III SA/Po 593/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-10-19

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Maria Lorych-Olszanowska, Małgorzata Górecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy niezłożenie przez sprzedawcę oleju opałowego miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, przy jednoczesnym braku wątpliwości co do rzeczywistego przeznaczenia tego oleju, stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania sankcyjnej stawki podatku akcyzowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że niezłożenie miesięcznego zestawienia oświadczeń o sprzedaży oleju opałowego nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania sankcyjnej stawki podatku akcyzowego, jeśli organ podatkowy nie ustalił, jakie było rzeczywiste przeznaczenie zakwestionowanego oleju. Wyrok TSUE w sprawie C-418/14 wskazuje, że przepisy krajowe sprzeciwiają się stosowaniu sankcyjnej stawki, gdy przeznaczenie produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości, nawet w przypadku uchybień formalnych. Zastosowanie sankcji w takiej sytuacji narusza zasadę proporcjonalności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, a następnie Dyrektora Izby Celnej, stwierdzających powstanie obowiązku podatkowego i określających zobowiązanie w podatku akcyzowym od oleju opałowego za listopad 2011 r. Organ uznał, że podatnik nie dopełnił obowiązku złożenia miesięcznego zestawienia oświadczeń o sprzedaży oleju opałowego, co skutkowało zastosowaniem podwyższonej stawki akcyzy. Podatnik kwestionował tę decyzję, wskazując m.in. na posiadanie prawidłowych oświadczeń nabywców i rzeczywiste przeznaczenie oleju na cele opałowe.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 19 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania obowiązku podatkowego i określenie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc listopad 2011r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 207, art. 2 § 1 pkt. 1, art. 21 § 1 pkt. 1 oraz § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), art. 6, art.8 ust. 2 pkt. 3, art. 10 ust. 1, art. 86 ust. 3, art. 89 ust. 4 pkt. 1, ust. 6, ust. 14 i ust. 16 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.; dalej: "u.p.a."), Naczelnik Urzędu Celnego w K. stwierdził wobec spółki X (dalej: "strona", "podatnik") powstanie obowiązku podatkowego za listopad 2011 roku i określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że po dokonaniu kontroli u podatnika wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc listopad 2011 roku. Organ ten stwierdził, że za badany okres strona nie dopełniła warunku ujętego w art. 89 ust. 14 u.p.a., to jest nie złożyła do właściwego naczelnika urzędu celnego, w określonym terminie, miesięcznego zestawienia oświadczeń w związku ze sprzedażą oleju opałowego w ilości [...] litrów. Równocześnie strona posiadała oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze, które zawierały wszystkie elementy określone w ustawie o podatku akcyzowym. Niezależnie od tego stwierdzono także nieprawidłowości, które dotyczyły: niezłożenia zgłoszenia rejestracyjnego przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą; niezłożenia deklaracji podatkowej oraz niewpłacenia należnej akcyzy. Organ podatkowy wskazał również na niedobór [...] litrów oleju napędowego grzewczego, który został wykazany przez stronę w dokumencie "Straty w oleju napędowym poniesione w 2011 r. w wyniku rozlewania i zmian temperatury". W związku z powyższym organ podatkowy orzekł powstanie zobowiązania podatkowego od obrotu wskazaną ilością oleju opałowego, obliczonego według stawki przewidzianej dla paliw silnikowych. Z kolei kwestia wskazanego niedoboru [...] litrów oleju napędowego została uwzględniona przez organ podatkowy w odniesieniu do miesiąca grudnia 2011 r., jako stan na koniec roku, mając na względzie to, że różnice ilościowe wynikają także z dopuszczalnych błędów granicznych instalacji pomiarowej do 0,5% w przypadku paliw ciekłych. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona zarzuciła: 1) naruszenie art. 8, art. 89 ust. 16 w zw. z art. 89 ust. 15 u.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że nie złożenie zestawienia oświadczeń stanowi podstawę do zastosowania stawki z art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a., gdy materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że olej opałowy zostały sprzedany do celów opałowych a strona posiadała prawidłowe oświadczenia o sprzedaży na cele opałowe; 2) nieuwzględnienie art. 21 i art. 2 ust. 3 dyrektywy Rady 2003/96/WE; 3) naruszenie art. 2, art. 7 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; 4) naruszenie art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nieustalenie wszystkich elementów niezbędnych do określenia wysokości podatku akcyzowego. Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 89 ust. 14 u.p.a. sprzedawca wyrobów akcyzowych określonych w ust. 1 pkt. 9, 10 i 15 sporządza i przekazuje do właściwego naczelnika urzędu celnego, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, miesięczne zestawienie oświadczeń, o których mowa w ust. 5; oryginały oświadczeń powinny być przechowywane przez sprzedawcę przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zostały sporządzone i udostępniane w celu kontroli. W art. 89 ust. 15 u.p.a. ustawodawca dookreślił, jakie informacje musi zawierać miesięczne zestawienie oświadczeń. Dane w nim zawarte powinny być przygotowywane na podstawie informacji pochodzących z oświadczeń nabywców. Organ podatkowy wskazał przy tym na konstytucyjność art. 89 ust. 14-15 u.p.a., co zostało stwierdzone wyrokiem TK z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 24/12. Niespełnienie powyższych wymagań oznacza konieczność zastosowania podwyższonych stawek akcyzowych, o których mowa w art. 89 ust. 4 pkt. 1 (art. 89 ust. 16 u.p.a.). W rozpoznawanej przez organ podatkowy sprawie ustalono, że strona dokonała sprzedaży oleju opałowego, dopełniając ciążącego na niej obowiązku uzyskania od kontrahentów oświadczeń, że nabyty przez nich olej w całości będzie przeznaczony na cele opałowe. Oświadczenia te spełniały warunki formalne określone przez ustawodawcę. Podatnik nie wywiązał się jednakże z obowiązku sporządzenia i przekazania do właściwego naczelnika urzędu celnego, w oznaczonym terminie, miesięcznego zestawienia tych oświadczeń, co skutkuje opodatkowanie tak sprzedanego oleju opałowego według stawki określonej w art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia: 1) art. 8, art. 89 ust. 16 w zw. z art. 89 ust. 15 u.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że niezłożenie zestawienia oświadczeń stanowi podstawę do zastosowania stawki z art. 89 ust. 4 pkt.1 u.p.a., gdy materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że olej opałowy zostały sprzedany do celów opałowych, a spółka posiadała prawidłowe oświadczenia o jego sprzedaży na cele opałowe; 2) art. 21 ust. 1 i art. 2 ust. 3 dyrektywy Rady 2003/96/WE, poprzez ich nieuwzględnienie; 3) art. 7 i 31 ust. 3 Konstytucji RP; 4) art. 5 w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 21 ust. 4 dyrektywy Rady 2003/96/WE; 5) art. 120, 122, 187 § 1 i art. 210 § 1 oraz § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nieustalenie wszystkich elementów niezbędnych do określenia wysokości podatku akcyzowego; 6) art. 127 w zw. z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, 7) art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji bez upoważnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie . Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd zawiesił postępowanie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-418/14. W rezultacie wydania w dniu 2 czerwca 2016 r. przez Trybunał Sprawiedliwości UE wyroku w sprawie C-418/14, postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. podjęto zawieszone postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę podjętego w ramach kontrolowanej sprawy rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.; dalej: "u.p.a."). Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.p.a. stawki akcyzy na wyroby energetyczne wynoszą dla: - olejów napędowych przeznaczonych do celów opałowych o kodach CN od 2710 19 41 do 2710 19 49, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi - 232,00 zł/ 1.000 litrów (pkt 9) – olejów opałowych o kodach CN od 2710 19 51 do 2710 19 69: a) z których 30 % lub więcej objętościowo destyluje przy 350°C lub których gęstość w temperaturze 15°C jest niższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi - 232,00 zł/ 1.000 litrów, b) pozostałych, niepodlegających obowiązkowi barwienia i znakowania na podstawie przepisów szczególnych - 64,00 zł/1.000 kilogramów (pkt 10) – pozostałych paliw opałowych, w przypadku gdy ich gęstość w temperaturze 15 °C jest niższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny - 232,00 zł/ 1.000 litrów, równa lub wyższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny - 64,00 zł/1.000 kilogramów (pkt 15 lit. a). Jednakże zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a. w przypadku użycia wyrobów, o których mowa w ust. 1 pkt. 9, 10 i 15, do napędu silników spalinowych, użycia ich, gdy nie spełniają warunków określonych w szczególnych przepisach w zakresie prawidłowego znakowania i barwienia, a także ich posiadania w zbiorniku podłączonym do odmierzacza paliw lub sprzedaży z takiego zbiornika, stosuje się odpowiednio stawkę 1.822,00 zł/ 1.000 litrów, a w przypadku gdy ich gęstość w temperaturze 15°C jest równa lub wyższa od 890 kilogramów/metr sześcienny - 2.047,00 zł/ 1.000 kilogramów. Zgodnie z art. 89 ust. 5 u.p.a. sprzedawca wyrobów akcyzowych, nieobjętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określonych w ust. 1 pkt. 9, 10 i 15 tego artykułu, obowiązany jest w przypadku sprzedaży: 1) osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych lub będą sprzedane z przeznaczeniem do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt. 9, 10 i 15 (oświadczenie powinno być dołączone do kopii faktury i zawierać dane, o których mowa w art. 89 ust. 6 u.p.a., bądź winno być złożone na wystawionej fakturze stosownie do art. 89 ust. 7 u.p.a.); 2) osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt. 9, 10 i 15; oświadczenie to powinno być załączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę wystawienia dokumentu potwierdzającego tę sprzedaż (oświadczenie powinno zawierać dane wskazane w art. 89 ust. 8 u.p.a.). Nadto, sprzedawca wyrobów akcyzowych określonych w art. 89 ust. 1 pkt. 9, 10 i 15 u.p.a. sporządza i przekazuje do właściwego naczelnika urzędu celnego, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, miesięczne zestawienie oświadczeń, o których mowa w ust. 5; oryginały oświadczeń powinny być przechowywane przez sprzedawcę przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zostały sporządzone, i udostępniane w celu kontroli (art. 89 ust. 14 u.p.a.). Miesięczne zestawienie oświadczeń winno zawierać dane wskazane w art. 89 ust. 15 u.p.a. W przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 5-15, o czym stanowił już art. 89 ust. 16 u.p.a., stosuje się stawkę akcyzy określoną w ust. 4 pkt 1 tego artykułu. Spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania dotyczy dopuszczalności zastosowania przez organ podatkowy stawki wynikającej z art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a. w sytuacji, gdy strona nie złożyła za wskazany okres miesięcznego zestawienia oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe. Kwestią sporną nie była natomiast okoliczność rzeczywistego przeznaczenia oleju opałowego, którego dotyczyły ww. oświadczenia, na cele opałowe. Sąd podziela zarzut strony skarżącej odnośnie naruszenia przez organ podatkowy orzekający w sprawie art. 89 ust. 16 w związku z ust. 15 u.p.a., poprzez ich błędną interpretację wyrażającą się w przyjęciu, że niezłożenie miesięcznego zestawienia oświadczeń o sprzedaży oleju opałowego stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania stawki wynikającej z art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a., pomimo, że organ podatkowy nie dokonał ustaleń w celu stwierdzenia, jakie było rzeczywiste przeznaczenie zakwestionowanego oleju opałowego. Należy wskazać, że w odniesieniu do wskazanego okresu rozliczeniowego organ podatkowy skupił się wyłącznie na nieprawidłowościach w zakresie złożenia zestawienia oświadczeń oraz rygorach formalnych oświadczeń nabywców oleju opałowego. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 89 ust. 16 u.p.a. – w brzmieniu obowiązującym w listopadzie 2011 roku – w przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 5-15 tego artykułu stosuje się stawkę akcyzy określoną w jego ust. 4 pkt. 1. Należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2015 r. przepis ten brzmi następująco: "(...) W przypadku gdy warunki, o których mowa w ust. 5-12, nie zostały spełnione i w wyniku postępowania podatkowego, postępowania kontrolnego albo kontroli podatkowej ustalono, że wyroby, o których mowa w ust. 1 pkt 9, 10 i 15 lit. a, nie zostały użyte do celów opałowych lub gdy nie ustalono nabywcy tych wyrobów, stosuje się stawkę akcyzy określoną w ust. 4 pkt. 1.". W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja wydana została dnia [...] czerwca 2014 r., co powoduje, że organ podatkowy nie mógł zastosować przepisu art. 89 ust. 16 u.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej. Podzielając pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 sierpnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt I GSK 837/14, należy jednakże przyjąć, że dokonując wykładni art. 89 ust. 16 u.p.a. w brzmieniu obowiązującym w ww. okresach, nie można pominąć tego, że zmiana dokonana dnia 1 stycznia 2015 r. potwierdza, iż wcześniej był on błędnie stosowany przez organy podatkowe i sądy, które podchodziły do stosowania podstawowej stawki akcyzy formalistycznie – w oderwaniu od faktycznego zużycia olejów opałowych. W przywołanym przez organ podatkowy w kontrolowanej sprawie wyroku z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 24/12, Trybunał Konstytucyjny potwierdził zależność odpowiedniej stawki akcyzy od spełnienia warunków ustawowych, stwierdzając, że wysoka stawka akcyzy (art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a.) jest logicznie powiązana z celem, któremu służy regulacja bezpieczeństwa i rzetelność obrotu olejem opałowym, a rygoryzm warunków stosowania preferencji stawek akcyzy do sprzedaży oleju opałowego ma na celu skuteczną kontrolę obrotu tym paliwem, przede wszystkim ograniczenie zjawisk oszustw podatkowych związanych ze sprzedażą tego oleju. Równocześnie jednak Trybunał Konstytucyjny zauważył, że z punktu widzenia kontroli rzeczywistego zużycia oleju opałowego do celów zgodnych z przeznaczeniem nie jest istotny moment jego zakupu ale wykorzystanie do celów opałowych. Zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, będącego integralną częścią Traktatu podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), państwo członkowskie jest związane: po pierwsze – postanowieniami Traktatów założycielskich (pierwotnym prawem wspólnotowym), po drugie – aktami przyjętymi przez instytucje UE (wtórnym prawem wspólnotowym), i po trzecie – wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego wynikającą z orzecznictwa ETS. Wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, będące sądami unijnymi, jako sądy krajowe państwa członkowskiego, są związane wykładnią i stosowaniem prawa unijnego wynikającą z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. Zastosowanie prawa unijnego w sprawach administracyjnych nie jest obowiązkiem tylko sądów administracyjnych ale i organów administracji publicznej. W tym miejscu wskazać należy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TS UE") wyrokiem z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14 orzekł, iż: "(...) dyrektywę Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, zmienioną dyrektywą Rady 2004/75/WE z 29 kwietnia 2004 r., oraz zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że: - nie sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na podstawie których sprzedawcy paliw są zobowiązani do złożenia w wyznaczonym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, oraz - sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na mocy których w braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie, do sprzedanego paliwa stosowana jest stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych, podczas gdy zostało stwierdzone, że przeznaczenie tego produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości." Wyrok ten jednoznacznie stwierdza, że zastosowanie podstawowej stawki akcyzy do olejów opałowych sprzedanych do celów opałowych nie jest dopuszczalne, kiedy pomimo uchybień formalnych ustalono, że olej opałowy rzeczywiście został zużyty do celów zgodnych z przeznaczeniem. W dniu 2 czerwca 2016 r. zapadł wyrok TS UE w podobnej sprawie C-355/14 Polichim-SS EOOD. We wskazanym orzeczeniu TS UE stwierdził, że Polska mogła wymagać od sprzedawców składania oświadczeń o przeznaczeniu oleju do celów opałowych. Zestawienie oświadczeń nabywców było bowiem instrumentem kontrolnym, mającym na celu zapobieganie unikaniu opodatkowania i oszustwom podatkowym. Dyrektywa Rady 2003/96/WE nie pozwala jednak na stosowanie takich przepisów, jakie wprowadziła Polska, to jest art. 89 ust. 16 u.p.a. Zdaniem Trybunału, polski przepis narusza ogólną systematykę i cel dyrektywy Rady 2003/96/WE oraz zasadę proporcjonalności. W ocenie TS UE w sytuacji braku złożenia zestawień oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego, organy podatkowe i sądy powinny zbadać, czy oleje faktycznie zostały zużyte do celów opałowych. Powyższe orzeczenia TS UE mają wpływ na sprawy, które dotyczyły stanu prawnego (czyli zakończone przed 1 stycznia 2015 r.), kiedy to organy podatkowe miały możliwość nakładania sankcyjnej stawki podatku akcyzowego w przypadku braku złożenia oświadczeń lub zestawień oświadczeń z uwagi na restrykcyjne brzmienie przepisów (art. 89 ust. 14 i 16 u.p.a.). Obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że celem, jakiemu służy składanie oświadczeń oraz zestawień oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe nie jest samo zachowanie rygorów formalnych, lecz zapewnienie bezpieczeństwa obrotu (zapobieżenie oszustwom podatkowym) i równocześnie właściwego korzystania z preferencji podatkowych. W rozpoznawanym przypadku z przyjętych ustaleń faktycznych wynika, że wobec okresu, co do którego określono zobowiązanie podatkowe według podwyższonej stawki z art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a., nie było przeszkód do zbadania rzeczywistego sposobu zużycia oleju opałowego, a zatem czy nie doszło do nadużyć w zakresie obrotu tym olejem i sprzedany olej rzeczywiście został przeznaczony na cele grzewcze. Równocześnie organ podatkowy nie kwestionował tego, że w badanym okresie sprzedany olej opałowy był przeznaczony do celów opałowych. Podzielając stanowisko strony skarżącej w niniejszej sprawie należy również wskazać, że przy interpretacji przepisów ustawy o podatku akcyzowym należy uwzględnić regulacje wynikające z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz treści punktu 37 preambuły dyrektywy Rady 2008/118/WE, ustanawiające zasadę proporcjonalności. Sankcyjne opodatkowanie powinno mieć miejsce jedynie wtedy, gdy nieprawidłowości oświadczeń uniemożliwiają kontrolę obrotu olejem opałowym na cele grzewcze bądź wykluczają uznanie sprzedaży na cele opałowe (zob. wyroki NSA z 24 sierpnia 2016 r. w sprawach o sygn. akt: I GSK 1368/14 i I GSK 837/14; ponadto: wyrok NSA z 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt I GSK 1778/14; wyrok NSA z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I GSK 837/14 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w sytuacji, gdy w postępowaniu podatkowym nie zakwestionowano faktycznego przeznaczenia oleju na cele opałowe, powodem zaś zastosowania stawki jak dla olejów napędowych było niezłożenie zestawiania tych oświadczeń, organ podatkowy podjął działania nadmiernie uciążliwe dla strony i naruszył wywiedzioną z przepisów unijnych zasadę proporcjonalności. W tym stanie rzeczy Sąd, podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze, uznał, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni przepisów art. 89 ust. 16 w zw. z ust. 15 u.p.a., co w rezultacie doprowadziło do ich niewłaściwego zastosowania. Ponownie rozpatrując sprawę organ podatkowy uwzględni ocenę prawną przedstawioną przez Sąd w badanej sprawie i rozważy umorzenie postępowania podatkowego w odniesieniu do badanego okresu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w punkcie II. sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 P.p.s.a w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło