III SA/Po 551/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-12-07

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Ireneusz Fornalik, Mirella Ławniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, FGŚP, dodatkową opłatę oraz odsetki za zwłokę, za okresy sprzed przeniesienia odpowiedzialności na spadkobiercę, mogą ulec przedawnieniu na zasadach ogólnych, czy też obowiązują odrębne przepisy dotyczące przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut przedawnienia należności jest chybiony. Należności składkowe wynikające z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (spadkobiercy) przedawniają się po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana, zgodnie z art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi odrębną regulację, wyłączając stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia w tym zakresie. Ponadto, sąd uznał, że nie zaszły przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż nie stwierdzono całkowitej nieściągalności ani nie zaistniał ważny interes osoby zobowiązanej, który uzasadniałby umorzenie ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, będąca spadkobierczynią zmarłego męża, wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, FGŚP, dodatkową opłatę oraz odsetki, powołując się na trudną sytuację majątkową i rodzinną oraz przedawnienie części należności. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszła całkowita nieściągalność ani nie zaistniał ważny interes osoby zobowiązanej. Po odmowie ponownego rozpatrzenia sprawy, skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując argumenty o przedawnieniu i trudnej sytuacji życiowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 7 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oddala skargę Dnia 28 sierpnia 2017 roku W. G. złożyła w Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, FGŚP, dodatkowej opłaty oraz odsetek za zwłokę. We wniosku wskazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych należności. Powstały one w związku działalnością męża A. G., który zmarł 26 lutego 2014r., a którego została spadkobierczynią. Podkreślono we wniosku, że należności za okres grudzień 1992 - kwiecień 1994, grudzień 1993 - październik 1996, marzec 2001- listopad 2003 w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. o Nr Sk 40/12, OTK-A 2013 uległy przedawnieniu. Zdaniem wnioskodawczyni, z orzeczenia Trybunału wynika wprost, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomościach nie wyklucza przedawnienia w rozumieniu art. 70 § 6 i § 8 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji wskazane okresy zaległości składkowych za grudzień 1992- kwiecień 1994, grudzień 1993 - październik 1996, marzec 2001 - listopad 2003 winny ulec przedawnieniu. W piśmie procesowym z dnia 23 października 2017r. pełnomocnik skarżącej wskazała na konieczność przeanalizowania przez Zakład okresów zawieszenia biegu przedawnienia i rozważenia przedawnienia należności składkowych w oparciu o linię orzeczniczą powstałą po w/w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego . Decyzją z dnia [...] lutego 2018 roku o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS odmówił na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. – O systemie ubezpieczeń społecznych umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 9.062,16 zł, a na podst. art. 83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust.3a i art. 32 ustawy - O systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 9.962,16 zł. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności odniósł się do sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej. Ustalono, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą od 28 lutego 1992r. do 30 kwietnia 1994r. w ramach spółki cywilnej "G. S." W. i A. G.. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. Ponadto decyzją z dnia 24 stycznia 2017r. Zakład przeniósł na skarżącą jako spadkobierczynię odpowiedzialność za zobowiązania A. G.. Wnioskodawczyni nigdzie nie pracuje, uzyskuje dochód z renty rodzinnej w kwocie brutto 2.641,40 zł plus dodatek pielęgnacyjny w kwocie 209,59 zł. Świadczenie to jest zajęte przez komornika sądowego, który dokonuje potrąceń w wysokości 660,35zł. Po potrąceniach pozostaje kwota netto 1.728,91 zł. Strona korzysta z pomocy socjalnej w kwocie 157, 20 zł, gospodarstwo domowe prowadzi z synem G. G., który uzyskuje dochód tytułu zatrudnienia w kwocie 7.188,16 zł oraz z prowadzonej działalności gospodarczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazano, że wspólne, jej i syna koszty utrzymania wynoszą 1.600, 00 zł. W. G. posiada jeszcze inne zobowiązania pieniężne, które są spłacane oraz dochodzone egzekucyjnie przez komornika sądowego w łącznej kwocie 1.400 zł. Jest też właścicielką trzech nieruchomości, wpisanych do ksiąg wieczystych o nr [...] oraz [...], które są zabezpieczone hipoteką przymusową. Wnioskodawczyni jest osobą schorowaną, po przebytym wylewie krwi do mózgu, jest pod stałą kontrolą lekarza. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone dnia 29 listopada 2017r. z uwagi na bezskuteczność, a komornik sądowy egzekwuje ze świadczenia rentowego należności pracownicze. Dalej organ wyjaśnił, że na gruncie powyższych okoliczności nie sposób przyjąć, że wystąpiła sytuacja , o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawy –O systemie ubezpieczeń społecznych , czyli sytuacja całkowitej nieściągalności .Nie zaistniały też przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 a w/w ustawy. Zakład uznał, że brak jest podstaw do twierdzenia, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, pomimo, że Zakład uznaje trudną sytuację materialną strony. Jednakże umorzenie zobowiązań powodowałoby uwolnienie spod dochodzenia należności, które powinny zasilić finanse publiczne . Odnośnie przedawnienia należności Zakład mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. oraz ukształtowaną po jego wydaniu praktykę orzeczniczą uznał, że nastąpiło przedawnienie należności na koncie spółki cywilnej "G. S." W. i A. G. za okres 11/1992 - 04/1994 oraz na koncie zmarłego męża A. G. za okres 12/1993 - 10/1996r., pomimo zabezpieczenia tych należności hipotekami. Natomiast należności na ubezpieczenie zdrowotne wskazane w sentencji decyzji nie są przedawnione z uwagi na zawieszenie terminu przedawnienia w związku z treścią art. 24 ust 6 u.s.u.s. Ponadto od chwili powstania odpowiedzialności następcy prawnego kwestie przedawnienia reguluje art. 24 ust 5d w/w ustawy. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku odniosła się do ustaleń i oceny sytuacji finansowej i osobistej skarżącej podnosząc, że z uwagi na rodzaj problemów zdrowotnych, a przede wszystkim wiek strony i fakt, że nie ma absolutnie żadnej możliwości uzupełnienia dochodów choćby poprzez podjęcie zatrudnienia dowodzą zaistnienia trudnej sytuacji, która uzasadnia umorzenie należności. Ponadto, w sytuacji nie uwzględnienia tych argumentów wniesiono o umorzenie odsetek od powstałej zaległości, bowiem gdyby Zakład zaświadczenia stwierdzające fakt wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej na nieruchomościach uznał wcześniej za powód przedawnienia należności, to nie narosłyby odsetki w kwocie 7.185, 39 zł. Decyzją z dnia [...] lipca 2018r., o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymano ustalenia dokonane w decyzji pierwszoinstancyjnej i uznano, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, a ponadto nie zaistniał ważny interes osoby zobowiązanej rozpatrywany na gruncie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. – W sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ponownie wskazano, że w zakresie objętym niniejszym rozstrzygnięciem Zakład na podstawie wystawionych w sierpniu 2003 roku tytułów wykonawczych skierował na ich podstawie egzekucję do świadczenia rentowego A. G.. Następnie z uwagi na zbieg egzekucji prowadzenie przejął komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w O.. Zawieszony więc został bieg terminu przedawnienia tych należności .Został on też zawieszony w związku ze śmiercią A. G. na okres lat 2. Wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na spadkobiercę powoduje, że termin przedawnienia należności z tytułu składek wskazany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s przestaje obowiązywać, natomiast znajduje zastosowanie art. 24 ust. 5d, a na gruncie tego przepisu należności te również nie przedawniły się. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła argumenty wskazane już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że z materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami czy innym majątkiem, który mógłby pozwolić na spłatę zaległości. Z uwagi też na rodzaj problemów zdrowotnych i wiek nie ma żadnych realnych możliwości podjęcia pracy zarobkowej i dokonania spłaty należności składkowych. Ponowiono też zarzut zbyt wysokiego naliczenia odsetek od należności składkowych w związku ze zbyt późnym zdaniem skarżącej wyrażeniem gody na odstąpienie od zabezpieczenia hipotecznego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu powielanego w toku postępowania administracyjnego i skardze, a mianowicie zarzutu przedawnienia jako najdalej idącego dla oceny legalności decyzji. Zarzut ten jest chybiony. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, a sama skarżąca okoliczności tej nie przeczy- objęte zaskarżoną decyzją zaległości składkowe wynikają z przeniesienia na skarżącą jako spadkobierczynię A. G. odpowiedzialności za jego zobowiązania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca jest więc na mocy decyzji z dnia 24 stycznia 2017r. odpowiedzialna za nie jak dłużnik rzeczowy. Odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu ma charakter subsydiarny, zaś decyzja o jej ustaleniu charakter konstytutywny. Ustawodawca w art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017r., poz. 1778 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") przewidział odrębny termin jej przedawnienia, stanowiący wyjątek od generalnej reguły wynikającej z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., że należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 24 ust. 5d u.p.e.a. przewiduje bowiem, że przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Przepis ten przewiduje więc odrębną regulację odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Przedawnienie zaległości składkowych wynikających z decyzji wydanej na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s., następuje zatem po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana (art. 24 ust. 5d u.s.u.s.), bez względu na termin doręczenia tej decyzji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 czerwca 2014r., sygn. I UK 437/130). Ponadto przepisy u.s.u.s. nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., albowiem regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej. Z załączonej do akt sprawy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2017r. o Nr [...] odmawiającej umorzenia należności za lata 1992 - 1994 wynika, że za zobowiązania na koncie 4-19159 obejmujące należności objęte zaskarżoną decyzją odpowiada W. G. jako dłużnik rzeczowy za dłużnika głównego, a nie jako były wspólnik spółki, więc w tej sytuacji ma zastosowanie wprost właśnie przepis art. 24 ust. 5d i w tym zakresie nie można stosować przepisów Ordynacji podatkowej. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 31 u.s.u.s. stanowi o "odpowiednim stosowaniu" przepisów Ordynacji podatkowej, co należy rozumieć w ten sposób, że niektóre z nich są stosowane wprost, niektóre z zmianami, a niektóre w ogóle nie będą miały zastosowania. Skoro u.s.u.s do konkretnego przypadku posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia - nie ma podstaw do korzystania z regulacji, zawartych w innej ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2013r., sygn. akt II FSK 2305/11). Stwierdzić więc należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy liczony zgodnie z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. termin przedawnienia upłynie z dniem 31 grudnia 2022r., skoro ostateczne ustalenie odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nastąpiło w dniu 24 stycznia 2017r. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zbyt późnego zdaniem skarżącej odstąpienia od zabezpieczenia hipotecznego. Nie ma też potrzeby analizowania skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. o sygn. SK 40/12 dla przerwania biegu przedawnienia. Przechodząc do oceny rozstrzygnięcia organu w zakresie przyczyn odmowy umorzenia należności stwierdzić należy, że także w tym zakresie stanowisko organu było słuszne. Organ prawidłowo na tle załączonych przez stronę materiałów uznał, że nie wystąpił przypadek całkowitej nieściągalności. O tym, kiedy zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. stanowi ust. 3 art. 28 u.s.u.s., wskazując następujące okoliczności: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W sprawie nie było kwestionowane, że nie zachodzą przypadki całkowitej nieściągalności określone w pkt 1, 2,3, 4, 4a, 4b i 6 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Strona natomiast w odniesieniu do przesłanki z pkt 5 konsekwentnie wskazywała, że umorzono postępowanie egzekucyjne. Należy jednak wskazać, iż do czasu wydania zaskarżonej decyzji skarżąca nadal była właścicielką 3 nieruchomości, a należności egzekwowane były ze świadczenia emerytalnego. Ponadto z postanowienia komornika sądowego dnia 29 listopada 2017r., na które powołuje się strona wynika, że umorzenie to dotyczy innych należności niż objęte skargą , bowiem związane były z tytułem wykonawczym z roku 2005, podczas gdy należności objęte skargą odpowiadają tytułom wykonawczym wystawionym w dniu 29 sierpnia 2003 roku. Także z cyt. wyżej postanowienia komornika wynika, że świadczenie emerytalne W. G. nadal zajęte jest przez komornika. Na marginesie dokonać należy, że wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsca całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyrok NSA z 17 marca 2016r., sygn. II GSK 1694/14). Organ orzekając w niniejszej sprawie dokonał analizy sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. i prawidłowo ustalił, że w przypadku skarżącej nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności, która pozwalałby rozważać możliwość umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Także w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek, przy czym dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s i rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. – W sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 141, poz.1365) dotyczą skarżącego jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek na własne ubezpieczenie, ma zastosowanie także w przypadku przeniesienia odpowiedzialności na dłużnika. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS, ZUS może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przy tym przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Wśród nich jest: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Analizując powołane wyżej przesłanki umorzenia, w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nie została spełniona przesłanka określona powyżej w pkt 2 (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MGPiPS ). Sama bowiem skarżąca w ogóle nie powoływała się na te okoliczności. Rozważenia wymaga zatem, czy została spełniona przesłanka umorzenia wskazana § 3 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS. W przekonaniu Sądu wprawdzie sytuacja materialna skarżącej jest trudna, jednakże – jak trafnie stwierdził organ – nie w stopniu uzasadniającym umorzenie składek. Jak bowiem zasadnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 kwietnia 2009r. w sprawie o sygn. akt II GSK 884/08 prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS powinna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Zestawienie dochodów z wydatkami ponoszonymi wspólnie z synem pozwalają przyjąć, że skarżąca jest w stanie opłacać należności. Organ w zakresie tej przesłanki prawidłowo ocenił stan majątkowy skarżącej akcentując fakt posiadania nieruchomości oraz prowadzenia gospodarstwa wspólnie z synem, która to okoliczność nie była przez stronę kwestionowana. Wręcz przeciwnie - we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – pełnomocnik cytuje na karcie 2 pisma ten fragment ustaleń organu I instancji i ich nie kwestionuje. Jakkolwiek nie sposób podzielić stanowiska organu, że strona nie wykazała ,aby problemy zdrowotne uniemożliwiały jej pozyskiwanie dochodów, to należy to twierdzenie odnieść wyłącznie do dochodów ze świadczenia emerytalnego, bo nie sposób przyjąć, że z racji wieku i stanu zdrowia strona jest w stanie podjąć pracę. Niemniej także z pkt. widzenia przesłanki z pkt. 3 § 1 rozporządzenia nie zaistniały okoliczności skutkujące uznaniem, że strona została pozbawiona możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, bowiem są one opłacane i ta okoliczność również nie była przez stronę kwestionowana, a sama skarżąca też nie wskazała, w jaki sposób reguluje pozostałe należności, które niewątpliwie istnieją. Przepis § 3 rozporządzenia MGPiPS stanowi bowiem wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa właśnie na nim (por. wyrok NSA z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11). Organ wielokrotnie informował skarżącą, że może uzupełnić materiał dowodowy o dodatkowe dokumenty, bo na gruncie tych załączonych do akt organy prawidłowo dokonały oceny przesłanek umorzenia i w ramach uznania administracyjnego prawidłowo uznały, że skarżąca posiada środki , które może przeznaczać na spłatę zobowiązań bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Podzielić też należy stanowisko organu, że omawiane uregulowanie nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do ich spłacenia. Podstawa umorzenia należności ZUS mająca swe źródło w omawianych przepisach została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika ). Aspekt ten nie może być pomijany przy analizie "stanu majątkowego" zobowiązanego oraz "możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych dłużnika i jego rodziny" (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie MGPiPS). Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2018 poz. 1302) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło