III SA/Po 566/07

Dnia 7 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek Asesor sądowy Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi K.Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Lorych – Olszanowska /-/T. M. Geremek Zaskarżoną decyzją Dyrektor W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania K.Ł. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO). W motywach decyzji wyjaśnił, że [...] K.Ł. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok, przewidzianych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6 poz. 40 ze zm.). Wniosek ten obejmował działkę nr [...] leżącą w województwie w., powiecie c. – t., gminie T., obrębie B. W wyniku weryfikacji wniosku organ I instancji stwierdził, że działka o numerze [...] została zgłoszona także przez innego wnioskodawcę – M.P. Przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające doprowadziło do ustalenia, ze beneficjentem spełniającym wymagania do otrzymania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest M.P. Podstawę takich ustaleń stanowiły dokumenty: 1. przedstawione przez skarżącego K.Ł. w postaci: dowodów własności nieruchomości, faktury VAT z [...] na zakup ziarna gryki oraz zeznania świadków D. Grz. i P. K., którzy potwierdzili fakt zaorania przez skarżącego i obsiania gryką przedmiotowej działki w dniu [...]. 2. przedstawione przez M.P. w postaci: oświadczenia dotyczącego użytkowania działki, faktur na zakup w [...] środków ochrony roślin, nawozów i ziarna gryki oraz za wykonanie zabiegów agrotechnicznych ( z [...] ) a nadto akty notarialne dotyczące umowy sprzedaży i przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości, nakaz płatniczy w sprawie podatku rolnego za 2006r., a także potwierdzenie wpłaty I raty podatku rolnego. M.P. przedstawił też dodatkowe dokumenty potwierdzające, w ocenie organu I instancji, użytkowanie przez niego działki nr [...], w postaci oświadczenia firmy, która wykonała usługi rolne na tej działce oraz zebrała z niej plony. W świetle powyższych dowodów organ I instancji uznał, że beneficjentem spełniającym wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich za 2006 rok z tytułu jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) jest M.P. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K.Ł. kwestionując trafność ustaleń stanu faktycznego, stanowiącego podstawę decyzji. Podkreślił, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz, że przystąpił do jej uprawy dokonując zasiewu. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, po rozpoznaniu powyższego odwołania, organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, podzielił stanowisko tego organu. Stwierdził nadto, że zasadniczym kryterium przy dokonywaniu rozstrzygnięcia jest ustalenie, który z wnioskodawców w 2006 r. faktycznie władał nieruchomością i to nie tylko w sposób fizyczny, ale również czy miał swobodę podejmowania decyzji, co i na niej kiedy uprawiać. Dokonując analizy dowodów organ odwoławczy omówił te, które stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń. I tak, powołując się na przedstawioną przez K.Ł. fakturę z [...]. na zakup gryki i dowody, z których wynika, że siew miał miejsce [...] oraz przedstawione przez M.P. faktury na zakup preparatu Roundap, siarczanu amonu i gryki oraz fakturę Nr [...] z [...] na wykonane zabiegi agrotechniczne na działce nr [...], a nadto zlecenia wykonania usług przez M.P. organ odwoławczy uznał, że M.P. udowodnił w sposób jednoznaczny, że to on dokonał wszelkich zabiegów agrotechnicznych, począwszy od dokonania ekspertyzy, przez dokonanie oprysków, orkę, zasiew oraz zbiór części plonów i talerzowania pozostałej części z powodu nieopłacalności zbioru. Organ ten wskazał też, że w przedmiocie płatności bezpośrednich nie bada się legalności i podstaw prawnych posiadania, ale wyłącznie stan faktycznego władania gruntami rolnymi przez wnioskodawcę, przyznając płatności osobie, która rzeczywiście uprawia grunt. W ocenie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. skarżącemu K.Ł można postawić zarzut braku staranności w działaniu i brak należytego zainteresowania przedmiotowym gruntem. Wynika to z faktu, że wiedząc o działaniach M..P. na nieruchomości nr [...] nie podjął żadnych kroków zmierzających do zaprzestania prac i oczekiwał na rozwiązanie konfliktu przez Agencję a nadto wykazał się brakiem wiedzy o obowiązku opłacania podatku rolnego. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że zarzuty K.Ł. o rzekomym użytkowaniu "w złej wierze " nie mogą być podstawą do odmowy płatności faktycznemu użytkownikowi. Jeśli bowiem na skutek bezprawnego użytkowania nieruchomości przez inną osobę właściciel nieruchomości ponosi szkodę np. w postaci utraty możliwości uzyskania płatności bezpośredniej, to przysługuje mu z tego tytułu roszczenie o odszkodowanie, które może być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.Ł. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił, że wydane zostały z naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację a także błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezzasadne ustalenie, że skarżący nie jest beneficjentem spełniającym wymagania do uzyskania płatności z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO). Ponadto wskazał, że obie decyzje naruszyły art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. WE NR L 345 z dnia 20. 11. 2004 r.) poprzez błędne uznanie, że skarżący zawyżył obszar, do którego przysługują płatności obszarowe i tym samym błędnie naliczył sankcje finansowe nałożone na skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że po zawarciu z bratem umowy dzierżawy, podjął czynności agrotechniczne na przedmiotowych gruntach. W dniu [...] działkę zaorał, w późniejszym czasie zbronował, a następnie posiał na niej grykę. Pod koniec [...] stwierdził, że działka ta została zaorana i ponownie obsiana przez M.P. Działania te w ocenie skarżącego były bezprawne i naruszały posiadanie nieruchomości, a nie zmieniają one faktu, że K.Ł. prawidłowo dokonał czynności agrotechnicznych na swojej działce. Skarżący stwierdził też, że organ administracyjny bezzasadnie przyznał płatności bezpośrednią na rzecz M.P. W odpowiedzi na skargę Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie są poczynione przez organy administracji obu instancji ustalenia, która z osób, wnioskujących o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, użytkuje rolniczo wskazane we wniosku grunty rolne – działkę nr [...], położoną w powiecie c. – t., gminie T., obrębie B. W ocenie skarżącego ustalenia te poczynione zostały wadliwie, gdyż bezzasadnie ustalono, że skarżący nie jest posiadaczem spełniającym wymagania do otrzymania płatności wymienionych w art. 2 ust 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U, Nr 4, poz. 40 ze zm.). Dla uzasadnienia powyższego stanowiska i dla wykazania, że spełnia kryteria uprawniające do otrzymania płatności bezpośrednich, skarżący powołał się na zawartą z bratem umowę dzierżawy przedmiotowej nieruchomości. Wymienił też czynności agrotechniczne, które na niej przeprowadził. Przyznał nadto, że przedmiotowa działka została ponownie zaorana i obsiana pod koniec [...]. przez M. P. z tym, że zdaniem skarżącego, działania te były bezprawne i naruszały posiadanie gruntów przez niego. Skarżący wyraził przy tym pogląd, że zachowanie M.P. stanowiło jedynie bezprawne wkroczenie w sferę działalności rolniczej K.Ł., a przyznanie płatności bezpośrednich na rzecz M.P. było bezzasadne i sankcjonowało to bezprawne działanie. Powyższe zarzuty nie mogą prowadzić do uwzględnienia skargi. W zaskarżonej decyzji organ administracji dokonał szczegółowego omówienia zebranych w sprawie dowodów. Ocena tych dowodów przeprowadzona została w sposób, który nie wykraczał poza ramy swobodnej oceny dowodów, do jakiej uprawnia organ administracji publicznej przepis art. 80 K.p.a. Zarzuty skarżącego sprowadzają się w istocie do polemiki z tą oceną i to bez wskazania na czym polega jej wadliwość. Skarżący przyznając, że M.P. również przeprowadził czynności agrotechniczne na przedmiotowej nieruchomości akcentuje bezprawność tych działań. Zasadnie jednak i bez naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że zgodnie ze wskazanym przepisem art. 2 ust. 1 cyt. ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, obowiązkiem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wyjaśnienie czy wnioskodawca faktycznie uprawia działki zgłoszone we wniosku, a więc również wyjaśnienie w czyim faktycznym posiadaniu znajduje się działka rolna objęta dwoma wnioskami. Trafnie też podniesiono, że wyjaśnienie tej ostatniej kwestii stanowi element postępowania wszczętego złożonym wnioskiem i sprowadza się do ustalenia faktycznego użytkownika nieruchomości. Zadaniem wskazanego organu administracji nie jest natomiast rozstrzyganie sporów pomiędzy wnioskodawcami o tytuł do nieruchomości ani też czuwanie nad tym, by nieruchomości nie były użytkowane przez osoby nieuprawnione. Z poczynionych w rozpoznawanej sprawie ustaleń, nie zakwestionowanych przez skarżącego wynika, że M.P. wykazał, iż wykonał na spornej działce wszystkie niezbędne zabiegi agrotechniczne, począwszy od dokonania ekspertyzy, poprzez opryski, orkę, zasiewy, zbiór części plonów aż do talerzowania pozostałej części działki. Działania skarżącego natomiast polegały na zaoraniu i obsianiu działki. Po tych zabiegach nie podejmował już na niej żadnych dalszych czynności. Nie podjął też żadnych kroków po stwierdzeniu, że nieruchomość ta została ponownie zaorana i obsiana a oczekiwał na podjęcie działań przez Agencję. Powyższe ustalenia uprawniały Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do stwierdzenia, że taka postawa wskazuje na brak staranności i brak należytego zainteresowania skarżącego spornym gruntem zwłaszcza, że skarżący przyznał nawet, iż nie opłacał podatku rolnego twierdząc błędnie, że nie opłacał go nikt. Faktycznie zaś podatek ten opłacił M.P. Wyprowadzony z powyższych ustaleń wniosek, że faktycznym posiadaczem spornych gruntów, który wykonywał wszystkie czynności zmierzające do utrzymania ich "w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska" był M.P., mieści się, jak wyżej wspomniano, w granicach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 K.p.a. i nie narusza prawa. Uznanie w konsekwencji, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania płatności przewidzianych w cyt. ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie narusza art. 2 ust. 1 tej ustawy ani też art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm). Skoro zatem zarzuty skargi nie mogły prowadzić do jej uwzględnienia, skarga podlegała oddaleniu z mocy art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, Poz. 1270 ze zm.). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Lorych – Olszanowska /-/ T.M. Geremek D.W.d