne, wobec czego decyzja z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniło stwierdzenie jej nieważności. Art. 154 § 1 kpa dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji, gdy możliwa jest zmiana lub uchylenie prawidłowej formalnie decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa – jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten dotyczy zatem sytuacji, gdy wydano prawidłową decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, a po jej wydaniu zdaniem organu należało ją zmienić czy uchylić ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. W niniejszej sprawie organ zastosował ten przepis nie w celu zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony, ale wyłącznie po to, by naprawić skutki prawne wadliwego fragmentu uzasadnienia decyzji z dnia [...] r. Taka praktyka jest niedopuszczalna, albowiem kwestia wadliwego uzasadnienia decyzji podlegała badaniu i ocenie w postępowaniu sądowym ze skargi wniesionej na tą decyzję. Z tego powodu Sąd uznał, że decyzja z dnia[...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt. 2 kpa ), co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 P.p. s.a. Wskutek wadliwej decyzji z dnia [...] r. nie doszło do skutecznego usunięcia wady uzasadnienia decyzji z dnia [...] r., co uzasadniało z kolei jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. Uzasadnienie tej decyzji zawiera bowiem fragment odnoszący się do dowodów zgromadzonych w ramach odrębnego postępowania dotyczącego innego podmiotu zobowiązanego wobec ZUS. Organ dokonał więc oceny dowodów nie złożonych w tym postępowaniu . Tak więc ustalenia faktyczne opierające się na tym materiale nie mogły być prawidłowe. Nadto słuszny był zarzut skargi odnoszący się do braku wnikliwej analizy przedmiotowych należności pod kątem ich przedawnienia. Organ jedynie podał, że z uwagi na postępowanie egzekucyjne bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu. Zdaniem Sądu taka odpowiedź na zarzut nie jest wystarczająca. Przede wszystkim organ ma obowiązek zbadać czy należność objęta wnioskiem o umorzenie w ogóle istnieje a tym samym czy nie jest przedawniona . Postępowanie wszczęte wskutek złożonego przez stronę wniosku o umorzenie obejmuje należności jedynie istniejące i tym samym nie przedawnione. Aby tę kwestię zbadać należy dokonać tego ze szczególną starannością, czego nie można stwierdzić oceniając działania ZUS. Nie mógł on bowiem dokonać szczegółowej analizy bowiem w aktach brak jest jakichkolwiek dokumentów na których podstawie można odeprzeć zarzut przedawnienia. Sąd przyjmuje bowiem, że badaniem organu objęte są te same akta administracyjne, które wraz ze skargą przekazane zostały Sądowi. Ponownie rozpatrując sprawę organ oceni materiał dowodowy dotyczący skarżącego, na jego podstawie ustali stan faktyczny i w oparciu o przesłanki umorzenia należności składkowych zawarte w obowiązujących przepisach rozpatrzy wniosek strony z dnia [...]r. uwzględniając wytyczne Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w pkt. I i pkt. II wyroku. O zwrocie kosztów skarżącemu postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i §14pkt 1 ppkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Pełnomocnik wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] - krotności stawki minimalnej, jednak Sąd uwzględniając stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku.