III SA/Po 551/10

Dnia 06 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 03 kwietnia 2009 roku nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) radcy prawnemu P. P. kwotę [...] zł ([...]) złotych, uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...], ([...])złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu 30 stycznia 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy wydał decyzje ustalające: nr [...] w sprawie podatku rolnego na rok 2009, nr [...] w sprawie podatku rolnego na rok 2009, nr [...]w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 r. Adresatem powyższych decyzji jest M. P. Pismem z dnia 16 marca 2009 r. zatytułowanym "odwołanie" R. P. oświadczył, iż w imieniu swojego mocodawcy M. P. wnosi odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wszystkich decyzji Burmistrza, ustalających podatek rolny i leśny na rok 2009, od gruntów położonych w obrębie C. W. oraz w C. gmina W.. Odwołujący wniósł o: – uchylenie zaskarżonych decyzji w całości jako niezgodnych z prawem i stanem faktycznym, – wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji w całości i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, – wznowienie postępowania od wszystkich decyzji od roku 2003 aż do chwili obecnej, – zwolnienie jego mandanta od podatku w całości. W uzasadnieniu odwołania R. P. podniósł, że jego mocodawca złożył do Burmistrza wniosek o zwolnienie z podatku rolnego i leśnego w całości z uwagi na nabycie gruntów od ANRSP w celu utworzenia nowego gospodarstwa rolnego. Zaznaczył przy tym, że przedmiotowe grunty nie są rozgraniczone w terenie z winy Burmistrza, przez co nie należy się jeszcze żaden podatek rolny. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 216 § 1 w zw. z art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił R. P. wszczęcia postępowania podatkowego. W uzasadnieniu orzeczenia organ podatkowy stwierdził, że w dniu 18 marca 2009 r. do Urzędu wpłynęło odwołanie od decyzji ustalających zobowiązanie pieniężne złożone przez R. P. Z dokumentów będących w posiadaniu Urzędu wynika, że w/w nie jest stroną w postępowaniu podatkowym, nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego fakt, iż jest pełnomocnikiem M. P. Organ podatkowy zauważył ponadto, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym toczy się postępowanie w sprawie decyzji, którą przyznano ulgę w podatku rolnym z tytułu nabycia gruntów, od której zostało wniesione odwołanie w 2008 r. Burmistrz wskazał również przesłanki formalne, jakie należy spełnić, aby korzystać ze zwolnienia z podatku rolnego od gruntów oznaczonych numerami geodezyjnymi działek: 136/2, 136/3 o pow. 0,1554 ha położonych w C. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. P. wniósł o jego uchylenie w całości, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Stwierdził, że niniejsze zażalenie składa w imieniu własnym i swojego mandanta M. P. Zaznaczył, iż pełnomocnictwo było złożone u Burmistrza, a na żądanie organu może przedłożyć kolejny jego egzemplarz. W uzasadnieniu zażalenia R. P. wyjaśnił, że w sprawie chodzi przede wszystkim o działki o nr 60/2 i 60/3 położone w C., stanowiące własność jego mocodawcy, a dzierżawione przez niego. Jego zdaniem, na powyższe grunty przysługuje w całości zwolnienie z podatku rolnego. Zaznaczył przy tym, iż na żadne działki nie została udzielona jakakolwiek pomoc. W konkluzji zażalenia podniósł, że Burmistrz nie rozpoznał istoty sprawy. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, w aktach sprawy nie ma dokumentu świadczącego o umocowaniu R. P. do działania w imieniu i na rzecz M. P. Skarżący wiedział o tym fakcie z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, a jednak nadal nie przedstawił stosownego pisma. W świetle powyższego Kolegium uznało, że nie ma podstaw do negowania stanowiska organu I instancji i jego rozważania przyjmuje w niniejszej sprawie za własne. W skardze na powyższe postanowienie R. P. wniósł o jego uchylenie w całości, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, że pełnomocnictwo do działania w imieniu M. P. już dawno złożył na piśmie do akt spraw podatkowych i innych toczących się przed organami obu instancji. W piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego przyznanego z urzędu, wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego w całości oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 3 kwietnia 2009 r. oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu przed organami obydwu instancji i pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia; 2) naruszenie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wezwania wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braku formalnego w postaci niedołączenia pełnomocnictwa do akt na podstawie art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na jej uwzględnienie. Argumentacja przedstawiona przez stronę skarżącą, w szczególności w piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r. jest w całości zasadna. Przedmiotem oceny legalności Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 czerwca 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 3 września 2009 r., którym odmówiono skarżącemu R. P. wszczęcia postępowania podatkowego. Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w oparciu o akta sprawy, jak również dokonując analizy zarzutów przedstawionych w skardze, Sąd stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Niniejsze postępowanie zostało wszczęte na skutek pisma z dnia 16 marca 2009 r. wniesionego przez R. P. Pismo to zostało zatytułowane jako "odwołanie". W treści pisma R. P. wyraźnie wskazał, iż w imieniu swojego mocodawcy M. P. wnosi odwołanie do SKO od wszystkich decyzji Burmistrza ustalających podatek rolny i leśny na rok 2009 od gruntów położonych w obrębie C. W. oraz w C. gmina W. W ocenie Sądu z treści ww. pisma, w sposób jednoznaczny wynika, że jest to odwołanie wniesione przez M. P., reprezentowanego przez pełnomocnika w osobie R. P. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że R. P., działając jako pełnomocnik, nie przedłożył pełnomocnictwa udzielonego przez M. P. do wniesienia w jego imieniu odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2009 r. Zgodnie bowiem z art. 137 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Jednakże, zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W § 4 powołanego przepisu wskazano, że organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Przy czym w art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej ustawodawca stwierdził, iż przez podanie należy rozumieć żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski. Wobec powyższych regulacji organ I instancji zobowiązany był wezwać – na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej – pełnomocnika R. P. do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa do wniesienia odwołania w imieniu M. P., pouczając, iż niewypełnienie tego wezwania spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 259/06 nieusunięcie braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia, w świetle art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie niedopuszczalnością odwołania z art. 228 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Rację ma zatem strona skarżąca, iż organ I instancji naruszył art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem nie wezwał pełnomocnika R. P. do uzupełnienia braku formalnego wniesionego przez niego odwołania poprzez przedłożenie w terminie 7 dni pełnomocnictwa do jego wniesienia udzielonego przez podatnika M. P., pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wskazane naruszenie prawa procesowego niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd skutkowało uchyleniem przez Sąd postanowień organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe obu instancji zobowiązane są uwzględnić powyższe wskazania. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzekł , jak w sentencji.