III SA/Po 595/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek As.sąd. Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/T.M. Geremek Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] , Prezydent Miasta O, Wlkp. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm. ) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek Z.K. wymeldował M. K. z pobytu stałego z lokalu nr 3 przy ulicy H. 1 w O. Wlkp. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że opuszczenie lokalu przez M. K. jest trwałe i dobrowolne, co potwierdzają zeznania przesłuchanych stron. M. K. zeznał iż nie przebywa w mieszkaniu przy ul. H. 1 od roku 1996, podając przyczyny opuszczenia lokalu i wskazując miejsce swego pobytu w miejscowości B.. Jednocześnie Sąd Rejonowy w O. Wlkp. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2002 r. ( sygn. akt I C 128/02 ) orzekł wobec M.K. eksmisję nakazującą opuszczenie, opróżnienie i wydanie Z. K. lokalu nr 3 przy ul. H.1 w O. Wlkp. M. K. korzystając z przyznanych w wyroku o eksmisję uprawnień do otrzymania lokalu z zasobów gminy wystąpił z wnioskiem o lokal komunalny podając jako miejsce przebywania adres zamieszkania w miejscowości B. Równocześnie jak ustalił organ I instancji M. K. nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W odwołaniu M. K. zarzucił organowi administracyjnemu I instancji, niewłaściwe zastosowanie w sprawie niniejszej art. 15 ust 2 cytowanej powyżej ustawy i wniósł o uznanie okoliczności, które zostały pominięte przy wydaniu decyzji o jego wymeldowaniu. W szczególności skarżący wskazał, iż nie nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu z uwagi, iż w lokalu pozostały jego rzeczy osobiste, a opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, albowiem o konieczności jego opuszczenia zadecydowały względy rodzinne. Jednocześnie skarżący podkreślił, iż nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w O. Wlkp., albowiem w B. przebywał tylko czasowo. Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm. ) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Podzielił przy tym w pełni ustalenia faktyczne organu I instancji i jego rozważania prawne dotyczące konieczności wymeldowania odwołującego z powodu trwałego opuszczenia legalnego miejsca pobytu. Zdaniem organu odwoławczego odwołujący nie podejmował żadnych środków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów organ II instancji wskazał również, że nie podziela opinii odwołującego się co do charakteru jego pobytu w miejscowości B. i opuszczenia miejsca stałego zameldowania. & letni okres zamieszkania w nowym miejscu, powoduje ze można go traktować jako pobyt stały, a to oznacza też opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. M.K. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody domagając się utrzymania zameldowania w spornym lokalu, którego – jego zdaniem- nie opuścił dobrowolnie. W uzasadnieniu skargi odwołujący wskazał, iż nie mógł dokonać wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, ponieważ nie posiada innego stałego miejsca zamieszkania, a zamieszkiwanie poza stałym miejscem zamieszkania było podyktowane względami rodzinnymi, tj. koniecznością opieki prawnej nad małoletnią A.K., do czasu uzyskania przez nią pełnoletniości. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując iż strona postępowania Pani Z. K. zmarła w dniu 16.05.2003 r. w O. Wlkp. Postanowieniem z dnia 26 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania Z.K. Wobec wydania przez Sąd Rejonowy w O. Wlkp. w dniu 24 kwietnia 2007 r. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej Z.K. na rzecz siostry zmarłej – J.R., Wojewódzki Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2007 r. podjął zawieszone postępowanie. Podjęte postępowanie toczyło się z udziałem spadkobierczyni J.R., reprezentowanej przez jej opiekuna D.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. Dz. U. Nr 87 z 2001r., poz. 960 ze zmian. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. ( sygn. akt K 20/01 ) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, przesłankę konieczną do wymeldowania danej osoby z pobytu stałego lub czasowego stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca tego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania ( patrz m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001 roku, sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 roku, sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 ). Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia). Jednocześnie zaś, co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne opuszczenie tego lokalu. Dobrowolne opuszczenie ma zaś miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie poczyniły ustalenia, które pozwoliły na przyjęcie, że M.K. opuścił mieszkanie przy ulicy H. 1, w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 ustawy i uczynił to dobrowolnie. Zamieszkiwanie z zamiarem stałego przebywania w określonym mieszkaniu musi oznaczać, że w nim skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, że przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Mieszkanie to stanowi jej centrum spraw życiowych, a nie jest tylko miejscem przechowywania przedmiotów. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż przebywanie w innej miejscowości ze względów rodzinnych może stanowić podstawę do zameldowania na okres czasowy dłuższy niż 3 miesiące (art. 8 ustawy). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. Organy administracji, co wynika z uzasadnień decyzji, nie kwestionowały okoliczności dotyczących przyczyn wyprowadzenia się skarżącego poza miejscem stałego zamieszkania, jednocześnie jednak, w sposób uzasadniony wskazały, że pozostałe, ustalone w toku postępowania okoliczności, potwierdzone zeznaniami stron, a dotyczące przebywania skarżącego w mieszkaniu w O., świadczą o tym, że skarżący dobrowolnie i w sposób trwały opuścił to mieszkanie. Co prawda skarżący podaje, iż zamieszkanie poza stałym miejscem zamieszkania było podyktowane względami rodzinnymi, tj. koniecznością opieki nad małoletnią bratanicą, nie wskazuje natomiast, iż konieczność opieki trwała nieprzerwanie do chwili wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta O. Skarżący w żaden sposób nie wykazuje, też ani nawet nie twierdzi, iż opiekę nad małoletnią bratanicą musiał sprawować poza miejscem stałego zameldowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 roku, V SA 3657/02, Wspólnota 2004/8/55 " Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy". Obowiązkiem organu meldunkowego jest utrzymywanie aktualnego, zgodnego z rzeczywistością, stanu ewidencji meldunkowej. Informacja o braku zgodności prowadzonej ewidencji z rzeczywistością aktualizuje obowiązek organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu usuniecie potwierdzonych niezgodności. Taka sytuacja w ocenie Sądu zachodziła w niniejszej sprawie i organy administracji w sposób prawidłowy przyjęły, iż zachodzą względem skarżącego podstawy do wymeldowania w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – od ponad 6 lat przebywa on bowiem poza miejscem stałego zameldowania, nie dopełnił obowiązku wymeldowania, nie wykazał również by w okresie 6 miesięcy poprzedzających decyzję o wymeldowaniu, występowały okoliczności uzasadniające przyjęcie iż jego pobyt w miejscowości B. spowodowany jest okolicznościami uzasadniającymi zameldowanie na okres czasowy, dłuższy niż 3 miesiące. Zasadą postępowania administracyjnego jest orzekanie w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Stąd przyczyny opuszczenia miejsca stałego pobytu, w szczególności względy rodzinne, przesądzają o braku podstaw do wymeldowania, gdy towarzyszy im zamiar przywrócenia stanu przebywania pod adresem zameldowania. Natomiast długotrwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumianej jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Dla sprawy meldunkowej liczy się bowiem to czy zamiar stałego przebywania pod adresem stałego zameldowania istnieje w chwili orzekania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazującym na to, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 12.04.2001r., V S.A. 3078/00, Lex nr 78937). W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA wskazał, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Tym samym tylko taki środek prawny uznać należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym. Wskazuje na to także inny wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. (V S.A. 1424/99, Lex nr 79243). W zeznaniach składanych w postępowaniu przed organem administracyjnym skarżący potwierdził , że nie podjął skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skoro skarżący nie skorzystał z możliwości ubiegania się o przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu, słusznie zatem uznano, że skarżący opuścił ten lokal i nie miał zamiaru do niego wracać. W konsekwencji w ocenie Sądu nie ma mowy w rozpoznawanej sprawie o błędnej interpretacji, czy błędnym zastosowaniu art. 8 ust 1 pkt 2 i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do prawidłowo ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie wskazanych wyżej przepisów oraz przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę. /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/T.M. Geremek JMd