III SA/Po 578/12

Dnia 17 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi R C na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia .... roku nr w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór samochodu osobowego za okres poprzedzający przejście jego własności na rzecz Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 24 stycznia 2012 r. nr ... ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P na rzecz skarżącej kwotę 357,- (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu 25 sierpnia 2007 r. samochód [....] nr rej. [...] został usunięty z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym na parking należący do firmy Renaty C., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] w P. Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał powyższy samochód, stanowiący własność [...] Banku SA w K., za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przejął go na rzecz Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przyznał R. C. wynagrodzenie w kwocie [...] zł za dozór przedmiotowego pojazdu przejętego na rzecz Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] R.C. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za sprawowanie dozoru nad przedmiotowym pojazdem za okres poprzedzający jego przejście na rzecz Skarbu Państwa. Powołała się na postanowienia art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OSP 1/10. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił przyznania żądanego wynagrodzenia. W zażaleniu na to postanowienie R. C. stwierdziła, że organ I instancji pominął fakt, że wykonywała usługę zabezpieczania pojazdu na zlecenie organów państwowych. Pozbawienie wynagrodzenia za zleconą przez organ państwa usługę usunięcia pojazdu i nadzór nad nim pozostaje w sprzeczności z zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Jest to też krzywdzące dla podmiotu gospodarczego, który został wyznaczony do prowadzenia parkingu dla usuniętych z drogi pojazdów, a więc podmiotu, który współuczestniczy w wykonywaniu zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P., na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 tj. z 2000 r.) oraz art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji stwierdził, że przedmiotowy samochód został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji odpowiednich podmiotów w trybie określonym w art.. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie przepisów z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018). Zgodnie z art. 130a ust. 10 (w brzmieniu sprzed nowelizacji) pojazd usunięty i nieodebrany przez jego właściciela w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawano za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd taki przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejściu na rzecz Skarbu Państwa, w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 12 czerwca 2009 r., zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. (Dz. U. z 2007 r Nr 191, poz. 1377 ze zm.) i wcześniej § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Analizując treść art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym organ odwoławczy stwierdził, że przepis ten zarówno w brzmieniu sprzed nowelizacji, jak i w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania postanowienia stanowiący, że pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób w przypadku, gdy między innymi kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub stanie po użyciu alkoholu miał na myśli osobę będącą właścicielem pojazdu w momencie wydawania dyspozycji jego usunięcia, a nie przyszłych właścicieli, w szczególności Skarbu Państwa, który przejmował tego typu pojazdy w przypadku ich nie odebrania przez uprawnione osoby w terminie 6 - miesięcy od dnia ich usunięcia. W opinii tego organu za poprawnością powyższego toku rozumowania przemawia art. 130a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu aktualnym, zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do czasu zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Odnośnie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 1/10 z dnia 29 listopada 2010 r., organ ten stwierdził, że zgodnie z jej brzmieniem jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może lecz nie musi być przyznane wynagrodzenie oraz zwrot kosztów za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego, pogląd, iż z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że prowadzącemu parking należy się wynagrodzenie za usunięcie pojazdu i jego przechowywanie, bez względu na podstawę nabycia praw do pojazdu przez Skarb Państwa, należało uznać za nieuzasadniony. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skarżąca R. C. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. W uzasadnieniu skargi zarzuciła naruszenie art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 50, poz. 449) przez ich nieprawidłową interpretację i zastosowanie w sprawie w wyniku uznania, iż jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu nie może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdami usuniętymi z drogi, a w szczególności za okres sześciu miesięcy wykonywania dozoru od dnia umieszczenia pojazdu pod dozorem jednostki do dnia przejścia tego pojazdu na własność Skarbu Państwa. Stwierdziła nadto, że o zasadności wniosku o przyznanie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad pojazdami przesądza powołana przez skarżącą uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 1/10, w której podkreślono, iż jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdami oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru. Zdaniem skarżącej nieprawidłowa jest dokonana przez organy wykładania sprowadzająca się do ustalenia, że w uchwale NSA przesądzono o możliwości, a nie o obowiązku przyznania wynagrodzenia za dozór. Użyte w uchwale sformułowanie "może być przyznane" dotyczy bowiem wskazania podstawy prawnej, z której wynika możliwość zwrócenia się do właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia za wykonywanie dozoru, a art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawia wątpliwości, iż przyznanie wynagrodzenia za dozór jest obligatoryjne. Skarżąca zarzuciła również, że organ odwoławczy dokonał nieuprawnionej interpretacji, z której wynika, że warunkiem niezbędnym dla przyznania wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem jest konieczność uzyskania oświadczenia właściciela pojazdu. W przedmiotowej sprawie właściciel pojazdu, pomimo uzyskania informacji o tym gdzie pojazd się znajduje, nie odbierał go z parkingu przez okres 6 miesięcy i uprzedzony o możliwości utraty prawa własności nie zajął stanowiska w tym zakresie. Można więc zasadnie uznać, że pojazd ten porzucił z zamiarem wyzbycia się własności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i przytoczoną tam argumentację. Zaznaczył, ze nie było prowadzone postępowanie, w efekcie którego nastąpiłoby nabycie pojazdu przez Skarb Państwa poprzez objęcie w posiadanie samoistne rzeczy niczyjej na podstawie art. 181 K.c. Przedmiotowy samochód przeszedł na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik urzędu skarbowego. Zatem nie wystąpiły przesłanki pozwalające na przyznanie wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) Z niespornych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że R. C. była podmiotem wyznaczonym do prowadzenia parkingu strzeżonego dla pojazdów usuwanych z drogi. Działała pod firmą "[...]" w P. Na parking ten przetransportowany został pojazd marki [...] nr rej. [...], usunięty z drogi w dniu [...], na zlecenie Komendy Powiatowej Policji w P., z powodu pozostawienia go w miejscu gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Właściciel pojazdu został powiadomiony o powyższym oraz o tym, że jeżeli pojazd nie zostanie odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznany zostanie za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przejdzie na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy). Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał powyższy samochód za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przejął go na rzecz Skarbu Państwa. Przedmiotem spornych stanowisk stron jest zasadność żądania zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za sześciomiesięczny okres wykonywania dozoru nad tym pojazdem, poprzedzający przejście jego własności na rzecz Skarbu Państwa. Powyższa kwestia była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10. Zgodnie z tezą tej uchwały " Jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449)". W uzasadnieniu uchwały NSA, podzielając stanowisko zawarte w orzeczeniach Sądu Najwyższego, stwierdził, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie pojazdu usuniętego z drogi jest – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych. Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, realizowanego przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, łączy te jednostki z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymają wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Jakkolwiek, co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, to jednak w sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Nie można uznać za zgodną z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą państwa prawnego sytuacji, w której wyznaczony przez starostę podmiot prowadzący parking lub podmiot usuwający pojazd z drogi zostanie pozbawiony należności za dozór pojazdu prze okres 6 miesięcy tylko z tego względu, że pojazd nie został odebrany przez właściciela. W przytoczonym we fragmentach uzasadnieniu wskazanej uchwały NSA powołano się także na poglądy doktryny, w których zaznacza się, że wskazane w art. 130a Prawa o ruchu drogowym czynności wiążą się bezpośrednio z zapewnieniem porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ponieważ zadanie to ma charakter publicznoprawny, należy do zadań państwa i to jego organy decydują o podjęciu właściwych działań. Wobec tego Skarb Państwa powinien ponosić finansowe następstwa tych działań. W świetle powyższego należało uznać, że zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi. Bezsporne jest bowiem, że skarżąca była podmiotem wykonującym zlecone zadanie publiczne. Mogła zatem skutecznie domagać się przyznania wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrotu kosztów z nim związanych. Bezsporne jest też, że wynagrodzenia i zwrotu kosztów za okres objęty wnioskiem z 25 10. 2011 r. nie otrzymała. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy samochód nie został odebrany przez właściciela pomimo skierowania do niego zawiadomienia wraz z pouczeniem o skutkach nieodebrania pojazdu, wynikających z art. 130a ust. pkt 10 cyt. wyżej ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zatem, skoro właściciel pojazdu, pomimo uzyskania informacji o miejscu przechowywania pojazdu, nie odbierał go przez 6 miesięcy, a uprzedzony o możliwości utraty prawa własności nie zajął stanowiska, można zasadnie uznać, że pojazd ten porzucił z zamiarem wyzbycia się własności. W tej sytuacji możliwe było nabycie tego prawa przez Skarb Państwa na podstawie art. 181 K.c., wskutek objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zaznaczyć też należy, że w omawianej sprawie organy administracji publicznej, akcentując, iż wynagrodzenie za dozór może a nie musi być przyznane jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu, poza dokonaniem niewłaściwej wykładni cyt. wyżej przepisu i przytoczonej uchwały NSA, nie powołały się na żadne inne okoliczności i przesłanki przemawiające za odmową przyznania skarżącej żądanego wynagrodzenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organów administracji będzie uwzględnienie powyższych rozważań jako wskazań do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 152 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.