III SA/Po 555/19

Dnia 6 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.) ze zm.; dalej: u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. o odmowie umorzenia J. Z. należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości [...] zł, w tym ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy. Organ stwierdził, że nie ma przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wskazano, m. in., że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto świadczenie emerytalne zobowiązanego, z którego dokonywane są potrącenia komornicze. Ponadto, prowadzi on działalność gospodarczą, z której otrzymuje stały dochód. Nie ma ponadto przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zobowiązany prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł oraz uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ( ok. [...] zł netto na miesiąc ). Jak wskazał organ, zobowiązany powołał się na fakt rozdzielności majątkowej z żoną, ale nie udokumentował tej okoliczności. Nie udokumentował także faktu korzystania z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ponadto, posiada zobowiązania pieniężne w bankach w wysokości ok. [...] zł, z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie [...]zł – są to zobowiązania spłacane dobrowolnie w kwocie [...]zł miesięcznie. Wskazane wydatki dotyczące gospodarstwa domowego ( [...] zł ), kosztów leczenia ( [...] zł ) oraz spłaty zobowiązań pieniężnych ( [...] zł ) dają łączną kwotę [...]zł, co – jak wskazał organ - nie jest spójne z zadeklarowaną wysokością dochodów. Zobowiązany powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną, ale jej nie udokumentował ( podobnie jak kosztów leczenia ). J. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie decyzji organu II i I instancji. W uzasadnieniu skargi powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2019 r., poz. 300), zwanej dalej u.s.u.s., zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4. a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie należności wobec ZUS na wnioskodawcy spoczywa obowiązek odpowiedniego wykazania i udokumentowania okoliczności dotyczących jego sytuacji zdrowotnej, zawodowej i materialnej. Ewentualne zaniechania strony w tym zakresie mogą skutkować niemożliwością dokonania pełnej oceny jego sytuacji życiowej i majątkowej. W ocenie Sądu, w świetle dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych i w oparciu o dokumentację przedstawioną przez skarżącego Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniające umorzenie zaległych składek. Wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, m. in., że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto świadczenie emerytalne zobowiązanego, z którego dokonywane są potrącenia komornicze. Ponadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której otrzymuje stały dochód. Istnieje zatem źródło prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego. Również odnośnie przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dokonana przez Zakład ocena sprawy, zdaniem Sądu, jest zasadna. Instytucja umorzenia zaległych składek stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Jak ustalił organ, na podstawie okoliczności i dokumentacji wskazanych przez skarżącego, skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł oraz uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ( ok. [...] zł netto na miesiąc ). Jak wskazał organ, zobowiązany powołał się na fakt rozdzielności majątkowej z żoną, ale nie udokumentował tej okoliczności. Nie udokumentował także faktu korzystania z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ponadto, posiada zobowiązania pieniężne w bankach w wysokości ok. [...] zł, z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie [...]zł – są to zobowiązania spłacane dobrowolnie w kwocie [...]zł miesięcznie. Wskazane wydatki dotyczące gospodarstwa domowego ( [...] zł ), kosztów leczenia ( [...] zł ) oraz spłaty zobowiązań pieniężnych ( [...] zł ) dają łączną kwotę [...]zł, co – jak wskazał organ - nie jest spójne z zadeklarowaną wysokością dochodów. Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną, ale jej nie udokumentował , podobnie jak kosztów leczenia. Jak wskazano powyżej, ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości wobec Zakładu spoczywa na zobowiązanym. Okoliczności ustalone w sprawie, na podstawie materiału dowodowego, którym dysponował organ pozwalają, w ocenie Sądu, bez uszczerbku dla wynikających z przepisów proceduralnych dotyczących zasad prowadzenia postępowania, uznać, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny W świetle powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.