III SA/Po 562/19

Dnia 6 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego za bezzasadne 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie [...] S.A. z dnia [...] lutego 2019r. nr [...] [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...] [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędnika Skarbowego [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. uznające za bezzasadne zarzuty P. Z.: nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zgłoszone w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2018 r., wystawionego przez Dyrektora [...] S.A. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Przedmiotowy tytuł wykonawczy dotyczy zaległości z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] marca 2018 r. Organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. w dniu [...] sierpnia 2018 r. zajął wynagrodzenie zobowiązanego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. P. Z. złożył zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia, podnosząc, że dokonał wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w sierpniu 2000 r., ale nie posiada dokumentacji dotyczącej tej okoliczności. W 2008 r. nie otrzymał numeru, jako abonent. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. wierzyciel - [...] S.A. uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. [...] S.A. postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymała zaskarżone postanowienie w mocy uznając, że zażalenie nie może być uwzględnione. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał wniesione zarzuty za bezzasadne. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ wskazał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela. Ponadto stwierdził, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania danego urządzenia. Skarżący zgłosił rejestrację odbiorników w dniu [...] grudnia 1999 r. Potwierdzeniem dokonanej rejestracji była książeczka opłat rtv. W 2008 r. skarżącemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta, o czym został poinformowany listem zwykłym przesłanym w dniu [...] lipca 2008 r. na adres ul. [...] w [...], który, jak wskazał organ, nie został zaktualizowany. W ocenie organu, nie doszło zatem do skutecznego wyrejestrowania odbiorników przez skarżącego, nie przedstawił on bowiem jakiegokolwiek dokumentu w tym zakresie. [...] S.A. nie ma w swojej dokumentacji potwierdzenia dopełnienia formalności w zakresie wyrejestrowania, a zatem skarżący nadal posiada status abonenta. Organ wskazał również, że [...] S.A. wysłała do skarżącego upomnienie z dnia [...] kwietnia 2018 r., które zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2018 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. Z. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku. Jak wskazał w uzasadnieniu skargi, w 2000 r. dokonał skutecznego wyrejestrowania odbiornika, w związku z wyprowadzką z dotychczasowego miejsca zamieszkania. Skarżący nie posiada dowodu dokonanego wyrejestrowania. Nie był posiadaczem imiennej książeczki abonamentowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej: "p.p.s.a", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie zaś art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z treści ww. przepisów wynika zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (w niniejszej sprawie - postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjno-prawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w treści art. 135 p.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej sprawy administracyjnej wyznaczają bowiem zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. ) - dalej : "u.p.e.a.", był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione, w tym co do nieistnienia obowiązku. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny I instancji postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie także podstawą wydania postanowienia organu egzekucyjnego II instancji, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji. W tym miejscu należy zatem wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji, co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku, zgodnie z prawem uznał, że faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za wskazany okres, oraz, że dokonano doręczenia upomnienia zobowiązanemu, a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej. W dalszej kolejności sąd dokonuje merytorycznej oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, co do ich zgodności z prawem. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zatem zaskarżone rozstrzygnięcie, Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy ustalone przez organ okoliczności znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem. W kontrolowanej sprawie, organ egzekucyjny II instancji wskazał, że skarżący zgłosił rejestrację odbiorników w dniu [...] grudnia 1999 r. Potwierdzeniem dokonanej rejestracji była książeczka opłat rtv. W 2008 r. skarżącemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta, o czym został poinformowany listem zwykłym przesłanym w dniu [...] lipca 2008 r. na adres ul. [...] w [...]. W ocenie organu, nie doszło zatem do skutecznego wyrejestrowania odbiorników przez skarżącego, nie przedstawił on bowiem jakiegokolwiek dokumentu w tym zakresie. Organ stwierdził ponadto, że [...] S.A. nie ma w swojej dokumentacji potwierdzenia dopełnienia formalności w zakresie wyrejestrowania, a zatem skarżący nadal posiada status abonenta. W ocenie Sądu jednakże, w sytuacji, gdy zobowiązany kwestionuje obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej, z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, poczynienie przez organ ustaleń, jak wyżej wskazano, jest niewystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu, [...] nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności dotyczącej istnienia obowiązku podlegającego przedmiotowej egzekucji. Stanowisko wierzyciela nie zawiera niezbędnych informacji umożliwiających dokonanie oceny przez Sąd, czy jest ono prawidłowe w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Wierzyciel ograniczył własną argumentację do konstatacji, że skarżący nie udokumentował faktu wyrejestrowania odbiornika. Tymczasem wierzyciel nie wykazał zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącego. Sąd zaznacza przy tym, że [...], zgodnie z zasadami dowodowymi (realizującymi także uprawnienia dowodowe strony tego postępowania), zobowiązana będzie - w ponownym postępowaniu – do wykazania faktu wskazującego, że na imię i nazwisko skarżącego został zarejestrowany odbiornik. Sąd stwierdza, że dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. [...] poza twierdzeniem o nadaniu numeru identyfikacyjnego oraz duplikatem wystawionym na podstawie danych przechowywanych w systemie nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie. Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy (na podstawie analizy akt administracyjnych) wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Odnosząc się do argumentów organów Sąd stwierdza, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Na marginesie, wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące zarejestrowania (jak i wyrejestrowania) odbiornika. Zdaniem Sądu, skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni (zastosowanie znajdują tu przepisy Ordynacji podatkowej - art. 70 § 1), to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność. Także nie do zaaprobowania jest sytuacja, że wierzyciel odnosi się do zgłoszonych zarzutów opierając rozstrzygnięcie na przepisach prawa bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, jak też braku wskazania, w jaki sposób te ustalenia uczyniono. W świetle powyższego – w ocenie Sądu – nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia i wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Z tego też powodu wierzyciel rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy i wskaże w jaki sposób dokonał ustalenia stanu faktycznego z którego wnioskuje, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych. Dopiero na podstawie kompleksowego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy wierzyciel będzie mógł dokonać analizy podstaw prawnych i ich zastosowania w niniejszej sprawie. Z uwagi zaś na to , że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, to stanowisko wyrażone przez wierzyciela należało uchylić w obu instancjach - na podstawie art. 135 P.p.s.a. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień z obrotu prawnego gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach orzeczono jak w pkt 3 sentencji na podstawie art. 200 P.p.s.a.