III SA/Po 584/19

Dnia 17 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2019r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę W dniu [...] grudnia 2018r. na autostradzie [...] punkt poboru opłat zatrzymano do kontroli autokar marki [...] o nr rejestr. [...], którym kierował S. S.. Kierowca realizował transport okazjonalny osób na trasie [...]. Kierowca nie posiadał przy sobie wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego osób. Okazał natomiast formularz przejazdu z którego wynikało, że jest tam wpisany inny kierowca. Ponadto stwierdzono naruszenie polegające na niezgłoszeniu organowi, który udzielił licencji zmiany danych, o których mowa w art. 7a i 8 ustawy o transporcie drogowym. Kierowca złożył pisemne wyjaśnienia, z których wynikało, że nie został zaopatrzony w odpis licencji, a wpisany w formularzu przejazdu inny kierowca miał wsiąść do autokaru kilkanaście kilometrów dalej. Organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania i poinformował o możliwości złożenia zastrzeżeń i wyjaśnień. Strona złożyła takie pismo w dniu [...] stycznia 2019 roku. Podniosła w nim, że kierowca przed wyjazdem otrzymał prawidłowy wypis z licencji, ale z powodu niedopatrzenia nie zabrał go ze sobą. Nie poinformował również o tym fakcie przedsiębiorcy. W związku z powyższym przedsiębiorca wniósł o przesłuchanie kierowcy na te okoliczności. Odnośnie nieprawidłowego wypełnienia formularza wyjaśniono, że z uwagi na konieczność prawidłowego rozplanowania zadania przewozowego na wstępnym etapie podróży autobus prowadzony był przez S. S., a następnie miał dosiąść się w umówionym miejscu kierowca P. T.. Miało to stać się tuż za granicą. Pisanie w formularzu nazwiska kierowcy, który realizowałby jedynie krajowy odcinek drogi powodowałoby w przypadku kontroli służb granicznych uznanie formularza za nieprawidłowy. Również wpisanie dwóch kierowców mogło spotkać się z podważeniem dokumentu przez organy kontrolne innych państw. Stąd na formularzu wpisany był kierowca, który realizował międzynarodowy przewóz z przekroczeniem granicy Polski. Za całkowicie niezasadny przedsiębiorca uznał zarzut niezgłoszenia w formie pisemnej zmiany danych, o których mowa w art. 7a i 8 ustawy o transporcie drogowym. Decyzją z dnia [...] marca 2019 roku, o nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na [...] Spółkę z o.o. karę pieniężną w kwocie [...]zł z tytułu naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Odnośnie niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym tj. naruszenie określone w lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ wyjaśnił, że kierowca nie okazał wymaganego dokumentu. Na kierowcę nałożono więc grzywnę w drodze mandatu kredytowanego. Organ wyjaśnił, że przesłuchanie kierowcy nadmiernie przedłużyłoby postępowanie. Odnośnie okazania przez kierowcę formularza jazdy podczas wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego osób, który nie zawiera wpisanych wszystkich kierowców tj, naruszenia określone w lp.2.14.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ wyjaśnił, że w wyniku analizy zapisów formularza przejazdu nr [...] stwierdzono, że wpisany tam jest kierowca P. T., a nie zatrzymany do kontroli S. S.. Organ podkreślił, że do formularza powinni być wpisani wszyscy kierowcy wykonujący przewóz z przekroczeniem granicy państwa za granicą. Kierowca podwożący grupę pasażerów do granicy RP już wykonuje okazjonalny transport drogowy grupy osób. W związku z powyższym S. S. powinien wpisać swoje nazwisko do formularza wyjazdu już w momencie wyjazdu z [...]. W ocenie organu, nie nastąpiły też przesłanki do zastosowania przepisów zwalniających stronę z odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia. Strona złożyła odwołanie. Podniosła w nim, że to z wyłącznej winy kierowcy nie wpisano do formularza kierowcy obu kierowców. Pierwotnie do formularza wpisano dane kierowców mających realizować przejazd, zgodnie z planem, ale w wyniku zmiany jednego z kierowców z przyczyn niezawinionych przez przewoźnika doszło do oczywistego niedopatrzenia ze strony kierowcy, który dysponował tym formularzem i on nie naniósł korekty. Dalej odwołujący podniósł, że kierowca został prawidłowo wyposażony w formularz, ale z przyczyn nieznanych przedsiębiorcy nie zabrał go. Strona zarzuciła organom nieprawidłowe prowadzenie postępowania i naruszenie uznaniowego charakteru decyzji. Organ II instancji Inspektor Transportu Drogowego decyzją dnia [...] maja 2019 roku o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1-3 rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 roku w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 usługi okazjonalne, z wyjątkiem usług, o których mowa w art. 5 ust.3 akapit drugi, są wykonywane na podstawie formularza przejazdu. Przewoźnik wykonujący usługi okazjonalne wypełnia formularz przejazdu przed każdym przejazdem. Formularz przejazdu zawiera co najmniej nast. informacje: a) rodzaj usługi b) główna trasa przejazdu c) przewoźnik lub przewoźnicy uczestniczący w świadczeniu usługi. Dalej organ wskazał przepisy art. 10, 11, 12, 13 i 18 umowy w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami, autobusami i wyjaśnił, że formularz taki powinien zwierać nazwiska wszystkich kierowców. Dalej organ w oparciu o dane uzyskane z [...] Inspektoratu Transportu Drogowego przyjął, że strona nie okazała do kontroli wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób. Podkreślono, że kierowca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli. Strona złożyła skargę . W skardze zarzuciła organom naruszenie art. 7, 8, 75, 77, 78 § 1, 123 § 1, 107 Kpa poprzez niepełne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i niewyczerpujące uzasadnienie decyzji, bez poparcia twierdzeń organu dowodami. Zarzucono też organom nieprzeprowadzenie i niedopuszczenie dowodów w postaci przesłuchania kierowców skarżącego. Dalej skarżący uznał, że strona w najmniejszym stopniu nie przyczyniła się do stwierdzonych naruszeń, a ponadto organ nie rozpoznał wszystkich kwestii podniesionych przez stronę w wyjaśnieniach oraz odwołaniu, w szczególności zaś nie uznał wniesionych do sprawy dowodów. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001r.- o transporcie drogowym (Dz.U.2019, 2140), podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wymienione w tym przepisie dokumenty, do których przy wykonywaniu międzynarodowego przewozów wahadłowych lub okazjonalnych osób zalicza się odpowiednie zezwolenie lub formularz jazdy.(art.87 ust.1 pkt 2 lit.b) Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie i sąd nie ma kompetencji do kształtowania wysokości tej kary. Jak wynika z art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast zgodnie z pkt.11 tego artykułu - przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że w dniu [...] grudnia 2018r. skarżący wykonywał międzynarodowy okazjonalny przewóz drogowy osób z [...] do [...]. Tego rodzaju przewóz odbywać się musi także zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu PE i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009r; w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2009 (Dz.U.UE.L 300/88 z 2009). Stosownie do art. 1 ust. 1-3 rozporządzenie ma zastosowanie do międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty przez przewoźników zarobkowych lub pracujących na potrzeby własne, mających siedzibę w państwie członkowskim zgodnie z jego ustawodawstwem, przy użyciu pojazdów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim. Zgodnie zaś z jego art. 12 ust. 1-3 usługi okazjonalne, z wyjątkiem usług, o których mowa w art. 5 ust.3 akapit drugi, są wykonywane na podstawie formularza przejazdu. Przewoźnik wykonujący usługi okazjonalne wypełnia formularz przejazdu przed każdym przejazdem. Formularz przejazdu zawiera co najmniej nast. informacje : a) rodzaj usługi b) główna trasa przejazdu c) przewoźnik lub przewoźnicy uczestniczący w świadczeniu usługi W sprawie znajduje zastosowanie także umowa w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa INTERBUS), sporządzona w Brukseli dnia 11 grudnia 2000r. (Dz.U.UE.L.2002.321.13, zm. Dz.U.UE.L.2012.8.38; dalej: umowa INTERBUS). Umowa ta została przyjęta przez Polskę i ogłoszona w Monitorze Polskim dnia 19 grudnia 2001r. Nr 46, poz. 743 i stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego, a tym samym ma także zastosowanie w niniejszej sprawie. Potwierdza to stanowisko także art. 1 ust. 1 Umowy regulujący zakres zastosowania i mówiący, że postanowienia niniejszej Umowy mają zastosowanie do przewozów podróżnych i ładunków, pochodzących z lub przeznaczonych na terytorium jednej Umawiającej się Strony, w tranzycie przez to terytorium oraz między państwem trzecim a terytorium drugiej Umawiającej się Strony i na odwrót, wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron. Zgodnie z jej art.10 wykonywanie przewozów, o których mowa w art. 6, odbywać się będzie na podstawie dokumentu kontrolnego wydanego przez właściwe władze lub przez inną upoważnioną jednostkę Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę. Dokument kontrolny ma formę książki zawierającej 25 formularzy jazdy, każdy w dwóch egzemplarzach, dających się odłączyć. Dokument kontrolny jest zgodny ze wzorem przedstawionym w załączniku 3 do w/w Umowy. Zgodnie z art. 12 Umowy książka, o której mowa w art. 11, będzie wystawiona na przewoźnika, nie będzie mogła być przekazywana, oryginał formularza jazdy będzie przechowywany w autobusie lub w autokarze przez cały czas trwania przewozu, którego dotyczy. Przewoźnik będzie odpowiedzialny za dopilnowanie dokładnego i poprawnego wypełnienia formularzy jazdy. W pkt. 3 tego formularza wyraźnie zaznaczono, że wpisuje się nazwisko kierowcy lub kierowców. W sytuacji więc, gdy przewóz realizuje więcej niż jeden kierowca należy wpisać wszystkich. Uzupełnieniem tego sformułowania jest zapis załącznika nr 3 lp. 2.14.1 ustawy o transporcie drogowym, w którym jednoznacznie wskazano sankcję za naruszenie polegające na niewpisaniu wszystkich kierowców. W ocenie Sądu zasadnie organy założyły na przewoźnika karę [...] zł za okazanie przez kierowcę formularza jazdy podczas wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego osób, który nie zawiera wpisanych wszystkich kierowców. Niewątpliwie też brak wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób podlega karze pieniężnej w kwocie [...]zł na podstawie art. 92 a ust.1,6,7 ustawy o transporcie drogowym, zał.nr 3 lp.1.12, bowiem stanowi to naruszenie art.87 u.t.d. ust.1 pkt 2 lit b u.t.d. Zasadnie też organ wskazał, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 189e oraz f) Kpa, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 Kpa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kpa. Natomiast odnośnie przesłanek zastosowania art. 92 c ustawy o transporcie drogowym, to podzielić należy stanowisko organu, że brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika. Za uzasadnione należy uznać stanowisko organów, że w toku całego postępowania skarżący nie wskazał na jakiekolwiek dowody mogące świadczyć o dochowaniu należytej staranności przy niniejszym przewozie. W szczególności nie przedstawił żadnych dowodów, że praca zatrzymanego kierowcy oraz innych zatrudnianych pracowników organizowana była w sposób, który zapewnia prawidłową realizację przewozu. Same twierdzenia strony skarżącej, że prawidłowo realizuje i nadzoruje pracę zatrudnionych kierowców nie mogą zostać uznane za okoliczności zwalniające stronę z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na przewoźniku spoczywał ciężar wykazania, że przy prowadzeniu swojej działalności dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę – przy czym brak takiego wpływu musiałby istnieć realnie. Nie wystarczy twierdzenie, że kierowca nie zabrał czegoś przez niedopatrzenie, zwłaszcza, że sam kierowca twierdzi, że nie został w wypis zaopatrzony. Nie ulega wątpliwości, że to na skarżącym prowadzącym profesjonalną działalność przewozową ciążył obowiązek ustalenia, czy zatrudniony przez nich kierowca dopuszcza się naruszeń – gdyż to przewoźnika obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań choćby w postaci nie zabrania dokumentu lub działań świadomych, w postaci odpowiedzialności finansowej. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych przezeń kierowców polega przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Wskazane w przytoczonych wyżej przepisach przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tych przepisów w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań, dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. W świetle powyższego zarzuty skarżącego nie mogły odnieść skutku. To strona jako przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców, którymi się posługuje i sprawuje nad nimi nadzór, ponosząc ryzyko związane z ich zatrudnieniem i posiadając instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców z jednoczesnym przeciwdziałaniem naruszeniom prawa .Bez względu więc na to, czy kierowca nie został wyposażony w ten dokument, czy też po prostu go nie zabrał do autobusu jak chce strona, odpowiedzialność za to przewinienie z w/w powodu obciąża przedsiębiorcę, stąd też nie było niezbędnym przesłuchanie kierowcy na tę okoliczność. W tym miejscu podkreślić należy, że sam przewoźnik odnośnie przewinienia związanego z formularzem jazdy złożył odmienne wyjaśnienia. Składając odwołanie winą za nieprawidłowe wypełnienie formularza obarczył wyłącznie kierowcę, dodając nawet, że zmiana kierowcy nie leżała po stronie przewoźnika, a do formularza wpisano dane kierowców, a nie kierowcy. Natomiast składając zastrzeżenie do protokołu oświadczył, zgodnie zresztą z oświadczeniem kierowcy ,że nie było wymogów wpisania obu kierowców do formularza. Nie wspomniał wówczas o tym, że zmiana kierowcy nastąpiła bez jego wiedzy czy woli. Z kolei w skardze podniósł, że kierowcy otrzymali jednak informację o zmianie, a jeden z nich zapomniał dokonać korekty formularza. Powyższe dowodzi ,że trudno uznać stanowisko przewoźnika w pełni za wiarygodne i konsekwentne, zwłaszcza, że w początkowym etapie postępowania pokrywało się ono z wyjaśnieniami kierowcy. Z tego też względu również nie było podstaw do przesłuchiwania kierowcy, skoro złożył oświadczenie tuż po zatrzymaniu a tym bardziej przesłuchania obu kierowców na powyższe okoliczności . Trudno też w ocenie Sądu uznać jedynie za "nieścisłość" nie wpisanie wszystkich kierowców, bowiem w istocie stanowi to pominięcie informacji pozwalającej na rejestr przebiegu przejazdu. Za niezasadny należy też uznać zarzut nie odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, bowiem zaskarżona decyzja odnosi się do nich, w tym także do wniosku dowodowego strony odnośnie przesłuchania świadka, wskazując na wartość dowodową protokołu kontroli i zawartego w nim oświadczenia kierowcy. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz.1302), skargę oddalił.