III SA/Po 559/12
PostanowienieWSA w Poznaniu2013-02-05
Skład orzekający: Referendarz Sądowy Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona skarżąca w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, która jest zwolniona z mocy prawa z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, ma interes prawny w uzyskaniu orzeczenia o zwolnieniu od tych kosztów?Ratio decidendi
Strona skarżąca w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., jest zwolniona z mocy prawa z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W związku z tym nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych, a jej wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Niemniej jednak, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania, sąd może przyznać jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.Stan faktyczny
M.M. wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Po oddaleniu skargi przez WSA, M.M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury i dochodów z umowy o dzieło, ponosi wysokie koszty leków i spłaty kredytów, a jej dochody podlegają zajęciu komorniczemu. Mimo pomocy syna, nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego.Rozstrzygnięcie
Ustanowiono dla M. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. i oddalono wniosek w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 lutego 2013 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia ustanowić dla M. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. i oddalić wniosek w pozostałym zakresie
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.M. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Pismem z dnia 3 stycznia 2013 roku M.M. wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. Na wezwanie Sądu złożyła natomiast wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Z zawartych we wniosku informacji wynika, że M. M. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł oraz dochodów z tytułu z umowy o dzieło w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, ani ruchomości o wartości przekraczającej 3000 euro, a także żadnych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Miesięczne dochody wnioskodawczyni po potrąceniach komorniczych wynoszą [...] zł netto miesięcznie. Dochód ten w głównej mierze przeznaczany jest na zakup żywności, leków oraz spłatę zaciągniętych kredytów. Jak zaznaczyła miesięczne koszty zakupu lekarstw wynoszą ok. [...] zł. Natomiast miesięczne koszty spłaty zaciągniętych zobowiązań cywilno – prawnych wynoszą [...] zł. Z uwagi na brak wystarczającej ilości środków pozwalających na zapewnienie niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawczyni pozostaje na utrzymaniu syna, u którego mieszka prowadząc odrębne gospodarstwo domowe.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2012 r., poz. 270), dalej jako P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W tych okolicznościach na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, a żądanie przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Strona nie ma bowiem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z przepisem art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji. Uzyskiwane przez nią dochody podlegają zajęciu komorniczemu, a dodatkowo są przeznaczane na bieżącą obsługę zaciągniętych zobowiązań finansowych. Taka sytuacja ogranicza możliwości wydatkowania posiadanych środków finansowych na bieżące utrzymanie do granic minimalnego poziomu egzystencji. Wnioskodawczyni jest jednak w stanie się utrzymać ze względu na pomoc syna, u którego mieszka. Wnioskodawczyni nie jest jednak w stanie pokryć kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Jej sytuacja nie pozwala bowiem na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy zatem przyjąć, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest w pełni uzasadniony.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 239 pkt 1 lit e P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło